imam-sadegh
۱۰:۰۱ - چهارشنبه ۱۳۹۶/۰۴/۲۸

به مناسبت شهادت ششمین اختر آسمان امامت و ولایت؛

آشنایی با بانوان دوره حیات امام صادق (ع)/ روایت هایی از امام ششم درباره زنان

بقیع در ماتم و سوت و کور ؛ نه صحن و سرا و حرمی دارد که بتوانی در گوشه ای بنشینی و زیارت نامه بخوانی، نه زائری تا بر سر مزار ششمین نور الهی حاضر شود و نه کبوتری تا با بال های خود سایه ساری شود بر پیکر فرزند رسول الله.

صاحب نیوز – تحریریه/؛ صدای ضجه از خانه صادق آل عبا بالا است؛ امشب در مدینه ولوله ای برپا می شود. کوکب هدایتی دیگر از خاندان پیامبر رحمت دیده از جهان فرو می بندد و شیعه را که هر چه دارد از فقه جعفری است عزادار می کند. امام صادق (ع)، مرد آسمانی مدینه و دریای عمیق علوم لدنی، در 65 سالگی با سم ملعون ترین انسان ها – منصور دوانیقی – به شهادت می رسد.

چگونه باید تاب آورد و در غم از دست دادن مولایی که از عظمت نامش آسمان ها و زمین سر تعظیم فرود می آوردند مویه نکرد؟! چگونه باید چشم را به روی خورشید مدینه بست و شکوه و گلایه نکرد؟! مگر می توان برای از دست دادن وارث علم رسالت و فرزند خلف امیری که فرمود بپرسید از من قبل از آنی که از میانتان بروم، سکوت اختیار کرد؟! پسر کو ندارد نشان از پدر تو بیگانه خوانش، مخوانش پسر.

بقیع در ماتم است و امروز به مدد وهابیت لعین با گذشت بیش از هزار و چهارصد سال همچنان سوت و کور است. نه صحن و سرا و حرمی دارد که بتوانی در گوشه ای بنشینی و زیارت نامه بخوانی، نه زائری هست تا بر سر مزار ششمین نور الهی حاضر شود و شمعی بیافروزد، نه قرآن خوانی تا برای صادق آل محمد یاسینی بخواند و خیراتی بدهد و نه کبوتری تا با بال های خود سایه ساری شود بر پیکر فرزند رسول الله. همین؛ از دور می توان بر او و بر پدران او سلام و درود داد. تنها یک زائر دارد و ان هم کسی نیست جز حضرت ولی عصر (اروحنا لتراب مقدمه فداء).

اما در این مجال بد نیست کمی با مادر، همسر و فرزندان ششمین امام شیعیان آشنا شویم و آن ها را الگوی خود قرار دهیم.

* مادر امام

نام مادر امام صادق (ع) «فاطمه بنت قاسم» معروف به «امّ فروه» است. ام فروه زنی بسیار مومن و با حیا بود و نقل است که امام در وصف ایشان فرموده اند: «مادرم مؤمن، متقی و نیکوکار بود و خدا نیکوکاران را دوست دارد.» [کافی،ج۱،ص۴۷۲]، فضائل این بانو تا آن‌جا بوده که برخی امام صادق (ع) را ابن المکرمه یعنی پسر بانوی کریم می‌خوانده اند. [ رجال الکشی، ص۲۱۲؛ الأنوار البهیه، ص۲۲۹]

از ام فروه احادیث زیادی از زبان امام سجاد علیه السلام و امام باقر علیه السلام روایت شده است؛ این بانوی بزرگوار در قبرستان بقیع مدفون است.

* همسران و فرزندان امام

همسر امام ششم شیعیان که مادر امام موسی کاظم علیه السلام هم هست، «حمیده بنت صاعد بربری» نام داشت. ایشان بانویی از اهالی آندلس بود که به دلایلی که در تاریخ به آن اشاره ای نشده به عنوان برده به مدینه آورده شده بودند. امام باقر(ع) ایشان را از برده فروش خرید و به همسری امام صادق(ع) درآورد.

«حمیده بنت صاعد بربری» به قدری اهل معرفت و علم بود که امام صادق(ع) پاسخ دادن به برخی از مسائل مردم را به ایشان می سپردند تا جایی که در وصف ایشان فرموده اند: «حمیده تصفیه شده از هر آلودگی و چرکی است و مانند شمش طلاست. پیوسته ملائکه از او حراست می کنند».

حمیده خاتون مادر امام موسی کاظم(ع)، محمد، اسحاق و فاطمه است.

همچنین فاطمه دختر امام حسین(ع) نیز یکی دیگر از همسران امام صادق(ع) بودند و امام از ایشان صاحب سه فرزند به نام های اسماعیل، عبدالله و ام فروه شدند. اسماعیل فرزند بزرگ آن حضرت بود و در زمان حیات امام از دنیا رفت و عبدالله معروف به عبدالله افطح بعد از پدر مدعی خلافت و امامت شد و جمعی نیز امامت وی را پذیرفتند که آنان را فطحیه می‌نامند.

امام علاوه بر این دو همسر صاحب چهار کنیز بودند که از هر کدام فرزندی به دنیا آمد؛ نام این فرزندان عباس، علی، اسماء و فاطمه بود.

هر چند برخی راویان ام فروه و اسماء را یک تن حساب کرده و از ذکر نام فاطمه کبری چشم پوشی کرده اند.

* سفارش های امام به زنان و دختران

امام ششم شیعیان سفارش هایی به زنان و دختران امت اسلامی در باب ازدواج، شوهرداری و خانواده داشته اند که در زیر به برخی از آن ها در قالب روایت اشاره خواهیم کرد؛ باشد که اشارت ها و سفارش های این امام همام چراغ راهمان باشد:

– امام صادق(ع) به داوود کرخی هنگامی که قصد ازدواج داشت، فرمود: بیندیش وجودت را کجا قرار می دهی.
– هر که دختر یا پسر مجردی را همسر دهد، خداوند در روز قیامت با دیده رحمت به او می نگرد.
– خداوند عزوجل در مورد طلاق هشدار داده و مکرر این هشدار را بیان فرمود و این به دلیل نفرت او از طلاق بود.
– با کسی که خودت می خواهی ازدواج کن و با آنکه پدر و مادرت می خواهند ( و تو مایل نیستی) ازدواج مکن.
– بهترین زنان شما با محبت ترین زنان نسبت به شوهرانشان و مهربان ترین مادران نسبت به فرزندانشان هستند آنهایی که در امور جنسی مطیع همسران شان هستند و در برابر دیگر عفیفند.
– زن نیز در روابط خود با همسرش به سه ویژگی نیاز دارد: خود را از هر پلیدی دور نگه دارد تا آنجا که شوهرش در هر حالتی خوش یا ناخوش به او اطمینان کند و متعهد بودن زن تا به هنگام خطا، شوهر به او توجه کند. اظهار عشق و علاقه به همسر همراه با دلربایی و ظاهری جذاب در برابر دیدگان او.
– سه چیز زندگی را تیره و تار می کند، سلطان ستمگر، همسایه بد، زن بد دهان و فحاش.
– شومی و بدی در سه چیز است که یکی از آنها زنی است که مهریه اش زیاد باشد و نسبت به شوهرش بد رفتاری کند.
– از برکت و خجستگی زن، آن است که مهریّه اش کم باشد.
– وقتی انسانی زنان را بیشتر دوست بدارد آنگاه است که ایمانش رشد میکند.
– هر کس زن‏ گرفت ، ‏باید او را گرامى و محترم بشمارد.
– به زنان خود نسبت ناروا ندهید ، زیرا در این کار برای شما پشیمانی طولانی و کیفر سختی خواهد بود.
– یکى از اخلاق پیغمبران اینست که نسبت‏ به‏ همسرانشان محبت دارند.
– هر زنی که به شوهرش مقداری آب دهد ، خداوند به جای آن ، شهری در بهشت برایش می سازد و شصت گناهش را می آمرزد.
– هر کس زن‏ گرفت ، ‏باید او را گرامى و محترم بشمارد.
– یکى از اخلاق پیغمبران اینست که نسبت‏ به‏ همسرانشان محبت دارند.
– هر زنى که به شوهرش احترام کند و آزارش نرساند خوشبخت و سعادتمند خواهد بود.
– هر زنی که در خانه شوهرش چیزی را برای سامان دادن وضع خانه جابه جا کند، خداوند نظر [رحمت] به او می کند . و هر کس مورد نظر [رحمت] خدا قرار گیرد، خدا عذابش نمی کند.
– حق زن بر شوهر، غذا دادن  لباس پوشاندن، با او خوشرفتاری کردن و رو ترش نکردن است اگر مردی چنین رفتاری نماید ، وظیفه شرعی خود را در ازای حقوق همسرش به انجام رسانیده است.
– پنج خصلت است که هر کس یکی از آنها را نداشته باشد پیوسته در زندگانی کمبود دارد، عقلش از میان می رود و قلبش مشغول می شود، یکی از آنها وجود همدم و همراه مناسب است. راوی گوید گفتم: همدم همراه کیست؟ آن حضرت فرمودند: زن صالح( شایسته).

همچنین به امام صادق(ع) عرض شد، مردی به زنش گفت تو هنگام ازدواج با من دوشیزه نبودی، حضرت فرمودند: باید آن مردی به دلیل تهمتی که به زن خود زده، کتک بخورد، سوال شد: ولی مرد سخن خود را دوباره تکرار کرد. حضرت فرمودند: این مرد کتک می خورد به میزانی که ادب شود نه آنکه حد بر او جاری شود. این عمل صورت می پذیرد تا شوهر، همسر با ایمان خود را با تهمت زدن، آزار نرساند.

* روایتی تکان دهنده از امام صادق (ع) در خصوص زنان و آخرالزمان

روایتی عجیب از امام صادق (ع) در مورد آخرالزمان در ترجمه المیزان، ج‏لد۵، صفحه ۶۵۳ تا ۶۵۸ آمده است؛ در زیر خلاصه ای از آن روایت که به جامعه زنان مرتبط بوده، آورده ایم:

امام می فرمایند: و دیدى که فسق علنى شده و مردان با مردان و زنان با زنان اکتفاء مى‏ کنند و دیدى که مؤمن سکوت کرده، چون گفتارش پذیرفته نمى‏ شود؛ و دیدى که به پسر همان را مى‏ دهند که به زن مى‏ دهند و دیدى که زنان با زنان ازدواج مى‏ کنند؛ و دیدى که هر کس به دیگرى می گوید آنچه را که خود نکرده و دیدى که مردان خود را براى مردان چاق مى‏ کنند و زنان براى زنان؛ و دیدى که مرد از راه ماتحت خود روزى به دست مى ‏آورد و زن از راه فرجش؛ و دیدى که زنان براى خود مجالس ترتیب مى‏ دهند آن چنان که مردان تشکیل مى‏ دهند؛ و دیدى که عمل لواط و زن شدن مردان شایع و علنى گشته و به همین منظور خود را خضاب مى‏ کنند و شانه مى‏ زنند آن چنان که زنان براى شوهر خود شانه مى‏ زنند؛ و دیدى که در نظر اکثریت مردم بهترین خانواده ‏ها آن خانواده‏اى است که زنان را بر کار فسق کمک مى‏ کنند؛ و دیدى که بدعت‏ها و زنا علنى شده و مردم را دیدى که با شاهدى که به دروغ شهادت مى‏ دهد به یکدیگر تجاوز مى‏ کنند؛ و دیدى که در ارتکاب گناه از تاریکى شب استفاده نمى‏ شود بلکه در روز روشن گناه مى ‏کنند؛ و دیدى که مردم کسى را که شهوت خود را با رفتن نزد زنان خاموش مى ‏کند سرزنش مى‏ نمایند؛ و دیدى که مرد با زنا دادن همسرش پول در مى‏ آورد و زندگى مى ‏کند با علم به اینکه او زنا مى ‏دهد و حتى بر این کار او نظارت دارد؛ و دیدى که زن قاهر و مسلط بر شوهرش مى‏ شود و بر خلاف میل او کارها مى‏ کند و علیه او پولها خرج مى‏ کند؛ و دیدى که مرد همسر و دختر- کنیز- خود را کرایه مى‏ دهد و به طعام و نوشیدنى پست راضى مى‏ شود؛ و دیدى که زنان مسلمان ناموس خود را به اهل کفر مى‏ دهند؛ و دیدى که لهو و لعب و رقص و آوازه‏خوانى علنى شده، مسلمانان از آن عبور مى‏ کنند و احدى، احدى را منع نمى‏ کند و احدى جرأت بر منع آن ندارد؛ و دیدى که زنان بر حکومت و سلطنت چیره شده‏‌اند و بر هر امرى که هوا و هوس آنان را تامین کند مسلط گشته‏‌اند؛ و دیدى که فرزندان به پدر و مادر خود افتراء مى‌‏بندند و پدر و مادر خود را نفرین مى‏‌کنند و از شنیدن خبر مرگشان خوشحال مى‏‌شوند.
در چنین روزگارى بر حذر باش، و براى درخواست نجات از خدا به خدا متوسل شو و بدان که مردم در چنین روزگارى غرق در سخط الهى هستند و اگر خداى تعالى مهلتشان داده، از این کار منظورى دارد و تو منتظر تحقق آن منظور باش و کوشش کن تا خداى عزوجل تو را در وضعى ببیند که خلاف وضع مردم باشد تا اگر عذاب در آنان نازل شود تو زودتر به رحمت خداى تعالى برسى و اگر عذابشان تاخیر بیفتد آنها مبتلا شوند و تو از آنچه آنها در آن هستند بیرون شده باشى یعنى تو مثل آنان بر خداى عزوجل جرأت نکرده باشى و بدان که خداى تعالى اجر نیکوکاران را ضایع نمى‏‌سازد و رحمت خدا به نیکوکاران نزدیک است.

انتهای پیام/ آرمان زنان/ ی