صفحه اصلی » اجتماعی » سبک زندگی » مغزهای نابغه نیاز به ریاضیات و فیزیک دارند/ مغز سازمان‌دهی شده چه نوع مغزی است؟

مغزهای نابغه نیاز به ریاضیات و فیزیک دارند/ مغز سازمان‌دهی شده چه نوع مغزی است؟

استفاده از ظرفیتی که خداوند در مغز همه انسان‌ها قرار داده است برای یادگیری و فعالیت‌های فکری نیازمند سازمان دهی این واحد فرماندهی بدن انسان است. پرداختن به ریاضیات و فیزیک و حل تمرینات این دروس یکی از تمرینات سازمان‌دهی مغز است.

تاریخ انتشار: ۰۹:۵۹ - دوشنبه ۱۴۰۰/۰۳/۳

به گزارش صاحب نیوز؛ در گفتگوی قبلی با دکتر احمدرضا موحدی، نگارنده برجسته‌ترین مقاله‌ جهانی در حوزه فعالیت بدنی در افراد دارای اختلال اوتیسم، عضو هیئت علمی دانشگاه اصفهان و پژوهشگر حوزه رفتار حرکتی با مدرک دکترای تخصصی رشد، تکامل و یادگیری، بیان شد بیش از 90 درصد دانش آموزان ما تحت فرایندی که مغزشان آمادگی پذیرش درس را داشته باشد قرار نگرفته‌اند.

وی معتقد بود سازماندهی مغز یکی از ملزومات یادگیری است که با انجام تمرینات حسی حرکتی و شکل گیری مسیرهای عصبی در مغز قابل دستیابی است اما عدم اطلاع از این مسأله، بسیاری از والدین و معلمان را از توانایی یادگیری در دانش آموزان ناامید می‌کند در حالی که با این تمرینات ساده می‌توان یادگیری را به طور قابل توجهی دربیش از ۹۰ درصد دانش آموزان افزایش داد.

این پژوهشگر حوزه رفتار حرکتی طی یادداشت زیر بخشی از تمرینات مورد نیاز مغز برای سازماندهی این ارگان کلیدی بدن را بیان کرده و از نقش ریاضیات و فیزیک در سازماندهی مغز و به عبارت دیگر افزایش ظرفیت آن سخن می‌گوید.

*مغزهای نابغه نیاز به ریاضیات و فیزیک دارند

شاید حرف درستی نباشد که بگوئیم هر کس فیزیک و ریاضیات و مفاهیم مشابه را در حد عالی می‌داند حتما نابغه و خلاق است، اما این ادعا که مغزهای با پتانسیل نبوغ و خلاقیت، برای نابغه و خلاق شدن در عمل، نیاز به فیزیک و ریاضیات و علوم مشابه دارند یک واقعیت محض است.

وقتی می‌گوئیم فیزیک و ریاضیات، منظور ما درک اصول بنیادین و حل مسائل آن‌ها، در تئوری و عمل، بدون استفاده از راه‌های میانبرِ ارائه شده در کتاب‌های کمک درسی است. البته گرفتن نمره 20 هم در این درس‌ها الزاماً به معنی دانستن این علوم نیست هر چند ممکن است یک امتیاز مثبت باشد. ممکن است یک نفر در ریاضیات و فیزیک نمره حداکثر نگیرد ولی درک بسیار بالایی از این دو علم داشته باشد.

مهم است باور کنیم که در بیشتر حیطه‌های علمی، فیزیک و ریاضیات، یک ابزار رانش مغز برای دستیابی به حداکثر توانائی‌های فردی است. وجود درس‌های فیزیک و ریاضیات بین دروس رشته‌هایی که کار آنچنانی با این دو درس در آینده شغلی خود ندارند به همین علت است.

یک وجه مشترک برندگان جوائز جهانی مثل نوبل در علوم مهندسی و تجربی، تسلط بر علم فیزیک و ریاضیات است. شاید نابغه و خلاق بودن در سطح جهان، الزاماً به معنی رستگاری و سر زندگی نباشد اما اگر دوست دارید که خود شما، یا شاگردان و یا فرزندانتان در مسیر علم حرکت نمایند و به بالاترین پتانسیل مغزی خود دست پیدا کنند تبحر در فیزیک و ریاضیات الزامی است.

درگیر شدن در فیزیک و ریاضی کمک می‌کند تا اکثریت قریب به اتفاق سلول‌های عصبی موجود در مغز فعال شده و ارتباط‌های سیناپسی بیشتری را ایجاد کنند اما موضوع مهمتر از این مطلب، این است که برای دستیابی به این هدف و قبل از این‌که فیزیک و ریاضیات بتوانند بر مغز شما اثر بگذارند اول خود مغز باید سازماندهی شده باشد.

راز موفقیت بسیاری از دانش آموزان و دانشجویان در این دو علم در همین سازماندهی مغزی است. سازماندهی مغز پیش‌نیاز شروع تمرین در فیزیک و ریاضیات است. بدون مغز سازماندهی شده، امکان ندارد فردی در علوم مهندسی و تجربی به جلو حرکت کند و به مرحله خلاقیت برسد.

* مغز سازمان‌دهی شده چه نوع مغزی است؟

وقتی مغز، برای حل یک مسئله یا تهیه استدلال از قسمت‌های مختلف خود، به میزان متناسب و به صورت سلسله مراتبی و عمدتا از مسیرهای سرتونینی و استیل کولینی به طور یکپارچه عمل کند و اطلاعات تولید شده توسط مراکز مختلف درگسر در حل مسئله و استدلال را به موقع با استفاده از ترتیب مرحله‌ای (Phase sequence) و مجتمع‌های سلولی (Cell assembly) وارد حافظه عملکردی (منطقه 46 برادمن) نماید و محاسبات پیچیده را با بهره‌گیری از همه اطلاعات دریافتی و با کاهش یا حذف درون‌دادهای نامربوط شروع نماید و آن را به سرانجام برساند در واقع می‌توان گفت که مغز سازمان یافته است.

در انجام این کار، میلیاردها نورون درگیر می‌شوند و همین مشغولیت نورونی ابزار اصلی خلاقیت است. در این ماموریت، مسیرهای موجود در لوب پیشانی مغز  بیشتر از سایر مراکز درگیری می‌شوند. فاهیم و مسائل موجود در کتاب‌های فیزیک و ریاضی مدارس در کشورهای مختلف تقریبا مشابه است و به اندازه‌ای پیچیده نیستند که دانش‌آموزان نتوانند از عهده حل آن‌ها بربیایند.

بنابراین انتظار می‌رود که اگر فراگیر سندروم داون و یا اختلالات رشدی مرتبط با ذهن را نداشته باشد، بتواند با تمرین کافی، مسائل و مفاهیم فیزیک و ریاضیات را درک کند و اگر نتوانست به این معنی است که یا مغز سازمان‌نیافته‌ای دارد و یا این که تلاش و تمرین نکرده و یا به کتاب‌های کمک درسی وابستگی پیدا نموده است.

از کجا بدانیم مغز سازمان‌دهی شده است یا نه؟ برای این کار آزمون یا آزمایش و یا اسکن خاصی وجود ندارد با این حال با مشاهده و پیگیری روند حل مسئله و عملکرد فرد در دروس فیزیک و ریاضی و سایر درس‌های مشابه می‌توان پی برد که مغز به چه میزان سازمان یافته است:

اگر عملکرد ضعیف فراگیر در فیزیک و ریاضیات به خاطر عدم تلاش و تمرین ناکافی باشد نمی‌توان پی برد که آیا مغز این فراگیر سازمان یافته است یا خیر. اما اگر فراگیر تمرین و تلاش کافی و حتی زیاد در فیزیک و ریاضی دارد ولی باز عملکرد او ضعیف است، این فراگیر به احتمال زیاد مغز سازمان یافته‌ای ندارد. عملکرد عالی فراگیر در درس‌های فیزیک و ریاضی با استفاده از کتاب‌های کمک درسی نیز ملاک سازمان یافتگی مغز نیست. افرادی که بدون کتاب‌های کمک درسی و با تمرین زیاد، عملکرد خوبی در ریاضیات و فیزیک دارند دارای مغز سازمان‌یافته‌ای هستند.

*سازمان‌دهی مغز به چه صورت و چه زمانی صورت می‌پذیرد؟

ژان پیاژه، معروف‌ترین دانشمند در حیطه یادگیری متوجه شد که بزرگسالان باهوش‌تر و با توانایی شناختی بالا، دوره کودکی فعال‌تر و کاوش‌گرانه‌تری داشته‌اند. به همین خاطر بود او نام اولین دوره رشدی خود را دوره حسی حرکتی نام گذاشت.

بعدها، دانشمندان دیگر (مثل دونالد هب) در این زمینه ورود پیدا کردند و متوجه شدند که توانائی‌های شناختی به میزان سازمان‌یافتگی  مغز وابسته است. در ابتدا سازمان‌دهی مغز از زمان تولد و از طریق تجارب حسی حرکتی شروع می‌شود . شروع فرایند با حرکات بازتابی و قالبی نوزاد صورت می‌پذیرد و در ادامه، حرکات ارادی کودک عامل اصلی سازمان‌دهی مغز می‌شود. مغز کودک، برای اراه فرمان‌های حرکتی به اندام‌‌ها، مسیرها و مدارهای عصبی را در قسمت‌های مختلف مغز ایجاد می‌نماید.

برای این که کودک بتواند در محیط،  دستکاری‌ها و جابه‌جایی های موثری داشته باشد، مغز به صورت خودکار، با استفاده از مدارهای عصبی توسعه داده شده توسط تجربیات حسی-حرکتی و برخی از حس‌های پنج‌گانه، شروع به محاسبه‌های پیچیده جهت تخمین فاصله با اشیاء، اندازه آن‌ها، عمق و … می‌شود و این شروع سازماندهی مغز انسان است. این محاسبات، عمدتا مسیرهای حافظه روندی را درگیر کرده و اطلاعات این مسیرهای عصبی، بعدا از طریق مدارهای سروتونینی هیپوکامپ بعه حافظه بانی منتقل خواهد شد.

اگر کودکان تجارب حسی حرکتی ناکافی و نامناسب را داشته باشند مدارهای عصبی لازم برای یکپارچه‌سازی مغز تشکیل نخواهد شد و بنابراین سازمان‌أهی مغز به خوبی صورت نخواهد پذیرفت. این یعنی این‌که مغز فراگیران برای درک مفاهیم فیزیک و ریاضی از مسیرهای میانبر که فقط بخش کوچکی از مغز را درگیر می‌کند استفاده خواهد نمود و این مسیرها، تنهای پاسخگوی مفاهیم آسان و ابتدایی فیزیک و ریاضیات است و فراگیران در مفاهیم پیچیده گیج خواهند شد.

وقتی مغز سازمان پیدا می‌کند دو اتفاق جالب صورت می‌گیرد: اول، مسیرهای سرتونینی هیپوکامپ و مدارهای عصبی (مجتمع‌های سلولی و ترتیب مرحله‌ای) برای یکپارچه‌سازی مغز همراه خواهند شد. این اتفاق باعث می‌شود تا فرد برای درک مفاهیم، انگیزه و علاقه را هم چاشنی فعالیت و تمرین نماید زیرا مسیر سرتونینی هیپوکامپ یک مسیر انگیزشی برای یادگیری است. افرادی که به اصطلاح خوره علومی مثل فیزیک و ریاضیات هستند مسیر هیپوکامپ بسیار توسعه یافته با نوزون‌هایی با پایانه‌های اکسونی سرتونین‌ساز در کنار مدارهای عصبی قوی کولینرژیک لوب پیشانی دارند.

اتفاق دوم زمانی صورت می‌گیرد که فراگیر با مغز سازمان‌یافته خود به تمرین بپردازد. وقتی تمرین مفاهیم فیزیک و ریاضیات شروع شود، مسیرها و مدارهای عصبی متعدد همراه خواهند شد و این مسیرها و مدارهای عصبی به صورت مستمر، حتی وقتی فرد از تمرین دست می‌کشد و همین طور به هنگام خواب، به صورت پنهان و در پس‌زمینه، فعال باقی می‌ماند. این حالت یک وضعیت بهینه برای تبدیل پتانسیل مغز به حالت فعل می‌باشد.

فراگیرانی که علی‌رغم تمرین فیزیک و ریاضیات هنوز مشکل در درک مفاهیم این دو درس را دارند نیاز به سازمان‌دهی مجدد سیستم عصبی مرکزی به خصوص مغز دارند. برای این کار تمرینات حسی‌حرکتی به صورت اختصاصی برای هر نفر و بسته به شرایط جسمانی و ذهنی و با درنظر گرفتن مفهوم “برتری نیمکره‌ای مغز” طراحی می‌شود تا کمبودهای بنیادی حسی‌حرکتی دوران کودکی جبران شود و مغز بخوبی سازمان پیدا کند.

حرکت در مسیر نبوغ و تبدیل پتانسیل به فعل، با  داشتن مغز سازمان‌دهی شده امکان‌پذیر است و بدون چنین مغزی، هر نوع تمرین و تلاشی تاثیر صد در صدی خود را نخواهد گذاشت.

انتهای پیام/

دیدگاهتان را بنویسید

- دیدگاه شما، پس از تایید سردبیر در پایگاه خبری صاحب نیوز منتشر خواهد‌شد
- دیدگاه‌هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد‌شد
- دیدگاه‌هایی که به غیر از زبان‌فارسی یا غیرمرتبط با خبر باشد منتشر نخواهد‌شد