عدالت
۱۴:۱۰ - جمعه ۱۳۹۲/۰۵/۱۸

عدالت له، عدالت عليه

شعار اصلی دین اسلام چیست؟

تمرین در پرهیز از هرگونه غرولند، ناراحتی قلبی، جوسازی… علیه عدالت! اگر توانستیم با تمرین، خود را در برابر عدالت تربیت کنیم که انشاءالله با عدالت علوی مهدی نیز همزیستی خوبی خواهیم داشت…

صاحب نیوز- حجت الاسلام مهران آدرویش

هر دین و مکتبی برای خود یک هدف و شعار اصلی دارد؛ به عنوان مثال، مسیحیت شعار اصلی خود را نجات معرفی می کند و در شروع و پایان سخنان بر نجات تاکید می کنند. در آیات و روایات اسلامی نیز مساله نجات مطرح شده؛ بلکه کلمه نجات و مشتقات آن قریب به هشتاد مرتبه در قرآن به کار رفته است که چندین برابر طرح نجات در انجیل است (به نقل از آیت الله دکتر احمد عابدی) در روایات نیز با احادیثی همچون ان الحسین مصباح الهدی و سفینه النجات و… بر مساله نجات تاکید شده است.
در عین حال شعار اصلی اسلام قرب الی الله است؛ لذا تمام عبادات را باید به نیت قرب الی الله انجام داد و البته قرب الی الله، نجات را نیز به دنبال خواهد داشت.
عدالت شعار و هدف میانی دین اسلام:
اگر چه عدالت هدف غایی نیست اما از اهداف بسیار مهم انقلاب انبیا است. عدالت در انقلاب جهانی حضرت مهدی(عج) نیز از جایگاه محوری و بسیار مهمی برخوردار است؛ پیامبر اکرم(ص) فرموده اند: مهدی(عج) جهان را پر از عدل خواهد نمود آنچنان که پر از ظلم و جور است.
عدالت چیست؟ اجازه بدهید عدالت را در یک مثال تبیین کنیم؛ اگر یک دانشجو بن غذایش را در موقع مقرر به مسوول توزیع غذا ارائه کند چند حالت متسور است:
1- بن را می دهد ولی متصدی امر غذا را نمی دهد این می شود ظلم.
2- بنا به دلایلی فعلا از دادن بن معذور است ولی به او غذا را می دهند این می شود فضل؛ یعنی مستحق دریافت غذا نیست اما برخورد متصدی با او کریمانه بوده.
3- بن را می دهد غذا را دریافت می کند این می شود عدالت اما عدالت له (یعنی به نفع)
4- بن را نمی دهد و غذایی به او داده نمی شود این می شود عدالت اما عدالت علیه (یعنی به ضرر)
البته تذکر این مطلب لازم است که ما عدالت علیه نداریم چه این که عدالت در کل به نفع است اما مقصود ما در اینجا بر حسب ظاهر امر است.
عدالتی که امام زمان برای ما به ارمغان می آورد عدالت له است یا عدالت علیه؟
در اذهان بسیاری از ما وقتی صحبت از عدالت جهان شمول امام زمان(عج) به میان می آید تصوری که از این عدالت داریم، همان عدالت له است. ولی به نظر می رسد عدالتی که حضرت صاحب(عج) خواهد آورد اگر چه در کل و در واقع له بشریت خواهد بود، اما بر حسب ظاهر، در بعضی از موارد، علیه هم خواهد بود به عنوان مثال؛ در خصومت های فی ما بین زمان ظهور، وقتی حضرت حکم داودی خود را اعلام می کند به هر حال این حکم له یکی و علیه دیگری خواهد بود.
نمونه هایی از برخوردهای متفاوت با عدالت علیه در زمان امام علی(ع):
نجاشی یکی از صحابه امام(ع) است که له امام(ع) شعر می سرود. شبی مرتکب عمل قبیح شرب خمر شد. هنگامی که ماوقع بر امام ثابت شد حضرت دستور اجرای حد را صادر فرمودند؛ در این هنگام واسطه ها با یادآوری خدمات او سعی در انصراف حضرت از حکم صادره نمودند ولی حضرت تاکید بر اجرای حکم الهی داشتند. حکم اجرا شد و او که خود را بر پذیرش عدالت علیه آماده نکرده بود کوفه را ترک گفت و به معاویه پیوست (بحارالانوار، ج 40، ص 250، حدیث24).
در حکم دیگری حضرت دستور قطع دست دزدی را صادر فرمود (قطع دست دزد به بیست و چند شرط مشروط است) حکم اجرا شد. منافقین سعی کردند از فرصت استفاده کنند و محبت علی(ع) را از دل او بیرون کنند لذا به گوشه و کنایه به او گفتند دستت را چه کسی قطع کرده؟ گفت: خیر البشر یعسوب الدین امیرالمومنین علی ابن ابیطالب(ع)!!
گفتند دستت را قطع کرده تعریف و تمجید هم می کنی؟! کفت: او حکم خدا را اجرا نموده و من را از عذاب آخرت حفظ نموده دلیلی بر دشمنی با او نمی بینم علی الخصوص که بعد از اجرای حکم مرا از مساعدت مالی نیز بهره مند گرداند (بحارالانوار، ج 34، ص 267؛ التمحیص، ص 610).
راهکارها جهت پذیرش عدالت علیه:
1- تصور خود را از عدالت حضرت(عج) تصحیح نمائیم و خود را برای پذیرش عدالت علیه آماده کنیم
2- توجه به آیه کریمه 65 مبارکه نسا: فَلَا وَرَبِّکَ لَایُؤْمِنُونَ حَتَّى یُحَکِّمُوکَ فِیَما شَجَرَ بَیْنَهُمْ ثُمَّ لَایَجِدُواْ فِى أَنْفُسِهِمْ حَرَجَاً مِّمَّا قَضَیْتَ وَیُسَلِّمُواْ تَسْلِیماً
(نه چنین است؛ به پرودگارت سوگند، که ایمان (واقعى) نمى‏آورند مگر زمانى که در مشاجرات و نزاع‏هاى خود، تو را داور قرار دهند، و در دل خود هیچ‏گونه احساس ناراحتى از قضاوت تو نداشته باشند (و در برابر داورى تو) کاملاً تسلیم باشند). حکم و عدالت علیه، معصوم(ع) را (حتی در دل) پس نمی زند مگر منافق.
3- علامه طباطبایی(ره) می فرمودند راهکار ایجاد هر صفت خوبی دو عامل دارد:
الف- تلقین علمی (یعنی مطالعه و تدبر پیرامون آن صفت)
ب- تمرین عملی (یعنی تمرین و تکرار و پیوستگی عمل بر اساس آن صفت) (المیزان، جلد 1، ص 560)
بر این اساس توصیه می شود:
الف) مطالعه عاقبت افرادی که در تاریخ، «علیه» عدالت علیه ایستاده اند.
ب) الگوگیری از افرادی که عدالت علیه را با روی باز پذیرفته اند.
ج) تمرین در پرهیز از هرگونه غرولند، ناراحتی قلبی، جوسازی و… علیه عدالت علیه؛ به عنوان مثال اگر به همسرتان گفتید یک لیوان آب به من بده و او امتناع کرد این امتناع نه فضل است و نه ظلم بلکه عدالت است؛ چون شما حقی ندارید (بر حسب فقه اسلام شوهر بر زن جز تمکین و اخذ اجازه در هنگام ترک منزل حق دیگری ندارد) لذا در اینجا باید سکوت و بلکه از عدالت تشکر کرد نه اینکه غرولند کنیم یا در قلب خود نفرت و کینه بسازیم و یا با گفتن جملات مرسومی مثل بشکنه دستی که نمک نداره، اینهمه زحمت تو را می کشم و… جوسازی کرد.
اگر توانستیم با تمرین، خود را در برابر عدالت علیه، تربیت کنیم که انشاءالله با عدالت علوی مهدی(عج) همزیستی خوبی خواهیم داشت و الا معلوم نیست که بتوانیم عدالت علوی مهدی(عج) را بر بتابیم.
به امید تعجیل در ظهور مظهر و مجرا و مجری عدالت گستر عدل علوی(ع).