صفحه اصلی » آخرین اخبار ایران و جهان » ایجاد جزیره امن اقتصادی برای ایران با نگاه به بازارهای همسایه/ ظرفیتی که تنها به 20 درصد آن توجه کرده ایم

ضرورتی به نام گسترش نفوذ اقتصادی در منطقه؛

ایجاد جزیره امن اقتصادی برای ایران با نگاه به بازارهای همسایه/ ظرفیتی که تنها به 20 درصد آن توجه کرده ایم

بازار 400 میلیون نفری مصرف گرای خاورمیانه ظرفیتی است که فارغ از تحریم ها می تواند بیش از 125 میلیارد دلار ارزآوری برای ما داشته باشد و اقتصاد ایران به جزیره ای باثبات تبدیل کند؛ اما هم اکنون صادرات ما به این کشورها تنها 25 میلیارد دلار است و موانع داخلی بر سر راه این توسعه اقتصادی وجود دارد.

تاریخ انتشار: ۰۸:۰۱ - چهارشنبه ۱۳۹۹/۰۸/۱۴

به گزارش صاحب نیوز؛ ایران به عنوان بیست و پنجمین اقتصاد بزرگ دنیا و از لحاظ برابری قدرت خرید، هجدهمین کشور در جهان به شمار می رود که در صد ساله گذشته بخش عمده ای از آن به دلیل صادرات نفت بوده است، امری که اگرچه دربخش هایی به توسعه اقتصادی کمک کرده است، اما در بخش های زیادی همانند افیونی این اقتصاد را آلوده خود کرده و ضربه های مهلکی به آن زده است.

آرزوی جدایی اقتصاد ایران از نفت از سال 1332 و ظهور اولین دولت مصدق به عنوان دولتی غیر وابسته به آمریکا و انگلیس به وجود آمد و تلاش هایی برای آن صورت گرفت که با غفلت های مصدق و فاصله دولت او از قشر جامعه و سرانجام کودتای 28 مرداد، این امید بر باد رفت.

اولین قدم ها برای خودکفایی

با پیروزی انقلاب اسلامی اولین قدم ها برای استقلال اقتصاد برداشته شد و با خروج شرکت های خارجی بسیاری از صنایع به سمت بومی شدن حرکت کردند، اما وابستگی کامل اقتصاد به خارج و خروج سرمایه گذاران و واسطه های غربی کار را برای یک اقتصاد مستقل بسیار دشوار کرد، به این دلیل و نیز به وجود آمدن جنگ تحمیلی اقتصاد ایران به سمت دولتی شدن حرکت کرد که در بسیاری از موارد حتی رنگ و بوی اقتصاد شرقی و کمونیستی هم به خود گرفت، اما با پایان جنگ و تغییر رویه مدیران اجرایی کشور که از صندوق های رای مشخص شد، اقتصاد ایران هم به سمت تغییر رویه حرکت کرد و به نوعی در نقطه مقابل حرکت های یک دهه قبل خود قرار گرفت و تا امروز هم آنچه در اقتصاد ایران وجود داشته و البته موجب ضربه خوردن از سمت تحریم ها شده وجود همین پیشینه و نگاه لیبرال بوده است.

با شدت گرفتن تحریم ها در اواخر دهه 80 شمسی بسیاری از نگاه ها از اقتصاد متکی به خارج و مونتاژگر برگشت و بسیاری از محصولاتی که پیش از این از خارج از کشور وارد و به دست تکنسین ها مونتاژ می شد، به دست همین تکنسین ها تولید شد؛ این روند اگر چه با تغییر دولت متوقف شد، اما با اوج گیری مجدد تحریم ها و مشخص شدن ماحصل بی حاصل برجام بار دیگر در کشور اوج گرفت و امروز با وجود اجرای بی سابقه ترین تحریم ها علیه ایران، مردم در تامین مایحتاج خود از بازار داخل اگرچه با اکراه ناشی از عدم آشنایی با برندها دچار مشکل نشدند؛ این بدین معنی است که تداوم این حرکت در سال های آینده اقتصاد ایران را به سمت حدی از خودکفایی می برد که همانند عرصه هایی مانند نظامی و علوم دانشگاهی تحریم ها و سنگ اندازی های خارجی مانعی برسر آن نباشد، اما با این وجود هنوز عده ای در کشور از تاثیر 100 درصدی تحریم ها بر اقتصاد می گویند.

با این وجود نائب رئیس مجلس شورای اسلامی نظر متفاوتی دارد.

با ایجاد اراده قوی در بین دولتمردان بدون توجه به انتخابات آمریکا می توانیم اقتصاد پویایی داشته باشیم

حسینعلی حاجی دلیگانی در این رابطه در گفت و گو با صاحب نیوز با اشاره به تاثیر گذار نبودن تحریم ها تصریح کرد: چون حجم مبادلات ما خیلی زیاد نیست، تحریم شدن ایران توسط آمریکا تاثیر اقتصادی روی اقتصاد آنها ندارد.

وی با بیان اینکه آمریکا اکنون در تلاش است تا جنگ اقتصادی مانند هشت سال دفاع مقدس به ما تحمیل کند، تصریح کرد: ما در جنگ اقتصادی بی سلاح نیستیم و ظرفیت ها و منابع خوبی در کشور داریم که باید از آنها با اراده قوی و محکم استفاده شود.

نماینده مردم شاهین شهر در مجلس شورای اسلامی خاطر نشان کرد: اگر در دولت مردان اراده قوی به وجود بیاید و منتظر انتخاب رئیس جمهور آمریکا نباشد، طبیعتا ما می توانیم یک اقتصاد پویایی در کشور خودمان داشته باشیم.

وی در پایان گفت: بایدن و ترامپ در خصوص برخورد با ایران، یک نقطه مشترک دارند و تفاوتی در رفتارشان با ایران به وجود نمی آید و باید مدنظر داشت که برای ایران تفاوتی ندارد که بایدن رئیس جمهور بشود یا ترامپ؛ سیاست های اصیل و ثابت شده ایران هیچ تغییری نخواهد کرد.

نگاهی که باید به خارج داشته باشیم

اما آیا بازار داخلی تنها بازاری است که تولیدکنندگان داخلی می توانند در آن عرض اندام کنند؟ پاسخ مسلما منفی خواهدبود؛ اگر نگاهی به تحولات منطقه در سال های اخیر بیندازید، پس از جنگ تحمیلی ایران از معدود کشورهای حاضر در منطقه بوده که روی ناآرامی به خود ندیده و به جزیره امن منطقه جنگی خاورمیانه تبدیل شده است؛ از طرف دیگر در کنار موقعیت جغرافیایی و  دسترسی ها به آب های آزاد و احاطه بر روی نقاط استراتژیک همانند تنگه هرمز، به دلیل کنش گری صحیح در سطح منطقه جمهوری اسلامی را به لنگرگاه با ثباتی در جنوب غربی آسیا بدل کرده که کنترل قلب خاورمیانه است و هر آنچه در این منطقه اتفاق می افتد اگر با همراهی ایران نباشد محکوم به شکست است.

روحیه ضدامپریالیستی عامل کمک به اقتصاد ایران

از طرفی روحیه ضدامپریالیستی و آمریکایی ایران آن را به عنوان شریکی حائز اهمیت برای کشورهای رقیب آمریکا و دشمن آمریکا بدل کرده است که دامنه نفوذ ایران را از آمریکای جنوبی تا شرق آسیا گسترش می دهد.

ایجاد این دامنه نفوذ در طول 40 سال مدیریت امامین انقلاب ایجاد شده است و آینده ای پیش روی کشور قرار می دهد که به اعتقاد بسیاری از اندیشمندان حرکت به سمت نفوذ و سیطره اقتصادی بر خاورمیانه به عنوان قلب انرژی جهان است.

خاورمیانه به عنوان قلب انرژی جهان یکی از مصرف زده ترین نقاط در دنیا به شمار می رود که با وجود جمعیتی بالغ بر 400 میلیون نفر بازار شیرینی برای هر نوع صادرات به شمار می رود، با این وجود بخش کمی از صادرات این منطقه به ایران اختصاص دارد.

استفاده از تنها 20 درصد ظرفیتمان در خاورمیانه

حمید زادبوم، 16 مرداد ماه امسال در نشست بررسی موانع و مسائل توسعه مبادلات تجاری استان کرمانشاه با بیان این که هم اکنون میزان صادرات ما به ۱۵ کشور همسایه حدود ۲۵ میلیارد دلار است افزود: ما می‌توانیم تا حدود صد میلیارد دلار در اقلامی که کشورهای همسایه واردات دارند و ما در آن کالاها سابقه صادراتی داریم میزان صادرات را افزایش دهیم.

وی با بیان این که پاکستان، پرظرفیت‌ترین کشور هدف صادراتی ما می‌تواند باشد گفت: هم اکنون صادرات رسمی ما به این کشور یک و دو دهم میلیارد دلار تا یک و نیم میلیارد دلار است در حالی که ظرفیت صادراتی ما به پاکستان حدود ۱۶ میلیارد دلار و این در حالی است که بسیاری از صادرکنندگان ما به سمت بازارهای این کشور نمی‌روند.

رئیس سازمان توسعه تجارت گفت: بعد از پاکستان کشورهای ترکیه، عراق، افغانستان، روسیه و دیگر کشورهای همسایه از ظرفیت‌های بالایی برای صادرات کالای ایرانی به این کشورها برخوردارند از این رو ما بر بازار این کشورها تمرکز کردیم تا توسعه تجارت با این کشورها از راه رسمی باشد.

رییس سازمان توسعه تجارت گفت: باید صادرات به کشورهای همسایه را به سالانه ۱۲۵ میلیارد دلار افزایش دهیم.

اما چرایی این استفاده تنها 20 درصدی از بازارهای هدف در منطقه چیست؟
حامد مجلسی در این رابطه در گفت و گو با خبرنگار صاحب نیوز اظهار کرد: اینکه ما نتوانسته ایم آنگونه که لازم است با کشورهای همسایه روابط تجاری برقرار کنیم، دلایل مختلفی را دارد؛ یکی از این دلایل ضعف وزارت خارجه است که منفعلانه عمل می کند، چرا که بهتر از این امکان روابط با کشورهای همسایه وجود دارد.

این کارشناس اقتصادی با بیان اینکه پتانسیل صادرات و واردات با کشورهای همسایه بسیار بالاست،  تصریح کرد: یکی دیگر از عوامل تاثیر گذار در این امر قوانین دست و پاگیر در وزارت صمت و بانک مرکزی است و همچنین ناهماهنگی ها باعث ماندن کالا برای مدت طولانی در گمرک می شود؛ خصوصاً از زمانی که وزارت بازرگانی با صمت ادغام شد و کارهایی چون صادرات و واردات در حوزه کشاورزی را به وزارت صمت سپردند که این امر تخصصی نبود.

وی افزود: ما در حال حاضر تحریم هستیم و می طلبد مسئولان با جسارت بیشتری عمل کنند در حالی که می بینیم برخی از مسئولان منفعلانه عمل می کنند.

مجلسی با اشاره به مشکل نقل و انتقالی که برای پول برای کشور وجود دارد، بیان کرد: اگر دولت بتواند بازارچه های مرزی را فعال کند و قوانین دست و پا گیر را حذف کند می تواند در افزایش تجارت با کشورهای همسایه موثر باشد.

خاورمیانه سکویی برای پرش اقتصاد ایران

از طرف دیگر همین خاورمیانه سکوی پرشی برای ایران به شمار می رود تا به بازار جهانی وارد شود و از سد تحریم ها از طریق ظرفیت کشورهای همسایه استفاده کنیم.

مهرداد سعادت دهقان، رئیس اتاق مشترک ایران و ترکیه در همین رابطه در نشست بررسي فرصت های توسعه تعاملات و ارتباطات اصفهان و تركيه گفت: با توجه به موقعیت استراتژیک ترکیه، تقریبا راه دیگری برای ارتباط با دنیا غیر از ترکیه وجود ندارد؛ ولی سهم ایران در میزان صادرات و واردات این کشور بسیار ناچیز و کمتر از سهم بالقوه ایران در این خصوص است.

وی افزود: در اوضاع بحرانی ناشی از گسترش ویروس کرونا در جهان، فشار و درخواست بخش خصوصی موجب باز شدن راه های ارتباطی بین ایران و ترکیه شد و هم اکنون محدودیتی به منظور ترانزیت کالاهای ایرانی از طریق خاک ترکیه وجود ندارد و حمل یکسره زمینی و ریلی به روال عادی بازگشته است.

سعادت دهقان در پاسخ به سؤالی در مورد حمل خرده بار نیز گفت: در حال حاضر اجازه بارگیری کالاهای متعدد وجود ندارد که این امر با توجه به بخشنامه گمرکات ایران  و برگرفته از قوانین بین المللی در زمینه گمرک است.

رئیس اتاق مشترک ایران و ترکیه  در پایان سخنان خود گفت: صرف نظر از طرف معامله، باید بازرگانان ایرانی، اخلاق تجاری را سرلوحه کار خور قرار دهند و همچنین، ضروری است که محدودیت های پیش بینی نشده همانند ممنوعیت ورود یا خروج یک شبه برخی از کالاها را که به ورشکستگی تعداد زیادی شرکت منجر می شود، از فضای حاکم بر تجارت ایران حذف کنیم.

به نظر می رسد اکثر کارشناسان اعتقاد دارند استفاده از راهبرد نفوذ اقتصادی در منطقه، نتایجی مشابه نفوذ امنیتی و سیاسی برای ایران به همراه دارد و جزیره باثبات اقتصادی را برای ایران به همراه خواهد داشت. با وجود نفوذ فرهنگی، سیاسی و امنیتی ایران در بسیاری از کشورهای منطقه و با وجود ابراز تمایل بسیاری از این کشورها برای تجارت با ایران به عنوان یک شریک باثبات، تاکنون تنها از 20 درصد ظرفیت اقتصادی خود در منطقه استفاده کردیم و برای رسیدن به ظرفیت صد در صدی باید موانع پیش روی این صادرات برداشته شود. موانعی که برطرف شدن آن اقتصاد ایران به سمت جایگاه اصلی خود حرکت و مشکلات ناشی از مهاجرت نخبگان و بیکاری را نیز مرتفع می کند.

انتهای پیام/

دیدگاهتان را بنویسید

- دیدگاه شما، پس از تایید سردبیر در پایگاه خبری صاحب نیوز منتشر خواهد‌شد
- دیدگاه‌هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد‌شد
- دیدگاه‌هایی که به غیر از زبان‌فارسی یا غیرمرتبط با خبر باشد منتشر نخواهد‌شد