80122
۱۰:۵۰ - یکشنبه ۱۳۹۶/۰۵/۲۹

نقد و نظر؛

هنجارشکنی در جوار مسجد شیخ لطف الله/ سرنوشت «انحطاط فرهنگی» استانبول در انتظار اصفهان

پخش کلیپ های رقص مختلط زنان و مردان، تک خوانی های زنان و کشف حجاب متعدد توریست ها در بناهای تاریخی اصفهان، زنگ خطری برای فرهنگ و ارزش های کلانشهر مذهبی اصفهان به صدا درآورده است.

صاحب نیوز-عارف نصر/ تمدن اسلامی به عنوان یکی از تاثیر گذارترین تمدن های بشری روزگاری نه چندان دور در منطقه جنوب غربی آسیا، شمال آفریقا و منظقه آندلس دوران طلایی و شکوهمندی برای خود داشت، دورانی که از آن امروز تنها آثار باستانی و معماری زیبایی برجای مانده و همین معماری زیبا تعداد زیادی گردشگر را به سمت خود کشیده است؛ این معماری ها یادآور سبک زندگی منحصر به فرد و متصل به ماورایی است که با هجوم هرچه بیشتر اومانیست غربی درحال نابودی و زوال است.

شهر اصفهان و به ویژه هسته مرکزی آن، یادآور آن روزهای پرفراز و نشیب در این تمدن بزرگ است و بناهای آن  تاریخی است که از اوج گیری ها، در اوج بودن ها و افول فرهنگ و تمدن ایرانی و اسلامی سخن می گوید.

هر یک از بناهای به جا مانده از تمدن اسلامی در شهر اصفهان که شاید بزرگ ترین و منحصر به فرد ترین بناهای این تمدن را در خود جای داده است، با وجود کارکردهای متفاوت دارای هدفی مشترک، یعنی رساندن انسان های موجود در دل خود به سمت خدا است و همین روح معنوی و خداگرای تک تک خشت ها و بند بند نقاشی ها و گچ کاری های موجود در این بناهاست که هر انسان مسلمان یا غیر مسلمانی را در دل خود به آرامش می رساند.

در معماری این بناها از یاد خدا بودن و بعضا وضو گرفتن برخی معماران و بناها برای ساخت مکان های مقدس آن تا لزوم رعایت رو به قبله بودن و اشکال هندسی با هدایت انرژی به سمت آسمان و محوریت مساجد همه حکایت از اهمیت خداباوری و معنویت دارد؛ اما امروز پس از گذشت آن دوران طلایی و تحمیل فرهنگ بشرساخته ناقضی به نام مدرنیته در کنار ساخت و سازهای بدون حساب و کتاب و صرفا سودآور، شاهد ترویج نوعی نگاه مادی محور و پول ساز به این بناها هستیم، نگاهی که پیش از این در ترکیه لائیک رواج یافت و استانبولی را که روزی مدعی ام القرا بودن جهان اسلام در حکومت عثمانی ها  داشت را به مرکزی برای الواطی و فساد تبدیل کرد.

این نگاه که صورت عملی آن اقتصاد توریست محور است، امروز تاحدودی در اصفهان حاکم شده و می خواهد اصفهان زیبای گذشته را که امروز به دلیل صنعتی زدگی به کلان شهری تقریبا آلوده تبدیل شده را به کلان شهری فسادخیز نیز تبدیل کند.

توسعه صنعت توریست از این جهت که بسیار پول ساز بوده و البته مشاغل متعددی را فعال می کند، امری خوب است که بدون افراط و تفریط باید به آن پرداخته شود، اما این که کلیت استان بر صنعت توریست بچرخد و حضور توریست در استان بر هر اولویتی حتی اولویت فرهنگی و حفظ ارزش ها مهم تر شود، بلایی بر سر این شهر می آورد که کم ترین حد آن را در استانبول، ونیز و بارسلونا مشاهده می کنیم.

بیشتر بناهای تاریخی موجود در شهر اصفهان مساجد و مکان های مقدسی هستند که لزوم رعایت بسیاری از آداب در آن ها بر مسلمانان واجب است و ورود کافران به آن ها بر طبق شریعت مقدس ممنوع است؛ از طرفی شهر اصفهان برخلاف برخی کلان شهرهای کشور، یک شهر فرهنگی و مذهبی است که هنوز خود را از بسیاری از آفت هایی که مدرنیته بر سر برخی کلانشهرها آورده است؛ مصون نگه داشته است.

اما متاسفانه با تمام این توصیف ها در سال های گذشته و پس از افزایش حضور توریست ها در اصفهان شاهد برخی اقدام های هنجارشکنانه هستیم که سردادن آن ها شاید در فرهنگ بومی این توریست ها مانعی نداشته باشد، اما در فرهنگ ما نوعی تابوشکنی است.

انجام حرکات یوگا توسط دختران چینی در کنار میدان امام، کشف حجاب های متعدد و عکس گرفتن ها در  این میدان، تک خوانی زنان در فضای مقدس مسجد امام و شیخ لطف الله و در روزهای اخیر رقص باله زوج های فرانسوی به همراه نواختن موسیقی در این مکان تنها گوشه ای از تابوشکنی هایی است که زنگ خطری بزرگ را به صدا درآورده است.

مسافرت به کشورهای خارجی و حتی شهرهای متعدد یک کشور معمولا با صحبت های توجیهی تورلیدرها و بروشورهای آگاهی بخش در مورد فرهنگ و آداب و رسوم آن کشور یا شهر همراه است تا مبادا رفتار یک توریست در آن مکان موجب آزردگی و حتی خشم ساکنان بومی آن منطقه یا کشور شود؛ اما جای این سوال مطرح است که آیا شرکت های توریستی که اقدام به برپایی تورهای مسافرتی به شهر اصفهان می کنند، اقدام به توجیه توریست ها می کنند و آیا سازمان میراث فرهنگی به عنوان ارگان ناطر این شرکت ها الزامی برای آن ها برای این اقدامات در نظر گرفته است؟

از طرفی محوطه میدان امام، مساجد موجود در این محوطه و اطراف آن و به طور کلی بناهای تاریخی در سطح شهر اصفهان زیر نظر سازمان میراث فرهنگی و گردشگری است و این سازمان همان طور که در قبال حفظ بنای جسمی این میراث فرهنگی مسئولیت دارد، نسبت به حفظ حرمت و رعایت موازین شرعی حضور توریست های خارجی نیز در آن وظایفی دارد که وجود برخی تابوشکنی ها گواه بر کم کاری در این زمینه است.

از طرفی ارگان های متعددی در کشور وظیفه نظارت بر این فضاهای عمومی و امر به معروف و نهی از منکر دارند که بررسی فضای این بناها و تعدد هنجارشکنی های موجود در آن ها خبر از برخی اهمال کاری ها دارد و این نکته را نشان می دهد که اگر گردشگری اصفهان با همین فرمان به پیش رود، سرنوشتی بدتر از استانبول ترکیه برای آن رقم خواهد خورد و این نظارت بیشتر را می طلبد.

امیدواریم این زنگ خطری که مدت هاست صدای آن در شهر پیچیده، به گوش مسئولان فرهنگی شهر اصفهان برسد و در افق و چشم اندازهای گردشگری این شهر مذهبی تجدیدنظری بکنند و یا حداقل زمینه امر به معروف و نهی از منکر نسبت به این اعمال را فراهم کنند.

انتهای پیام/ ی