99994544
۱۰:۱۶ - جمعه ۱۳۹۶/۰۲/۲۹

مقاله؛

منشور اخلاقی شوراها در کلام امام رضا(ع)/ برنامه هایی که دنبال می کنید برای خودنمایی نباشد

این روزها همه جا سخن از انتخابات است و حال و هوای شهرمان به کلی عوض شده؛ همه جا عرصه تبلیغات نامزدهاست، از در و دیوار شهر و ستادهای انتخاباتی گرفته تا شبکه های مجازی و…

صاحب نیوز-مرضیه شریفی/ این روزها چشممان به جمال کسانی روشن شده که می خواهند نماینده ما درشورای شهرمان باشند و از ما انتظار دارند با دست خودمان سرنوشت چند سال آینده شهرمان را به دست آنان بسپاریم. بیشترشان را از قبل می شناسیم. قوم وخویش، همکلاسی سابق یا بچه محل خودمان هستند. از دیدن اسم بعضی ها تعجب کردیم و با دیدن اسم بعضی ها امیدوار شدیم. تعجب ازاینکه ” فلانی را چه به شورای شهر؟” و امیدوار شدن به آرمان شهری که فلانی در وعده هایش برایمان ترسیم کرده… .

بعضی ها آمده اند تا خودی نشان بدهند و بعضی ها آمده اند فقط “خود” را نشان بدهند. بعضی شعارها دغدغه جوان است وبعضی لقلقه زبان. بعضی ها برای “کار” آمده اند و بعضی ها برای “شکار”. بعضی ها آمده اند تا یاریگر باشند و بعضی ها ازهمین حالا فقط بازیگرند. بعضی ها خودشان می دانند که صلاحیت لازم را دارند و به دنبال خدمتند، بعضی ها خودشان می دانند که صلاحیت لازم را ندارند و به دنبال منفعتند، بعضی ها خودشان هم نمی دانند که صلاحیت لازم را ندارند و باری به هرجهتند… .

چیزی به پایان این مبارزه نمانده و به زودی فاتحان میدان مشخص می شوند. اما به نظرتان هیچ کدام از آنها تاکنون به ذهنشان خطور کرده که نیم نگاهی به منشور اخلاقی شوراها بیاندازد؟ همان اساسنامه اخلاقی که قرار است پس ازانتخاب شدنشان به آن پایبند باشند. از محتوای سوگند شوراها خبردارند؟

البته قرار نیست دراین یاداشت به مفاد منشور اخلاقی شوراها پرداخته شود. آنچه که قصد پرداختن به آن را داریم در واقع اساسنامه اخلاقی کوتاهی است که از بطن آموزه های رضوی (ع) استخراج شده و می تواند روشنگر راه کسانی باشد که درهر پست و مقامی مسؤلیت امور مردم را برعهده دارند. شاید با دانستن آنچه امام بزرگوارمان از ما انتظار دارد، هر بار که می خواهیم بعد از نماز رو به قبله دلها بایستیم و به سلطان خراسان سلام بدهیم، قبل از آنکه بگوییم السلام علیک یا علی بن موسی الرضا، یادمان بیفتد که ایشان فرموده اند: ” بدانید که درهرشبانه روز کارهایتان به من نشان داده میشود[۱] “.

و اما اساسنامه اخلاقی امام رضا(ع):

۱-امام رضا (ع) ازشما به عنوان کسانی که می خواهید مسؤلیت امر مردم را برعهده بگیرید انتظاردارد که قبل از هرچیز با خودتان رودربایستی نداشته باشید و هر روز قبل ازآنکه بخواهید به مافوقتان گزارش بدهید، اول حسابتان را با خودتان صاف کنید. فرموده اند: ” از ما نیست آن که هرروز خود را محاسبه نکند. چنانچه کارخوبی انجام داده بود از خداوند بیشتر آن را بخواهد و اگر کار نادرستی کرده بود از خداوند درخواست آمرزش کرده و به سویش بازگردد[۲]. ”

۲-شیوه های برخوردتان با فقیر و غنی یکسان باشد و اینگونه نباشد که دررفع حوائج مردم به محرومان بی اعتنایی کنید و آنان را از یاری خودتان ناامید کنید ودرعوض همه توجهتان به برآوردن خواسته های صاحبان ثروت و قدرت باشد. امام (ع) فرموده اند: ” کسی که فقیر مسلمانی را ملاقات کند و برخلاف سلام کردنش بر اغنیا به او سلام کند، در روز قیامت درحالی خدا را ملاقات نماید که براو خشمگین باشد[۳].”

۳- انضباط مالی داشته باشید، اموال بیت المال را با برنامه های غیرضروری ظاهرا فرهنگی و دهان پرکن(سفرهای بی مورد، همایش های بی حاصل و… )، بیهوده حیف و میل نکنید. امام (ع) فرموده اند: ” خداوند از سخن بیهوده، تلف کردن مال و زیادی درخواست بیزار است[۴].”

۲- در تقسیم خدمات شهری و امکانات رفاهی و بهداشتی برای شهروندان از مسیر عدالت خارج نشوید. در عوض تعصبات قومی و خانوادگی، انصاف و عدالت را سرلوحه برنامه هایتان قرار دهید. قرار است نماینده مردم یک شهر باشید نه کار راه انداز و مشکل گشای دوستان و بستگان خودتان. امام رضا (ع) خطاب به مأمون فرموده اند: ” قوانین الهی برپا داشته نمیشود مگر درصورتی که فردی قدرتمند ، توانا و امین برایشان گذاشته شود تا عهده دار این امرباشد و نگذارد که به حقوق دیگران تعدی شود. و نیز فرموده اند: “چنانچه مؤمن قدرتی پیدا کرد، حق کسی را پایمال نمی کند[۵]“.

۴-دربرخورد با اعتراض مردم و گره گشایی ازمشکلات آنان شرح صدر و شکیبایی داشته باشید. امام (ع) فرموده اند: ” خرد هیچ مسلمانی کامل نباشد تاآن گاه که ده خصلت دراو باشد؛ به خیر او امید رود، شرش به کسی نرسد، و هرچه حاجت ازاو خواهند خسته نشود[۶] ” امام رضا(ع) عصبانیت را کلید هربدی معرفی نموده[۷]  و درتوصیف مؤمنان فرموده اند: ” … و اما صفتی که مؤمن از پیامبرش باید داشته باشد این است که با مردم مدارا و سازگاری کند، زیرا خداوند پیامبرش را فرستاد به شرط آنکه با مردم مدارا کند[۸] و در قرآن فرمود: بخشش رابرگزین و مطابق عرف دستور بده و از نادان ها درگذر[۹]“.

۵-به عهد و پیمان هایی که با مردم بسته اید وفا کنید و وعده هایی که امروز برای جلب رأی به آنها داده اید را فراموش نکنید. امام (ع) فرموده اند: ” قولی ارزش ندارد مگر با علم، و عملی ارزش ندارد مگر با نیت، و نیتی ارزش ندارد مگر آن که سنت (محمدی) عملی شود[۱۰] ، کسی که عهد و پیمان را شکسته باشد نمی تواند آثاربد آن را ازخود دور کند و نیز کسی که ستم راسپر خود کرده باشد نمی تواند کیفر زودرس آن رابه تأخیر بیندازد.” اهمیت وفای به عهد تاحدی است که امام رضا(ع) قول را به دینی برگردن تشبیه کرده و فرموده اند: ” ما خاندان پیامبر فکر می کنیم قولی که داده ایم دینی برگردن ماست که باید آن را انجام دهیم همان گونه که پیامبر انجام می داد[۱۱].”

۶-مقام و موقعیتی که با رأی مردم به دست آورده اید شما را دچار غرور و فخرفروشی و فاصله گرفتن از آنها نکند و همواره ازموضع تواضع و فروتنی با آنان رفتار کنید. امام (ع)  فرموده اند: ” هیچ شرافتی جز با تواضع حاصل نشود [۱۲] ،  تواضع آن است که به مردمان همان را بدهی که دوست داری به تو همانند آن بدهند[۱۳] ،  اگر عده ای برای تعظیم شخصی به دنبال او باشند، برای او آزمون سختی است و برای آنان ذلت[۱۴] ” .

۷- قصد ونیت هرروزتان کمک به بندگان خدا و گره گشایی ازمشکلاتشان باشد نه اینکه قدرت را وسیله ای برای ارضای خواسته های شخصی خود و اطرافیانتان قراردهید. امام رضا(ع) اینگونه سوء استفاده ازمقام و موقعیت را آفت ایمان معرفی نموده و فرموده اند: ” ریاست طلبی (دنیوی) برای دین یک مسلمان زیانش بیشتر از یورش دوگرگ درنده به گله گوسفندی است که چوپانش را ازدست داده[۱۵] “. و نیز فرموده اند: “بدانید که مؤمن برادر مؤمن محسوب می شود، چونان که ازیک پدر و مادرند.

ملعون است کسی که خودش را ازبرادر دینی اش پنهان نماید ( وبه او یاری نرساند)، ملعون است کسی که برادرش را فریب دهد، ملعون است کسی که خیرخواه برادرش نباشد، ملعون است کسی که جلوی خیررسانی به برادرش را بگیرد[۱۶]” .

در مقابل، امام رضا(ع) استفاده از مقام و موقعیت خود برای کمک به دیگران و برطرف کردن اندوه و مشکلات آنان را بسیارمورد تأکید قرارداده اند: ” کسی که به برادرش در راه خدا بهره ای برساند، برای خود خانه ای دربهشت کسب کرده است[۱۷] ، هرکس مؤمنی را راحت کند، روز قیامت خدا او را راحت می کند[۱۸]،  کمک تو به ضعیف ازصدقه دادن بهتر است[۱۹]، بهترین و ارزنده ترین پرهیزکاری این است که به دیگران خوبی کنی و  کسی راکه تورابه کمک می طلبد کمک نمایی و امید آن که به تو امید دارد را تصدیق نمایی[۲۰]، هرکه ازبرادر مؤمن خود یک اندوه دردنیا برطرف سازد خداوند نیز یک اندوه و گرفتاری آخرت را از او بر می دارد[۲۱]. ”

۸- برنامه ها و پروژه هایی که دنبال می کنید به قصد خودنمایی و مشهورشدن خودتان نباشد، بلکه نیت تان را فقط برای خدا خالص کنید.  فرموده اند: ” مواظب باشید که عملتان برای ریا (وخودنمایی ) نباشد. برای معروفیت (ومشهورشدن ) نباشد. هرکس کارش را برای غیرخدا انجام دهد خداوند نیز اورابه همان عمل واگذارد[۲۲] “.

۹- با مردم با روی خوش و گشاده برخورد کنید تا بتوانند با آرامش خاطر نیازها و خواسته هایشان را با شما درمیان بگذارند؛ نه اینکه با بدخلقی و ترشرویی، آنها را ازنزدیک شدن به خودتان برای بیان حوائجشان منصرف کنید.

امام (ع) فرموده اند: ” هرکه با چهره وروی خندان با برادرمؤمن خود روبه رو شود، خداوند یک حسنه برایش می نویسد و هرکه خداوند یک حسنه برایش بنویسد هیچگاه عذابش نمی کند[۲۳]. اظهار محبت به مردم نیمی از خردمندی است[۲۴] . خوش اخلاق باشید، زیرا که انسان خوش اخلاق یقینا دربهشت است و از بدخلقی بپرهیزید، زیرا شخص بداخلاق ناگزیر درآتش دوزخ است[۲۵]“.

۱۰- حفظ آبرو و حیثیت مردمی که به شما مراجعه می کنند را درنظر داشته باشید و کرامت انسانی آنها را با رفتارهای مؤدبانه و محترمانه حفظ کنید. امام (ع) فرموده اند: ” کسی که از آبروریزی و لطمه زدن به حیثیت مسلمانان خودداری کند خداوند از لغزش های او درروز قیامت گذشت خواهد نمود[۲۶] “.

در توصیف رفتار محترمانه امام رضا با دیگران آورده اند که: هرگز ندیدم امام رضا(ع)با سخن خود کسی را برنجاند و سخن کسی را قطع کند تا اینکه سخن خود را تمام کند و هرگز حاجت کسی را که توان ادای آن را داشت رد نمی کرد[۲۷].

۱۱-در انجام وظایفتان فقط از خدا حساب ببرید و نگران واکنش های منفی صاحبان قدرت و ثروت نباشید. امام (ع) فرموده اند:  ” آن که از هیچکس جز خداوند نترسد، خدا او را کفایت می کند[۲۸]، اگر امام تو از تو خشنود باشد، مردم هر چه گویند به تو ضرری نمی رساند[۲۹] ” .

۱۲- مقام و موقعیتی که اکنون به دست آورده اید را نه یک فرصت بلکه نعمتی از جانب پروردگار در نظر بگیرید که شما را برای کارگذاری امور بندگانش درنظر گرفته و با تکبر، خیانت، سهل انگاری و ستم، این نعمت را به نقمت تبدیل نکنید؛ امام (ع) فرموده اند: ” ای مردمان نسبت به نعمتهای خداوند که به شما می رسد تقوای الهی را رعایت کنید.

مبادا با معصیت خداوند آن نعمت ها را ازخود برانید، بلکه با فرمانبرداری از دستورهای الهی و سپاسگزاری نعمت های خدا و عوامل او موجب ادامه نعمت خود شوید [۳۰].”

و در پایان، با رعایت همه آنچه که خداوند متعال و پیشوایان دینی از شما انتظار دارند، رسالت خدمت به مردم را با جان ودل به انجام برسانید و آنگاه منتظر تحقق وعده خداوند باشید که: ” خداوند برروی زمین بندگانی دارد که همواره درپی برآورده کردن نیازهای مردمند. اینان درروز قیامت (ازعذاب الهی) درامانند[۳۱].”

 

منابع:

[۱] – وسائل الشیعه: ۱۶:۱۰۸، حدیث ۲۱۱۰۶

[۲] – مشکاه الانوار : ۲۴۷

[۳] – وسائل ، ج۸ ،ص۴۴۲

[۴] – تحف العقول، ص۴۵۰

[۵] -عدد القویه : ۲۹۹

[۶] -تحف العقول ،ص ۴۴۳

[۷] – مشکاه الانوار : ۲۱۹

[۸] – عیون اخبارالرضا : ۱: ۲۵۶

[۹] – سوره بقره، ایه ۱۷۷٫

 [۱۰] – تهذیب الاحکام : ۴: ۱۸۶

[۱۱] -تحف العقول ص۴۴۶

[۱۲] – بحارالانوار، ۶۹/ ۴۰۴

[۱۳] -عیون اخبارالرضا ۲: ۵۰

[۱۴] – تاریخ یعقوبی : ۲: ۴۵۳

[۱۵] -اصول کافی : ۲: ۲۹۷

 [۱۶] -وسائل الشیعه ج ۸، ص۵۶۳

[۱۷] -وسائل الشیعه ج۸، ص ۵۶۵،

 [۱۸] -وسائل الشیعه ج ۱۲ ص ۵۸۷

[۱۹] -تحف العقول، ص۴۴۵

[۲۰] -تاریخ یعقوبی، ج۴ ، ص ۱۸۱/

[۲۱] -بحارالانوار: ۷۱: ۲۳۲

[۲۲] .کافی : ۲: ۲۹۴٫

[۲۳] – وسائل الشیعه : ۸: ۴۸۳

[۲۴] -تحف العقول، ص ۴۴۳

[۲۵] -عیون اخبارالرضا ۲/ ۳۱

[۲۶] – بحار ،ج ۷۵، ص۲۵۶

[۲۷] -عیون اخبارالرضا ،ج۲ ،ص۱۹۲ ،ح۷

[۲۸] -رجال کشی : ۹۵

[۲۹] -رجال کشی : ۴۸۷

[۳۰] -عیون اخبار الرضا: ۲: ۱۶۷

[۳۱] -اصول کافی : ۲: ۱۹۷

انتهای پیام / پلنا