getting-cold
۰۹:۳۱ - جمعه ۱۳۹۶/۰۷/۲۸

گفتگو با متخصص طب سنتی؛

آنتی بیوتیک ها را محدود کنید/ برای جلوگیری از سرماخوردگی پاییزی مصرف میوه های آبکی را کاهش دهیم

سرماخوردگی حتی بدون درمان خود به خود محدود شونده است و نیاز نیست که به بیمار آنتی بیوتیک دهیم. متاسفانه سرانه مصرف آنتی بیوتیک در کشور ما بسیار زیاد است که حتی برای سرماخوردگی های ساده گاهی پنی سیلین تجویز می شود.

به گزارش صاحب نیوز؛ مصرف سرانه دارو در کشور ما بیش از حد معمول و استانداردهای جهانی است و پاییز و شیوع بیماری سرماخوردگی مصرف داروها را چند برابر می کند.

شاید عده ای نمی دانند مصرف خودسرانه دارو در کودکان باید با تجویز پزشک و با احتیاط کامل باشد؛ مثلا برای درمان سرماخوردگی دیفن هیدرامین را سر خود مصرف می کنیم. این دارو به نظر خیلی ارزان قیمت و همیشه در دسترس است ولی می تواند سبب عوارضی در کودکان شود. یا مصرف بیش از معمول آنتی بیوتیک ها، باکتری های مفید بدن را از میان می برد و مقاومت بدن در مقابل بیماری ها را کمتر می کند.

در خصوص این مسئله با دکتر محمد انصاری پور، محقق و متخصص طب سنتی که دوره طب سنتی را به صورت آکادمیک در دانشگاه گذرانده است گفتگو کرده ایم.

وی در حوزه آموزش پزشکی و بهداشت برای پرسنل حوزه سلامت و مردم فعالیت دارد. او کانالی هم به نام طب نیاکان تشکیل داده است که در حوزه ورزش، تغذیه، خواب و بیداری، روانشناسی، آب و هوا و پاکسازی بدن از دیدگاه طب سنتی و طب جدید مطالب آموزشی در اختیار مردم قرار می دهد.

***

– آیا شیوع سرماخوردگی فصلی است؟ و آیا ویروس ها در ایجاد آن دخالت دارند؟

دکتر انصاری پور: سرماخوردگی در تمام فصول هست ولی شیوعش در پاییز و زمستان بیشتر است. شاید بخاطر اینکه تابستان و بهار مردم کمتر اطراف هم جمع می شوند ولی در زمستان بخاطر سرمای هوا و به دلیل بازگشایی مدارس مردم بیشتر در کنار هم جمع هستند. شاید هم بخاطر سردی هوا است که مجاری تنفسی را برای این بیماری مستعدتر می کند وگرنه ویروس این بیماری همیشه در جامعه وجود دارد.

– بهترین راه درمان سرماخوردگی چیست؟

درمان سرماخوردگی و برخورد با آن در هر رده سنی متفاوت است. زمانیکه بچه ها وارد مهدکودک یا مدرسه می شوند بیشتر از قبل دچار بیماری سرماخوردگی می شوند و این به دلیل برخورد بچه ها با ویروس جدید است که وارد بدنشان می شود و ممکن است در سال به هفت یا هشت بار برسد.

بعضی از سرماخوردگی ها همراه با تب و سرفه است و اگر بیمار کودک است بهتر است دو سه روز اول به مدرسه نرود که بیماری را به همکلاسی خود انتقال ندهد. گاهی حساسیت ریوی بیماری را طولانی تر می کند ولی غالبا علائم سرماخوردگی در طی دو تا سه روز کاهش یافته و برطرف می شوند.

مهمترین نکته که مردم باید آگاه باشند این است که سرماخوردگی با گلودرد چرکی متفاوت است و بیشتر افراد این دو را مثل هم می دانند و توقع دارند یک نوع درمان برای آنها ارائه شود.

– چه تفاوتی میان سرماخوردگی و گلو درد چرکی هست و چرا مردم از گلودرد چرکی می ترسند؟

سرماخوردگی را اگر درمان هم نکنیم بدون عارضه خوب می شود اما گلودرد چرکی در بچه های پنج تا پانزده سال نگران کننده است چون حدودا پانزده درصد از بیماران ممکن است بعدها به بیماری روماتیسم قلبی مبتلا شوند.

اگر کودک دچار گلودرد چرکی شود، برای درمان آنتی بیوتیک می خواهد و باید آمپول پنی سیلین یا شربتش را استفاده کنند. اما در سرماخوردگی ها معمولا نیاز به آنتی بیوتیک نداریم که متاسفانه مصرف آن معمول است.

– آیا والدین می توانند این دو را از هم تشخیص دهند؟

تشخیص و افتراق آن با پزشک است ولی در گلودرد شخص تب می کند و درد گلو شدید است و به سختی غذا را قورت می دهد و بدحال است. هیچ علائمی از سرفه یا آبریزش بینی هم ندارد. پزشک زمانیکه گلو را معاینه می کند غدد لنفاوی زیر فکی برجسته شده است و یا اینکه گلو قرمز و متورم شده که این شخص نیاز به یک دوره آنتی بیوتیک دارد ولی در سرماخوردگی ممکن است شخص تب کند و همراه با گلو درد باشد ولی می تواند غذا را راحت تر قورت دهد که غالبا نیاز به آنتی بیوتیک ندارد.

سرماخوردگی حتی بدون درمان خود به خود محدود شونده است و نیاز نیست که به بیمار آنتی بیوتیک دهیم. متاسفانه سرانه مصرف آنتی بیوتیک در کشور ما بسیار بسیار زیاد است که حتی برای سرماخوردگی های ساده گاهی متاسفانه پنی سیلین تجویز می شود.

– چگونه علائم سرماخوردگی را کنترل کنیم؟

تنها کاری که می توانیم انجام دهیم این است که علائمش را کاهش دهیم مانند تب، که تب را چه در بزرگسالان و چه در کودکان باید کاهش داد و برای درمان سرفه شربت یا داروی ضد سرفه تجویز می شود آن هم زمانی که شدت سرفه زیاد باشد مثلا کودک یا بزرگسال از شدت سرفه نتواند شب بخوابد.

شربت هایی مانند دیفن هیدرامین، کتوتیفن یا زادیتن، پرومتازین، کلرفنیرامین، سیتریزین، دِکسترومتورفان و اکسپکتورانت را هم بعنوان ضد سرفه و درمان آبریزش بینی و ضد حساسیت تجویز می کنند. مصرف این داروها برای کودک زیر شش ماه ممنوع است مگر در موارد خاص و کودکان زیر دو سال با احتیاط با مقدار بسیار کم، در صورت لزوم و اجبار، گاهی استفاده شود. حتی در بزرگسالان هم ما علاقه ای نداریم که زود از این داروها استفاده کنیم.

بنابراین چه در کودکان و چه در بزرگسالان وقتی می گوییم که شخص دچار سرماخوردگی شده و تب دارد می تواند از تب بُر استفاده کند. باز هم تاکید می کنم که در سرماخوردگی ها نیاز به آنتی بیوتیک نیست مگر اینکه شخص دچار سینوسیت مزمن شده باشد که علائم سرماخوردگی دارد و با علائمی مانند پُری بینی، فشار پشت چشم و سردرد خود را نشان می دهد که یک دوره آنتی بیوتیک می خواهد.

– در مواردی که سرماخوردگی با تب همراه است چه باید کرد؟

تب مسئله جدی است؛ اگر کودکی تب دارد (خصوصا کودکان زیر پنج سال) باید تب را پایین بیاورند چون ممکن است بیمار تشنج کند. می توان از شربت خوراکی، قطره یا شیاف استامینوفن استفاده کرد. سالم ترین و بهترین تب بُر استامینوفن است.

برای کاهش تب، می توان گل بنفشه یا گل پنیرک را در آب بریزیم و شخص را بدن شویه کنیم. شخص سرماخورده باید استراحت کافی کند، اگر تب دارد تب را کاهش دهد و از سوپ به عنوان غذا استفاده کند. ما استامینوفن را برای بزرگسالان تجویز می کنیم چون آستانه تحملشان بالا است و اگر درجه تب دهانی ۳۷٫۵ یا نزدیک ۳۸ است تب زیاد بالا و خطرناک نیست حتی می توان از استامینوفن هم استفاده نکرد.

بچه های بین دو تا دوازده سال را می توان ابتدا بدن شویه کرد؛ با مقداری آب ولرم که پارچه در آن بزنند و هر پنج دقیقه به دست و پا و شکم و سر کودک بکشند. چون تب زیاد بالا نیست ممکن است با بدن شویه پایین بیاید. حال اگر تب اذیت کرد برای بچه های زیر دوسال، هر چهار ساعت یکبار دو برابر وزنشان قطره استامینوفن مجاز است مصرف کنند و اگر تب شدید نیست هر شش ساعت یکبار مصرف کنند.

منتها در شیرخواران زیر شش ماه این نگرانی وجود دارد که اگر پدر و مادر آگاه نباشند برعکس بدن کودک دچار کاهش دما شود که خطرناک است. نکته مهمی که در مورد تب باید بگویم این است که در هنگام تب چه در کودکان چه در بزرگسالان نباید مواد پروتئینی مصرف کرد.

– همیشه پزشکان توصیه می کنند که سوپ بخورید که معمولا خانواده ها سوپ مرغ می پزند که پروتئین دارد. آیا سوپ مرغ هم باید در زمان تب محدود شود؟

اگر بخواهیم برای بیمار تب دار سوپ درست کنیم بهترین سوپ، سوپ کدو است که برنج، کدو خورشتی، جعفری تازه خورد شده، لیمو عمانی، زردچوبه، کمی نمک، کمی هم روغن زیتون نیاز دارد.

این یک سوپ سالم و ساده است که بعنوان وعده غذایی یا کنار غذا استفاده کنند. حتی کودکی که شیرخوار است و تب دارد بهتر است مادر هم مواد پروتئینی کمتری استفاده کند.

– چه کار کنیم که کودکان کمتر استعداد سرماخورردگی پیدا کنند؟

یکی از راههای مهم پرهیز از پُرخوری است. مواظب باشم که کودکان پُرخور بار نیاوریم. بعضی از مادرها علاقمند هستند که کودکشان تپل شود و مدام به او غذا و تنقلات می دهد. مثلا کودک الان غذا خورده سریع به او میوه می دهد، بعد بستنی و غیره، اینها کودک را مستعد سرماخوردگی می کند. باید خوردن را محدود کرد.

نکته بعد پوشاندن سر و گردن بخصوص در پاییز است؛ وقتی کودکان را به مدرسه می فرستیم شال و کلاه داشته باشند. به قول پروین اعتصامی: «در سر عقل باید بی کلاهی عار نیست»

این نشان می دهد که یک زمانی بی کلاهی را عار می دانستند. پوشاندن سر به عنوان عضو شریف و مهم را حیاتی می دانستند و مردم باید سر خود را می پوشاندند. در قدیم شال به دور کمر هم می بستند چون خون رسانی به ستون فقرات کم است و در مقابلِ سرما مقاومتش کمتر می شود. شال می بستند که کمردرد نگیرند و به کلیه هایشان آسیب نرسد.

– عده ای عقیده دارند که باید در پاییز میوه زیاد مصرف کنیم؛ خصوصا مرکبات چون ویتامین C دارد؛ آیا این مسئله صحت دارد؟

نه، برعکس باید مصرف میوه را در پاییز محدود کرد و این مسئله هم افراد را مستعد سرماخوردگی می کند. خصوصا میوه های آب دار مثل هندوانه، خربزه، شلیل، هلو، پرتقال، لیمو، نارنگی، اگر قصد دارند میوه مصرف کنند مثل: انجیر، سیب و انگور، اینها میوه های بهتری هستند.

حتی مادرانی که شیر می دهند رعایت کنند چون شیر آبکی می شود و قوام خود را از دست می دهد و باعث ناراحتی کودک می شود.

– موضوعی که شما هم کاملا به آن آگاه هستید اینکه مصرف سرانه دارو در ایران بسیار زیاد است. چطور می توانیم آن را کاهش دهیم؟

اول اینکه مردم باید آگاه باشند و به نظر پزشک احترام بگذارند و اصرار نکنند که دکتر دارویی اضافه و به میل و خواسته آنها تجویز کند و از طرفی پزشکان هم باید بر عقیده خود استوار باشند و سریع برای سرماخوردگی آنتی بیوتیک تجویز نکنند و آخر اینکه شرکت های بیمه ای باید نظارت کنند.

– آیا افراد می توانند راحت داروهای گیاهی برای درمان سرماخوردگی استفاده کنند؟

به هیچ وجه؛ هیچ کس حتی پزشکان هم در سایت ها و رسانه های گروهی مثل رادیو و تلویزیون نباید به این شکل داروهای گیاهی تجویز کنند و این کار اشتباه است چون مصرف دارو در طب سنتی ایران وابسته به شرایط فرد است و در هر بیماری که علائم سرماخوردگی دارد بروز علائم و نوع دارو متفاوت است. به عبارت دیگر طب سنتی یک سیستم پزشکی فرد محور است.

انتهای پیام/ ندای اصفهان/ م.ت