صفحه اصلی » اقتصادی » بلایی که دولت با گران کردن ارز بر سر اقتصاد و سفره مردم آورد/ «کی بود کی بود ما نبودیم» عذر بدتر از گناه تیم اقتصادی روحانی

بلایی که دولت با گران کردن ارز بر سر اقتصاد و سفره مردم آورد/ «کی بود کی بود ما نبودیم» عذر بدتر از گناه تیم اقتصادی روحانی

افزایش افسارگسیخته دلار و در پی آن قیمت اقلام امروز هیچگونه جای دفاعی را در این حوزه به جا نمی گذارد و اینکه تحریم ها چرایی این وضعیت باشد و یا دولت این افزایش را از عمد نمی داند؛ عذری بدتر از گناه به حساب می آید.

تاریخ انتشار: ۱۵:۱۲ - دوشنبه ۱۳۹۹/۱۲/۱۱

به گزارش صاحب نیوز؛ دلار کلمه ای که شاید این روزها در اقتصاد ایران جایگاه ویژه ای داشته باشد و اقتصاد ایران به آن گره خورده باشد؛ البته درست یا نادرست باید گفت که نه تنها اقتصاد ایران بلکه بخش عمده اقتصاد جهانی در تغییرات و نوسانات دلار گره خورده است و این وابستگی دارندگان دلار را دارنده یک ابزار قدرت و فشار کرده است.

همین امر باعث شده تا در سال های اخیر تفاهم نامه های اقتصادی بین کشورهای مختلف بر پایه پول ملی رونق بگیرد که البته هنوز نمی توان برای آن جایگاه ویژه ای در نظر گرفت و همچنین مبادلات کالا به کالا و مبادلات نفت در مقابل کالا و همچنین طلا در مقابل کالا نیز رونق گرفته اما باز هم نقش دلار در معاملات جهانی پرنگ است.

*اثرات اقتصادی و روانی نوسانات ارز بر قیمت ها 

در کشور ما نیز این جایگاه برای دلار وجود دارد که بخشی از آن به درستی و نشات گرفته از عوامل اقتصادی است چرا که برخی از کالاها وارداتی بوده و یا مواد اولیه وارداتی دارند که از این رو نوسانات قیمت ارز و دلار بر روی آن ها تاثیر گذار است و این تاثیر پذیری در عرضه نیز و در حلقه های آخر که به دست مردم می رسد، مشخص است.

اما همیشه اینکه نوسانات ارز با چه کالاهایی و چه میزان و چه مقدار تاثیر گذار خواهد بود در حوزه اقتصادی نظر واحدی وجود ندارد؛ چرا که در کشور ما نوسانات ارز  و در پی آن فاکتورهای روانی منتقل شده به بازار بسیار بیشتر از عوامل اقتصادی است و عوامل روانی و هیجانی بسیار پر رنگ تر در این همراهی است.

سیدمرتضی افقه، اقتصاددان و عضو هیئت علمی‌دانشگاه شهید چمران اهواز، در این رابطه در گفتگو با صاحب نیوز در مورد اثرات قیمت دلار بر اقتصاد کشور اظهار کرد: سنگینی نرخ ارز در اقتصاد کشور به گونه‌ای است که خود علت تورم است و موجب افزایش قیمت‌ها می‌شود و از طرفی دیگر نیز معلول تورم بوده و افزایش قیمت کالاها در کشور موجب افزایش نرخ ارز نیز می‌شود.

این اقتصاددان و پژوهشگر اقتصادی تصریح کرد: با توجه به این که اولاً بخش قابل توجهی از کالاهای مصرفی ما وارداتی است و دوماً 70 الی80 درصد واردات ما کالاهای سرمایه‌ای و واسطه‌ای هستند که برای تولید سایر کالاها استفاده می‌شوند، هر افزایش نرخ ارز بلافاصله خودش را در قیمت‌های بازار، نرخ تورم و معیشت و رفاه مردم نشان می‌دهد.

وی تأکید کرد: منظور از «تغییر بلافاصله قیمت‌ها» به معنای واقعی بلافاصله و بدون فوت زمان است که این مطلب با توجه به شناخت کارگزاران اقتصادی و اثر روانی افزایش قیمت ارز بر بازار حاصل شده است.

این نویسنده کتب اقتصادی در پاسخ به این سؤال که چرا هنگام افزایش دلار قیمت‌ها بالا می‌رود اما با کاهش قیمت دلار، قیمت‌ها کاهش پیدا نمی‌کند گفت: این به دلیل چسبندگی قیمت‌ها است زیرا کارگزاران اقتصادی می‌دانند افزایش در ماه‌های گذشته مستمر بوده ولی کاهش اگر هم باشد موقتی است؛ برای همین با کاهش قیمت دلار، بلافاصله قیمت‌ها واکنش نشان نداده و بازار منتظر می‌ماند تا قیمت دلار ثبات خود را پیدا کند.

افقه افزود: برای اقتصاد کشور مهمتر از افزایش قیمت ارز، بی‌ثباتی آن است زیرا اگر قیمت ارز افزایش پیدا کند و بعد از مدتی ثابت شود سازوکار بازار خودش را با آن تطبیق می‌دهد ولی وقتی قیمت ارز بی‌ثبات باشد نه بخش تولید و نه بخش مسکن نمی‌توانند خودشان را تطبیق دهند و این اختلال اقتصادی به همه اجزاء اقتصاد گسترش پیدا می‌کند که مشکلات عمده‌ای را به اقتصاد کشور وارد می‌کند.

این عضو هیئت علمی دانشگاه اهواز عنوان کرد: این مسأله در حالی است که برخی اقتصاددان‌ها معتقدند تعیین نرخ ارز و دلار باید به بازار سپرده شود و به عبارتی در شرایط کنونی جلو افزایش آن گرفته نشود چرا که معتقدند افزایش نرخ دلار معلول نرخ تورم هست و همین دید باعث می‌شود نسخه‌های متفاوتی نوشته شود.

وی تصریح کرد: از دید این افراد ابتدا باید تورم را مهار کنیم تا نرخ ارز خود به ثبات برسد اما بنده معتقدم این نظریه صحیح نیست و باید اول نرخ ارز را مدیریت کرد که اگر چنین کنیم به خودی خود تورم هم مهار خواهد شد.

*هم راستایی نوسانات ارز، تورم و قیمت های اقلام اصلی مصرف خانوار

تورم واژه دیگری است که در اقتصاد مطرح است و در بازه های زمانی مختلف گزارش هایی از آن می شود؛ از تعریف علمی تورم و تفسیرهایی آن که بگذریم تورم در سطوح جامعه با تغییر قیمت کالا نسبت به قیمت قبلی لحاظ می شود این تغییرات در چند سال اخیر به شدت افزایشی بوده و در سطح عام جامعه مردم با افزایش چند برابری کالاها رو به رو هستند، شاید از این روست که تورم برای خانواده ها به خوبی احساس می شود این افزایش تورم و یا به معنای ساده تر افزایش قیمت ها را اگر با نوسانات دلار مقایسه کنیم یک هم راستایی و هم راهی دیده می شود.

*ارتباط نوسانات دلار و ارزش پول ملی 

مقایسه نمودار دلار و وضعیت قیمت ها نشان می دهد که افزایش چند برابری در قیمت ارز و دلار به همین شکل نیز در بسیار از کالاها و اقلام اتفاق افتاده است که می توان نتیجه گرفت تغییرات و نوسانات ارزی در قیمت کالاها نقش قابل توجه دارد پس از این روست که در مناظره انتخاباتی از دلار پنج هزار تومانی به عنوان یک کابوس یاد می شود که البته اکنون دلار 27 هزار تومان و قبل از این تا 32 هزار تومان نیز افزایش یافت.

مهدی طغیانی، نماینده مردم اصفهان در مجلس شورای اسلامی دستوری کردن نرخ دلار و هدر دادن منابع ارزی کشور را عامل تورم و تحمیل هزینه های گزاف بر اقتصاد و معیشت مردم دانست و اظهار داشت: این عمل از اساس، محل تأمل و اشکال است و هیچ عاقلی این کار را انجام نمی دهد.

نماینده مردم اصفهان در مجلس شورای اسلامی با اشاره به مقاطعی از سال 1396 و 1397 در به حراج گذاشته شدن منابع ارزی کشور، در خصوص مدیریت ارز از سوی بانک مرکزی در خلال سال های 1397 و 1399، ابراز داشت: بانک مرکزی در این سال ها از حیث اینکه منابع ارزی را هدر نداد و با تعریف فرایندهایی، واردات را محدود کرد و ارز موجود را به صورت هدفمند تخصیص داد و عملکرد قابل دفاعی از خود نشان داد.

وی با انتقاد از عملکرد وزارت صنعت، معدن و تجارت در عدم کنترل و مدیریت مناسب واردات، گفت: عملکرد وزارت صمت، قابل دفاع نیست و این وزارتخانه وظیفه خود در کنترل کالاهای وارداتی از مبدأ تا مقصد را به خوبی انجام نداده است، اگرچه در ایجاد سامانه های جدید برای کنترل ارز در کشور، اقدامات خوبی صورت گرفته است.

طغیانی با اشاره به سقوط فاحش ارزش پول ملی در سال های اخیر، خاطرنشان کرد: مدیریت بازار ارز یک عامل تعیین کننده است و بر اساس آمار مرکز آمار کشور، از سال 1397 تا 6 یا 9ماهه اول سال 1399، 48 میلیارد دلار خروج سرمایه از کشور داشته ایم.

عضو هیأت علمی دانشگاه اصفهان افزود: این به آن معنا است که علیرغم همه تمهیدات صورت گرفته، میزان زیادی از درامدهای ارزی کشور به انحاء مختلف در کشورهای دیگر خرج شده است و ما هنوز موفق به مسدود کردن منافذ ارزی کشور نشده ایم.

وی در ادامه بیان داشت: اگر کشوری جنگ زده است و توانسته ارزش پول ملی خود را حفظ کند، به این دلیل است که با روش های مختلف، کنترل نقل و انتقال ارز در کشور را با استفاده از مکانیزم های مختلف در دست گرفته است، اما این مدیریت در کشور ما موفق نبوده است و نتوانسته ایم اولویت تقاضا برای ارز چه در پول نقد و چه در حواله را کنترل کنیم.

*نقش دولت در نوسانات ارز

هر دولتی با کنترل بازار و ایجاد توازن بین صادرات و واردات و یا بیان درست تر خروج و ورود ارز و با کنترل بازار ارز سعی در حفظ و مدیریت بازار دارد البته برخی دولت ها در این میان سیاست هایی بکار بردند که به نظر نتوانسته در این زمینه موفق باشد؛ چند روز قبل نیز محمود واعظی صحبت هایی را در این زمینه و در این دولت مطرح کرد که واکنش هایی از سوی اقتصاددانان و سیاست مردان به همراه داشت.

حسینعلی حاجی دلیگانی در گفتگو با خبرنگار صاحب نیوز؛ در خصوص تبعات زیان بار اقتصادی دولت در دستکاری قیمت ارز اظهار کرد: نقد اساسی به برنامه های اقتصادی آقای روحانی در این سال ها از همین جهت بود بنده همان ابتدای دوره اول دولت آقای روحانی در جلسه اخذ رای اعتماد در مجلس در مخالفت با برنامه های اقتصادی گفتم با این برنامه دولت، به اقتصاد درستی نمی رسیم و روز به روز معیشت و اقتصاد مردم با مشکلات بیشتری روبرو خواهد شد که بسیاری آن روز باور نداشتند، امروز نه تنها خوشحال نیستم بلکه خیلی هم ناراحت هستم که پیش بینی درست بوده اما مسئله اصلی این است که دولت به جای پیگیری مسائل مهم و اساسی مردم که فرهنگ و اقتصاد است، باشد، بیشتر به دنبال حاشیه ها، فرار از پاسخگویی و اقدام درست است.

عضو هیئت رئیسه مجلس اضافه کرد: آن جایی هم که دولت بخواهد کم کاری ها را جبران کند دست در جیب مردم می کند نمونه آن همین موردی است که آقای واعظی از دستش در رفته و بیان کرده و آنجایی هم که الان بیان نمی کنند اما شواهد و قرائنی وجود دارد که دولت در موضوع بورس هم دست در جیب مردم کرده و هزاران میلیارد تومان خسارت به 58 میلیون نفر از صاحبان سهام خرد که عمدتا سهام داران خرد هستند وارد کرده است.

وی با بیان اینکه از نظر بنده این روند تا پایان دولت روحانی ادامه دارد خاطرنشان کرد: با اقدامات نظارتی این روند تا حدودی کم شده ولی تا پایان این دولت تمام نمی شود.

حاجی دلیگانی با بیان اینکه این موضوعات قابل پیگیری است گفت: تخلفات دولت در مواردی که هم  قانون بود و هم باید اقدام انجام می داده ولی استنکاف کرد اعلام شده که در مجلس و کمیسیون رسیدگی می شود که بعداز طرح در صحن علنی مجلس به قوه قضائیه ارسال می شود بانک مرکزی هم در این موضوع باید پاسخگو باشد.

نماینده مردم شاهین شهر و میمه و برخوار با تاکید بر اینکه انتظار است مجلس قوی تر از قبل نظارت داشته باشد خاطرنشان کرد: همین امروز از آقای قالیباف خواستم که موضوع بورس و نگرانی های مردم را پیگیری و اقدام کند ایشان هم قول پیگیری دادند ولی به نظر من کافی نیست و بیشتر و سریع تر از این مجلس از بعد نظارتی در این موضوع باید ورود کند.

وی اضافه کرد: مجلس قصد دخالت در اجرا ندارد ولی به هر حال به عنوان نماینده مردم باید از حق تضییع شده مردم در بازار سرمایه و بورس دفاع کنیم و پای آن هم ایستاده ایم البته مسئولان کشور هم باید این شرایط را فراهم کنند هم از آقای قالیباف رئیس قوه مقننه خواستم و هم از آقای رئیسی رئیس قوه قضائیه انتظار داریم که با توجه به گزارش هایی که درباره بورس از طرف مردم و مجلس ارسال شده ورود کنند.

بطور کلی قیمت دلار رابطه مستقیم با تورم دارد که در دو بخش روانی و اقتصادی قابل بررسی است و افزایش قیمت ارز نشان داده دولت یا نمی تواند قیمت ارز را کنترل کند و یا برنامه های خود را به شکلی بچیند که کارآمد نبوده و یا در آن نرخ ارز و دلار افزایشی دیده شود، می تواند به بالا رفتن تورم و کوچک شدن سفره مردم منجر شود.

به نظر می رسد افزایش افسار گسیخته دلار و در پی آن قیمت اقلام امروز هیچگونه جای دفاعی را در این حوزه به جا نمی گذارد و اینکه تحریم ها چرایی این وضعیت باشد نیز هر چند تا درصدی تاثیر گذار بوده اما عذری بدتر از گناه به حساب می آید.

انتهای پیام/

دیدگاهتان را بنویسید

- دیدگاه شما، پس از تایید سردبیر در پایگاه خبری صاحب نیوز منتشر خواهد‌شد
- دیدگاه‌هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد‌شد
- دیدگاه‌هایی که به غیر از زبان‌فارسی یا غیرمرتبط با خبر باشد منتشر نخواهد‌شد