صفحه اصلی » فرهنگ و اندیشه » با حسادت مذموم و حسادت ممدوح آشنا شوید

با حسادت مذموم و حسادت ممدوح آشنا شوید

غبطه، عامل تلاش و حرکت و رشد است اما حسادت، انسان را به سکون و توقف وامی‌دارد.‌ چرا که منجر به سلب آرامش از انسان می‌شود، اما چگونه این دو را از هم تشخیص دهیم؟

تاریخ انتشار: ۱۱:۲۸ - پنجشنبه ۱۳۹۹/۰۸/۱

صاحب نیوز– لیلا منظری/ سوره‌ی مبارکه‌ی فلق، با کلمه‌ی‌ «قل: بگو» شروع‌ شده و با پناه بردن به خداوند از چهار نوع شر، ادامه پیدا کرده است. از میان شروری که در این سوره‌ی مبارکه به آن اشاره شده، آنچه مورد نظر ماست، شر حسودان است. آنجا که خداوند می‌فرماید: « ومن شر حاسد اذا حسد: و از شر حسود بدخواه هنگامی که حسد ورزد.»

حسادت، یکی از صفات هلاک کنند‌ه‌ی انسان است. این صفت در وجود هر کسی باشد، موجب خسران دنیا و آخرت او خواهد شد. امام صادق (علیه السلام) می‌فرمایند: «حسد ایمان را می‌خورد، همچنانکه آتش هیزم را».

از‌‌‍ نظر بزرگان دین، حسد بر سه قسم است که دو قسم آن نکوهیده اما قسم سوم نیکوست.

قسم اول این است که: حسود، نعمتی را در کسی ببیند و نتواند در او بنگرد و همواره می‌خواهد که این نعمت از محسود سلب شود‌ و به او برسد. در اینجا صفت حسد، عجین شده با بخل و طمع است. چرا که انسان نسبت به دارایی دیگران بخیل است و نسبت به داشتن آن بر خود طماع می کند.

قسم دوم آن است که: حسود نمی‌تواند نعمتی را در کسی ببیند و زوال آن را می خواهد، حتی اگر خودش به آن نعمت دسترسی نیابد.

این دو قسم از انواع حسادت، مذموم است.

اما قسم سومی که ممدوح است؛ این است که انسان نعمتی را نزد کسی ببیند و نخواهد که آن نعمت از او گرفته شود، اما آن را آرزو کند، یعنی از نعمت داشتن دیگران خوشحال است و در عین حال حسرت نداشتنش را برای خود می‌خورد. به همین دلیل آرزو می‌کند که او نیز همچون دیگری صاحب آن نعمت شود، علمای اخلاق این صفت را غبطه می‌گویند‌ که صفت مذمومی نیست.

بنابراین غبطه، عامل تلاش و حرکت و رشد است اما حسادت، انسان را به سکون و توقف وامی‌دارد.‌ چرا که منجر به سلب آرامش از انسان می شود.

حال، راه درمان حسادت چیست؟ چه کنیم که خودمان دچار این رذیله‌ی اخلاقی نشویم و اگر با حسادت حسودان مواجه شدیم چه عملکردی را در پیش گیریم؟

راه علمی درمان حسد، مطالعه و تفکر است در آنچه که از مفاسد حسد در روایات و کلام اهل بیت علیهم السلام ذکر شده است و راه عملی درمان آن، پیروی نکردن از این حس درونی و عملی نکردن آن است. چنانچه در روایت آمده که «وسوسه مانند حمله کردن سگ است. اگر به او اعتنا شود ستیزه‌تر می‌گردد و اگر به او بی اعتنایی شود دور می شود.»

آری در درمان عملی حسادت نیز، انسان نباید نسبت به شخص حسود هیچ واکنشی نشان دهد. چرا که حسادت گاهی او را به بدگویی ترغیب می‌کند. گاهی او را به نفرین وا می‌دارد، در برخی مواقع نیز به انجام امور ناخوشایند دعوت می‌کند. گاهی نتیجه‌ی حسادت توهین است و گاه کینه است.

اما انسانی که بخواهد حسادت خود را درمان کند نباید هیچ عکس العملی را نسبت به شخص محسود نشان دهد بلکه برعکس زمانی‌که شخص محسود به کمک نیاز دارد، به او کمک کند، هنگام دعا کردن او را نیز دعا کند و از یاد نبرد. عمل به ضد نماید یعنی مثلا جایی که دلش خواست نعمت از شخص محسود گرفته شود بلافاصله در تقویت نعمت برای او دعا کند. به هنگام مشکل و گرفتاری به یاریش بشتابد. پیوند دوستی‌اش را با او تقویت کند.

و اما برای در امان ماندن از شر حسودان چه باید کرد؟

پناه بردن به خداوند: همانطور که در سوره‌ی فلق خداوند به پیامبرش فرمان می‌دهد که به خدا پناه ببرد از شر حسودان؛ کتمان کردن نعمت، یعنی اگر ویژگی یا نعمتی داریم که باعث جلب توجه دیگران و ایجاد حسادت می‌شود نباید این نعمت را در معرض دید دیگران قرار داد بلکه تا می‌شود باید آن را پنهان کرد؛ محبت کردن یعنی ارتباط دوستانه داشتن و برخورد مناسب با شخص حسود باعث می‌شود که او از بروز حسادتش شرمنده گردد و خود را به خاطر آن سرزنش کند و خواندن معوذتین، خواندن دو سوره ی فلق‌ و ناس در برابر شخص حسود از جمله اقدامات برای در امان ماندن از شر حسودان است.

روایت شده، پیامبر اکرم  (ص)، امام حسن و امام حسین (ع) را با خواندن دو سوره ناس و فلق در پناه خدا در می آوردند و از چشم زخم و بد‌خواهان حفظ می کردند.

انتهای پیام/

دیدگاهتان را بنویسید

- دیدگاه شما، پس از تایید سردبیر در پایگاه خبری صاحب نیوز منتشر خواهد‌شد
- دیدگاه‌هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد‌شد
- دیدگاه‌هایی که به غیر از زبان‌فارسی یا غیرمرتبط با خبر باشد منتشر نخواهد‌شد