صفحه اصلی » فرهنگ و اندیشه » صلحی که باعث دوام اسلام و تشیع شد/ اهدافی که معاویه با صلح امام حسن(ع) به آن ها نرسید

میزگرد بررسی علل و دستاوردهای صلح امام حسن(ع)-بخش اول/

صلحی که باعث دوام اسلام و تشیع شد/ اهدافی که معاویه با صلح امام حسن(ع) به آن ها نرسید

یکی از اتفاقات مهم در تاریخ اسلام مربوط به صلح امام حسن با معاویه است که درباره آن زیاد شنیده ایم و البته در این رابطه دشمنان شبهات زیادی را نیز مطرح کرده اند اما به گواه تاریخ دانان و کارشناسان صلح ایشان موجب بقای اسلام و تشییع شد و اگر این صلح صورت نمی گرفت، اسلام به نابودی کشیده می شد.

تاریخ انتشار: ۱۰:۴۷ - چهارشنبه ۱۳۹۹/۰۸/۲۱

به گزارش صاحب نیوز؛ یکی از اتفاقات مهم در تاریخ اسلام مربوط به صلح امام حسن با معاویه است که درباره آن زیاد شنیده ایم و البته در این رابطه دشمنان شبهات زیادی را نیز مطرح کرده اند؛ از این رو صاحب نیوز با همکاری دفتر تبلیغات اسلامی اصفهان با حجت الاسلام دکتر علی غلامی استاد دانشگاه و دکتر اصغر منتظرالقائم در این باره میز گردی را برگزار کرده است.

*در مورد صلح امام حسن  توضیح دهید؟

منتظرالقائم: وقتی حضرت علی به شهادت رسیدند بنا بر اعتقادات شیعه، امیرالمومنین(ع) امام حسن(ع) را به عنون جانشین خود معرفی کرده بودند و در نهج البلاغه نیز اسناد انتساب موجود است؛ در دوران خلیفه سوم در شام اتفاقاتی افتاده بود و قدرت بنی امیه رو به افزایش بود، معاویه استاندار شام بود و عثمان شام را در اختیار بنی امیه قرار داد.

عموماً استانداران عثمان از بنی امیه بودند و بنی امیه قدرت پیدا کردند اما با شورشی که علیه عثمان اتفاق افتاد و با اجبار و درخواست مردم، حضرت علی(ع) خلیفه شدند، این استانداران متفرق شدند اما معاویه در مقابل حضرت علی ایستاد و تشکیلات عظیمی در شام ایجاد کرد.

معاویه مومفق شد در مقابل حضرت علی بایستد و علی رغم جنگی هم که داشتند موفق نشدند معاویه را از آن سرزمین بردارند و علت این موضوع نیز این بود که تفرقه در سپاه امام علی ایجاد شد و اشراف نگذاشتند امام به هدف خود برسد و معاویه قدرت پیدا کرد.

در زمان خلافت امام حسن(ع) مجتبی که هفت ماه هم بیشتر طول نکشید؛ معاویه شروع به مخالفت کرد و سیستم های روم و ساسانیان را الگو قرار داد و جاسوسان خود را به سرزمین های در اختیار امام(ع) فرستاد. امام حسن(ع) نامه ای به معاویه نوشت و گفتند جاسوسانی فرستادی و گویا قصد جنگ داری و معاویه را به بیعت و پیوستن به اجماع مسلمانان دعوت کردند اما معاویه اهل قدرت و سلطه بود و به اشرافی گری و اشرافیت عربی توجه داشت؛ معاویه با لشکر 60 هزار نفری به سمت عراق حرکت کرد و البته از قبل مقدمات کار را آماده کرده بود و در کوفه نفوذی هایی خصوصا در اشراف کوفه پیدا کرده بود.

وقتی امام حسن(ع) از حرکت معاویه به سمت عراق آگاه شدند دو لشکر چهار هزار نفره به سمت معاویه فرستاد تا معاویه نتواند وارد عراق شود و در شام بماند اما معاویه فرماندهان این لشکرها را فریفت و این سپاه ها متفرق شد؛ بعد از این امام حسن مجتبی(ع) و با تلاش شیعه های خاص این حضرت لشکر 12 هزار نفری فراهم کرده و به سوی معاویه حرکت کردند.

اینگونه راه معاویه را بستند و خود حضرت نیز برای جمع کردن نیرو به شهر مداین رفتند، در این شهر بودند که این دو سپاه در مقابل هم قرار گرفتند.

*دلایل صلح امام حسن چه بود؟

دکتر علی غلامی دهقی: صلح را باید با توجه به شرایط مکانی و زمانی هر دوره تحلیل کرد؛ در زمان پیامبر اکرم صلح بسیار مهم حدیبیه را داریم و مشهور ترین صلحی که در ائمه وجود دارد صلح امام حسن(ع) است و این دو صلح با توجه به شرایط مکانی و زمانی کاملا متفاوت است؛ صلح امام حسن(ع) نوعی صلح تحمیلی است و سیاست ایشان در ادامه سیاست حضرت علی(ع) بود و دشمن اصلی را معاویه دانسته و قصد داشتند حاکمیت نامشروع که نزدیک به 20 سال در شام حکومت می کرد را از بین برده و تسلیم کند.

اما در صلح حدیبیه طرف دیگر کافران بودند و بندهای صلح را که نگاه کنیم تنها یک بند از آن بنا به ظاهر به پیامبر تحمیل شده است و بقیه بندها به سود مسلمانان است.

*علت صلح چه بود؟ 

عراق در زمان امام حسن آنچنان تنوع افکار داشت که هماهنگ کردن و اسنجام دادن به  آن ها کار سختی بود و اصلا با شام قابل مقایسه نبود و از طرفی نگاه آن روز جامعه عراق نسبت به حضرت علی(ع) بسیار با امام حسن(ع) متفاوت بود چرا که حضرت مقبولیت عامی داشت و امام حسن(ع) بیشتر بخاطر سبط نبی(ص) بودن مقوبلیت داشت؛ هر چند که در این سال ها جامعه آن را می شناخت؛ همینطور که جامعه در آن زمان فرمانبری که از پیامبر(ص) داشت از حضرت علی(ع) نداشت و هر چه به این طرف می آییم، انسجام کمتر می شود.

امام حسن(ع) نیروهای شاخص را از دست داده و جامعه اظهار خستگی می کرد،  وقتی حضرت سخنرانی کردند معروف است که همه یکپارچه می گفتند می خواهیم زنده بمانیم؛ همینطور که امروز برخی می گویند می خواهیم زندگی کنیم وقتی کسی اینجور بگوید و با استکبار کاری نداشته باشد نمی توان مبارزه کرد؛ امام حسن(ع) با اقلیت شیعه چاره ای جز پذیرفتن صلح نداشت.

*نظر شما در مورد این جمله که «اسلام دین صلح است» چیست؟

منتظرالقائم: خداوند دستور داده که تقاضای صلح دشمن باید قبول کرد و صلح موجب آرامش و آسایش می شود و مسلما اسلام مشوق جنگ نیست و پیامبر(ص) و ائمه اطهار(ع) نیز هیچگاه پیشتاز در جنگ نبودند؛ اما برای جهاد امر متفاوت بوده و بر عکس اینکه برخی از دشمنان عنوان می کنند که امام حسن(ع) شجاع نبوده و صلح خواه بودند ایشان در زمان کودکی، خلیفه اول را از منبر پایین کشیدند که از جای پدر من پایین بیا و در جنگ های جمل و صفین امام حسن(ع) پیشتاز بودند و منابع اهل سنت و شیعه نیز گواهی می دهد که ایشان آماده کارزار با دشمن بودند.

آنچه باید توجه شود، این است که معاویه ابزار رسانه ای داشت و افراد و اشراف را خیریده و لشکر آماده کرده بود و می خواست آن طور که خود حکومتی را مد نظر که همچون پادشان روم و ساسانی است را ایجاد کند.

صلح امام حسن موجب بقای اسلام و تشییع شد و تشیع جدای از اسلام نیست و اگر امام حسن(ع) در این هنگام صلح نمی کرد، شیعیان مخصوص از بین می رفتند و خود امام حسن(ع) نیز شهید می شد و معاویه به هدف خود که نابودی اسلام بود، می رسید و برهمین اساس این صلح شرافتنامه بود

این میز گرد ادامه داد:

 

 

 

 

 

 

دیدگاهتان را بنویسید

- دیدگاه شما، پس از تایید سردبیر در پایگاه خبری صاحب نیوز منتشر خواهد‌شد
- دیدگاه‌هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد‌شد
- دیدگاه‌هایی که به غیر از زبان‌فارسی یا غیرمرتبط با خبر باشد منتشر نخواهد‌شد