photo_2018-08-06_22-22-29
۱۲:۴۳ - سه شنبه ۱۳۹۷/۰۵/۱۶

در گفت و گو با هنرمند خوشنویس اصفهانی مطرح شد،

حراج آثار هنری به خاطر بی رونقی بازار/ هنرمندان دغدغه نان دارند

منصور حسن­ زاده، هنرمند خوشنویس اصفهانی گفت: وقتی افراد جامعه دغدغه نان داشته باشند چگونه می توان انتظار داشت که هنرمند بتواند از هنرش درآمد زایی کند؟

به گزارش صاحب نیوز؛ بازدید از نمایشگاه آثار خوشنویسی منصور حسن­ زاده در نگارخانه کوثر میدان نقش جهان بهانه ­ای شد تا از نزدیک گپ و گفتی صمیمی با این هنرمند اصفهانی داشته باشیم. او فارغ التحصیل کارشناسی ارشد مهندسی کشاورزی است، متولد 1354 و دارای مدرک فوق ممتاز از انجمن خوشنویسان ایران است و در حال حاضر علاوه بر شغل کارمندی، مدرس انجمن خوشنویسان اصفهان(شعبه دانشگاه آزاد اسلامی واحد اصفهان) است. او علاوه بر خوشنویسی دستی بر شعر و نویسندگی دارد و از وی آثاری به زیور چاپ آراسته شده است که در ادامه به آن اشاره خواهد کرد. این هنرمند خوشنویسی تاکنون در ده ها نمایشگاه گروهی حضور داشته است و در حال حاضر دومین نمایشگاه انفرادی خود را با عنوان «هندسه سلوک» در نگارخانه کوثر برپا داشته است. آنچه در پی می خوانید. حاصل گفت وگو در خلوت خط این هنرمند خوشنویس است تا در دقایقی هرچند کوتاه میهمان اندیشه های ناب شما خوانندگان گرانقدر باشیم.

*با توجه به کلام مقام معظم رهبری در خصوص حمایت از کالای ایرانی به نظر شما اقتصاد هنر چه نقشی برای ترغیب و خرید آثار هنری توسط مردم ایفاد می کند تا درآمدزایی برای هنرمند ایجاد کند؟

متاسفانه در پاسخ به سئوال شما باید عرض کنم با توجه به اوضاع معیشتی مردم در این سال ها و به ویژه ماه های اخیر اقتصاد هنر واژه ای غریب و نا مانوس است که به صورت کلیشه ای در واژه ها از آن استفاده می شود و موقعه ای می توان از آن نام برد که فرهنگ اقتصاد هنر در جامعه نهادینه شده باشد و احاد مردم در سبد خانواده خود جایی را برای خرید کالای هنری فرهنگی اختصاص داده باشند. وقتی که در جامعه افراد آن دغدغه نان داشته باشند چگونه می توان انتظار داشت که هنرمند بتواند از هنرش درآمد زایی داشته باشد البته عده ای هستند که از هنرشان کسب درآمد می کنند اما آنها تعدادشان محدود و به نوعی سلبریتی های هنری هستند و به همین خاطر نمی توان با جرات و ضرس قاطع از اقتصاد هنر و نقش آفرینی آن برای هنرمندان حرفی به میان آورد. البته در همین جا باید عرض کنم زمانی اکسپوهای داخلی مدون داشتیم و آثار هنرمندان به مزایده گذاشته می شد و هرکسی که قیمت بالاتری را می گفت، خریدار اثر می گردید و این در حالی است که امروز به خاطر کساد و بی رونقی بازار هنر حراج آثار هنری را شاهدیم آن هم در مکانی نامناسب که باز هم با اقبال عمومی روبرو نمی شود و تا جایی که بنده خبردار هستم در همین حراج ها کارهای صوری برای ترغیب افکار عمومی توسط مجموعه داران انجام می گیرد که این نیز ظاهر خوشایندی ندارد و بزرگ نمایی افراد خاص توسط آنان صورت می گیرد.

*لطفاً قدری از ویژگی های هنر خوشنویسی بگویید. می گویند این هنر آرام بخش است، همین طوره؟

از آنجایی که هنر خوشنویسی مستقیماً با واژه ها و کلمات در ارتباط است و به نوعی تصویر و خلق صورت معنا را در عالم ظاهر بر صفحه به منصه ظهور می رساند، هنری است که سرتاسر آن با سلوک و نجابت واژگان همراه است چراکه یک خوشنویس همواره به دنبال نوشتن بهترین انتخاب است که این انتخاب می تواند از مصحف شریف قران  یا کلام ائمه معصومین یا بزرگان شعر و ادب پارسی باشد و این بالاترین ویژگی این هنر قدسی است و اما اینکه آیا این هنر آرام بخش است، باید در پاسخ بگویم هر هنری که بواسطه آن هنرمندش را برای دقایقی به فرا سوی این عالم مادی سوق دهد آن هنر آرام بخش است و می تواند هنرآموزش را به عالم بالا رهنمون باشد و خوشبختانه هنر خوشنویسی در بالاترین سطح آرامش با مخاطبینش همراه است.

*شنیده ایم علاوه بر خوشنویسی دستی بر شعر و نویسندگی دارید. لطفاً از آثار منتشره و موضوعات آن بگویید.

به لطف خداوند سبحان و همسفرگی با این هنر قدسی توفیق تالیف سه عنوان کتاب با عناوین “ققنوس خیال ، یک پیاله واژه و ثلث جان” را داشته ام که مجموعه سه جلدی آن تحت عنوان” سه گاه عشق” جمع آوری و در اختیار علاقمندان حوزه نثر ادب پارسی قرار گرفته است.

نوع نوشتار این آثار همگی در سبک نثر ادبیات آیینی است که در آن با خلق ترکیبی واژه ها، توانسته ام تعدادی تصاویر ذهنی نو و بدیعی را برای اولین بار در ادبیات ایجاد کنم به عنوان مثال” معلای دلتنگی،همایون یکتایی،پاییز تسلسل،شیفتگی شمعدانی،پمپاژ واژه ها،ساغر مینایی،مجنون اضطراب،قنوت قلم،هبوط بی خیالی،تافتون شهامت ، اریکه سلیمانی، پچ پچ بنفشه،تثلیث زمانه،صولت عشق،سبحه تزویر” که خوشبختانه مورد استقبال عمومی قرار گرفته است و اخیراً نقد و بررسی آن با حضور دکتر احمد فاضل و جمعی از اهالی حوزه نشر و ادب پارسی در محل نگارخانه کوثر اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان اصفهان انجام گردید.

*هنرجویان رشته خوشنویسی چقدر برای یادگیری اهتمام دارند و آیا این رشته جایگاه دانشگاهی دارد؟

همانطوری که مطلع هستید برای وارد شدن به عرصه هنر باید علاقمندی اولیه توسط هنرجو شکل بگیرد تا بعداً با ترغیب و تشویق استاد فرد هنرجو بتواند ادامه مسیر دهد. اما گاهاً دیده شده است به دلیل سختی های خاص این هنر در مراحل نخستین افراد آن را نیمه تمام رها می کنند که البته این اتفاق ممکن است در سایر رشته های هنری نیز بیفتد. اما در خصوص جایگاه دانشگاهی آن باید عرض کنم در دانشگاه پیام نور و علمی کاربردی رشته های تحت عنوان دوره کاردانی حرفه ای هنرهای تجسمی خوشنویسی و کارشناسی کتابت و نگارگری وجود داشت که متاسفانه به دلایل مختلف از جمله عدم معرفی نادرست این رشته ها، جذب دانشجو به خوبی صورت نگرفته است اگرچه رشته های مذکور دارای سرفصل های فصیح و دقیق است که به تایید شورای برنامه ریزی آموزشی و درسی علمی کاربردی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری رسیده است.

*چه کنیم که خوشنویسی به فراموشی سپرده نشود و رنگ و لعاب این زمانه را به خود بگیرد؟

بسیارسئوال خوبی را مطرح کردید امروزه خوشنویسی به سبک سنتی یعنی همان قلم و دوات به دلیل دیر نتیجه دادن و طاقت فرسایی آن در تمرین و ممارست، امروز قدری کم رنگ شده است اگرچه مخاطبین خاص خود را دارد اما به نظر من هنر خوشنویسی باید در متن زندگی احاد جامعه کشیده شود تا برای اشخاص ملموس تر گردد به عنوان مثال اخیراً دیده ام عده ای بر روی لباس ،شال، روسری ،مانتو، لیوان، بشقاب یا بهتر بگویم بر روی اشیاء با چاپ اشعار و دلنوشته ها جاذبه های بصری خوبی را برای مخاطبین خود ایجاد نموده اند که همین مسئله غیر مستقیم باعث جذب علاقمندان می شود. به نظر می رسد برای اینکه بتوانیم این هنر را بیشتر به نسل جوان معرفی کنیم باید جاذبه های بصری آن را ایجاد کنیم و با ترکیب عناصر جدید با سایر هنرها ایجاد نوآوری و نهایتاً زمینه علاقمندی را فراهم کنیم به عنوان مثال نقاشی خط می تواند نمونه بارز و مثال زدنی باشد اگرچه امروز این عرصه از هنر خوشنویسی به دلیل افراط و گپی برداری نیز دچار بازار زدگی شده است. اخیراً در عکسی مشاهده کردم نرده های یک ساختمان چند طبقه با ترکیب مفردات خط نستعلیق نظیر حرف “و  ی ن س  ق ” ساخته شده بود که در نوع خودش بی نظیر و چشم نواز بود و یا در محلی دیگر مشاهد کردم میز پذیرایی چوبی با ترکیب و تلفیق حروف با خط نستعلیق درست شده بود و اینجاست که می توان از اقتصاد هنر یاد کرد و هنرمند با خلاقیت خود می تواند درآمد زایی داشته باشد. چراکه هنر خوشنویسی به سبک سنتی مخاطب خاص و محدود دارد و همه هنرمندان بدلایلی که از آن نام بردم توفیق کسب درآمد از آن نخواهند داشت.

*اولین اثری که  ارایه دادید چه سالی و با چه موضوعی بود؟ و بگویید چگونه به وادی خوشنویسی کشیده شدید؟

یادم هست اولین اثری را که خلق کردم مربوط به دوران دبیرستان سال 1370 بود که بخشی از نامه 47 نهج البلاغه امام علی علیه السلام :” کونا للظالم خصماً و للمظلوم عوناً پیوسته دشمن ظالم و یاور مظلوم باشید” را نوشتم و به مدیر مدرسه هدیه دادم و ایشان در دفتر مدیریت مدرسه نصب کرد. اما وارد شدن به خوشنویسی مربوط به سال 67 است که جرقه آن با دیدن فیلم هزاردستان ساخته زنده یاد علی حاتمی بود که در مقدمه سریال مرحوم استاد عبداله فرادی مشغول نوشتن و کتابت بودند  که شعله نوشتن را با بازی خوب استاد جمشید مشایخی با نقش رضا تفنگچی در حقیر دوچندان نمود. بعد از آن بود با مراجعه به انجمن خوشنویسان که آن زمان مکانش در خانه تاریخی نرسیده به چهارراه تختی بود تحت نظارت استاد بزرگوارم جناب آقای علی فرزانه تلمذ نمودم.

*اثر متقابل خوشنویسی بر روی شغلی که دارید چگونه است. بگویید روزانه به چه میزان مشق می کنید و آیا خانواده و اهالی منزل با شما همراهند و کسی از آنان به این عرصه وارد شده است؟

باید خدمت شما عرض کنم فرد هنرمند در هر رشته هنری که باشد خلاق است و نگاه آن به محیط اطراف ظریف و خلاقانه است و بنده نیز از این مسئله مستثنی نبوده ام و خدا را شاکرم در مسئولیت های اجرایی که به عهده داشته ام، توانسته ام خلاقانه ایفای نقش کنم. یکی از الطافی که از جانب خداوند نصیب حقیر شده است داشتن خانواده ای هنر دوست و اهل شعر و ادب بوده است که همواره مشوق حقیر بوده اند و اگر چنین نبود توفیقاتی از این دست در حوزه هنر خوشنویسی قرین راه نمی گردید و در همین جا صمیمانه از همسر فهیم و مهربانم تشکر و قدردانی میکنم. روزانه قریب به 2 تا 3 ساعت مشق می کنم که البته در سالهای نخستین بالغ بر 8 ساعت روزانه مشق خوشنویسی داشتم . اما در خصوص اهالی منزل باید بگویم آنها دوره خط تحریری را نزد اینجانب به صورت کامل گذرانده اند اما به صورت حرفه ای آن را دنبال نکرده اند.

*مقام معظم رهبری همواره نگاه خاصی به ساحت هنر و هنرمند داشته اند شما به چه میزان منویات ایشان را آویزه گوش کرده اید؟

بسیار سپاسگزارم از یاد آوری بجایی که فرمودید بنده  همیشه جمله ای از معظم له را در ذهن مرور  و بر روی آن تامل می کنم و آن اینکه ایشان فرمودند: “اگر در جامعه درخشش هنر وجود داشته باشد فضای جامعه درخشان می شود.” و اگر با دقت به این جمله نگاه کنیم رسالت هنرمندان مشخص می شود که می بایست با جدیت و ایجاد فضای خلاق و جذاب وارد عرصه هنر شوند، بنده با رویکرد جدید در امر آموزش هنرجویانم توانسته ام سهمی هرچند ناچیز در جذب علاقمندان به این هنر قدسی داشته باشم. لذا از فرصت پیش آمده استفاده کرده و عرض می کنم به عنوان عضو کوچک این جامعه هنری، عملکرد حوزه آموزش و پرورش در برگزاری کلاس های هنری در بعضی از مدارس  را ضعیف ارزیابی می کنم و متاسفانه  در سالهای اخیر دیده شده است از کلاس هنر به عنوان زنگ تفریح سایر دروس استفاده می کنند و این کم توجه ای باعث شده تا شان و جایگاه هنر در نزد نسل جدید تنزل یابد و این در حالی است که کلاس هنر در مدارس باید زنگ خلاقیت و ایجاد نگاههای خلاق به سایر دروس باشد که این نیز از نگاه بعضی از خانواده ها مغفول مانده است.

*اگر خوشنویس نبودید، چه هنر دیگری را انتخاب می کردید؟

واقعاً سئوال سختی را مطرح فرمودید اگرچه بارها در خلوت خودم به آن فکر کرده ام و موقع مشاقی، خود را میهمان نغمه های تار شهناز و شور آواز بنان می نمایم اما چنان کرشمه های قلم دلربایی می کند و نجوای آن برایم طنین دلکش ماهور مودت را به شور در می آورد که جز به شیدایی خط به چیزی دیگر فکر نمی کنم.

*استاد، سخن آخر شما با خوانندگان و همراهان چیست؟

بسیار ممنون و سپاسگزارم که این فرصت را در اختیارم نهادید تا گوشه ای از ناگفته ها ی خود را با مخاطبین محترمتان به اشتراک بگذارم و به عنوان آخرین کلام دوست دارم به تمامی عزیزانی که این مصاحبه می خوانند عرض کنم فرزندان خود را با هنر مانوس کنید چراکه هنر نیازمند خلوت و اوقات فراقت آدمی است و آدمی نیازمند خلوت با معشوقه فراغت خود است، در دنیای پر از هیاهو نیازمند خلوتی هستیم تا قدری از تنش های روز مره خود  بگاهیم و در دامان هنر آرامش بیابیم، فرقی ندارد خوشنویسی باشد یا موسیقی، فرقی ندارد معرق باشد یا منبت، فرقی ندارد تذهیب باشد یا تشعیر مهم آنست که همگی در دامان هنر باشیم.

انتهای پیام