صفحه اصلی » فرهنگ و اندیشه » پاسخ به سوالی تکراری پیرامون رئیس مکتب تشیع/ چرا امام صادق(ع) پس از اضمحلال حکومت اموی اقدام به تشکیل حکومت نکرد؟

پاسخ به سوالی تکراری پیرامون رئیس مکتب تشیع/ چرا امام صادق(ع) پس از اضمحلال حکومت اموی اقدام به تشکیل حکومت نکرد؟

«امام صادق(ع) مرد مبارزه بود، مرد علم و دانش بود و مرد تشکیلات بود. مرد علم و دانش بودنش را همه شنیده‌اید. محفل درس امام صادق(ع) و میدان آموزشی که آن بزرگوار به‌وجود آورد، هم قبل از او و هم بعد از او در تاریخ زندگی امامان شیعه بی‌نظیر بود. همه‌ی حرف های درست اسلام و مفاهیم اصیل قرآن که در طول یک قرن و اندی به وسیله‌ی مغرضان و مفسدان یا جاهلان تحریف شده بود، همه‌ی آنها را امام صادق(ع) به شکل درست بیان کرد.

تاریخ انتشار: ۱۲:۲۵ - دوشنبه ۱۴۰۰/۰۳/۱۷

به گزارش صاحب نیوز؛ چرا امام صادق(ع) پس از اضمحلال حکومت اموی و عدم استقرار حکومت عباسی ،اقدام به تشکیل حکومت نکرد؟ ششمین پیشوای شیعیان سعی داشت خود را از عالم سیاست و حکومت داری دور کند؟ اگر اینطور باشد که سکولارها دستاویز خوبی پیدا کرده‌اند.

دوران امامت امام صادق(ع) مثل دیگر پیشوایان ما، دوران خاصی بوده که اقتضائات خود را به همراه داشته است. امام در دوران حیات خود با دو انحراف اساسی مواجه بود؛ اول، انحراف سیاسی در حکومت اسلامی به سردمداری بنی امیه و دوم انحراف دینی و فرهنگی توده مسلمانان که  چالش دوم به مراتب از چالش اوّل مهم‌تر و آسیب آن شدیدتر است، چرا که اگر امام(علیه السلام) در این زمینه مجاهدت نمی‌کردند، اساس دین اسلام به ورطه انحراف و تابودی کشیده می شد.

عده‌ای از صحابه آن زمان، امام را به قیام علیه حکومت تشویق می‌کردند، اما امام در پاسخ آنها همان روایت مشهور «گله ۱۷ بز» را می فرمود. پشت این پاسخ چه استدلالی بوده؟ به نظر می آید امام قصد داشتند لزوم و اهمیت ایجاد جامعه اسلامی را برای حکومت معصومین بیان کنند.ایشان به این مسئله واقف بودند که ضروری تر از تاسیس و ایجاد حکومت دلخواه، استمرار و تداوم آن است که صرف آمادگی نظامی و برکناری حکومت غاصب امکان‌پذیر نخواهد بود بلکه بیشتر از آن باید زمینه های فکری و ایدئولوژیک را فراهم کرد تا توده‌های مردم بیدار شده و و با همراهی همیشگی، مسئولیت حفظ و پاسداری از حکومت الهی را بر عهده بگیرند تا دوام آن نیز ضمانت شود.
امام صادق (علیه السلام) در این زمان برنامه‌ای را تنظیم کرد که دو هدف جدی را به دنبال داشت؛ اول، هدف ایجابی، فراهم کردن پایگاه های تبلیغاتی برای بیداری مردمی و تقویت هوشیاری و بصیرت آنها در مقابل انحرافات عقیدتی و دوم، هدف سلبی برای به چالش کشیدن حاکمان غاصب و برانگیختن مردم علیه آنان بود.

برنامه امام در چند بخش تقسیم می شد؛

تقیه

تقیه یک از اصول مهم دینی هم هست صرفاً توسط امام صادق(ع) اجرا نشده اما حد ظلم و ستم حکومت اموی و عباسی به قدری بود که امام برای حفظ جان خود و صحابه در جهت حفظ دین ناچار به استفاده از این ترفند شدند. نمونه این کار را در پذیرفتن افرادی مثل مالک و ابوحنفیه که از سرشناسان اهل سنت هستند در کلاس درس می توان مشاهده کرد.

نهضت بزرگ تولید علم

امام(ع)،نهایت استفاده را از دوران درگیری بنی عباس و بنی امیه بر سر حکومت با سه رویکرد داشتند. ایشان تولید علم را در جهت جلوگیری از انحرافات عقیدتی با سه رویکرد زیر در پیش گرفتند که شامل انتشار آموزه های عقیدتی اخلاقی و عملی شریعت ناب اسلامی، پرورش نخبگان علمی و فرهنگی مانند، مفضل بن عمر و هشام بن حکم و
تعلیم شاخه های مختلف علوم مانند کلام، فلسفه، ریاضیات، شیمی و… است.

مبارزه با فرقه سازی ها

راهکار سیاسی دیگر اما مبارزه با فرقه سازی های انحرافی بود،فرقه هایی مثل جریان غلو. امام(ع) با پاسداری همه جانبه از فقه اصیل شیعه و قرآن و همچنین معرفی رهبران شایسته تا حد خیلی زیادی مذهب را در مقابل آفات در عصر های مختلف بیمه کرد.

مواضع امام در مقابل خلفا و مبارزان سیاسی

اتخاذ موضع یکی از کنش های سیاسی رایج در میان رجال سیاسی بوده است، در واقع می توان عیار سیاست ورزی رجال سیاسی را از مواضع او در برهه های حساس مشاهده کرد،امام(ع) در برابر اتفاقات و برخی شخصیت‌های آن زمان مواضعی را اخذ کرده‌اند که نشان دهنده فهم و درک بالای ایشان از مسائل سیاسی است،نمونه این مواضع را در پاسخ های امام به منصور حاکم عباسی می توان یافت.

بررسی زندگی صادق آل محمد(ع) نشانگر آن است که این تصور که ایشان صرفاً یک شخصیت فکری و فرهنگی است به کلی غلط بوده و کنش‌های سیاسی ایشان در عصر خود از خاص‌ترین و مناسب ترین رویکرد هایی است که اثر آن  تا به امروز قابل مشاهده می باشد.

رهبر معظم انقلاب  در خطبه های نماز شهریو سال 59 پیرامون ابعاد شخصیتی امام جعفر صادق(ع) فرمودند:

«امام صادق(ع) مرد مبارزه بود، مرد علم و دانش بود و مرد تشکیلات بود. مرد علم و دانش بودنش را همه شنیده‌اید. محفل درس امام صادق(ع) و میدان آموزشی که آن بزرگوار به‌وجود آورد، هم قبل از او و هم بعد از او در تاریخ زندگی امامان شیعه بی‌نظیر بود. همه‌ی حرفهای درست اسلام و مفاهیم اصیل قرآن که در طول یک قرن و اندی به وسیله‌ی مغرضان و مفسدان یا جاهلان تحریف شده بود، همه‌ی آنها را امام صادق(ع) به شکل درست بیان کرد.

اما مرد مبارزه بودنش را کمتر شنیده‌اید. امام صادق(ع) مشغول یک مبارزه‌ی دامنه‌دار و پیگیر بود. مبارزه برای قبضه کردن حکومت و قدرت و به وجود آوردن حکومت اسلامی و علوی. یعنی امام صادق(ع) زمینه را آماده می‌کرد تا بنی‌امیه را از بین ببرد و به جای آنها حکومت علوی را که همان حکومت راستین اسلامی است بر سر کار بیاورد.

اما آن بُعد سوم را که اصلاً نشنیده‌اید؛ مرد تشکیلات بودن امام صادق(ع) است که یک تشکیلات عظیمی از مؤمنان خود از طرفداران جریان حکومت علوی در سراسر عالم اسلام از اقصای خراسان و ماوراءالنهر تا شمال آفریقا به وجود آورده بود. تشکیلات یعنی چه؟ یعنی اینکه وقتی امام صادق(ع) اراده می‌کند آنچه را که او می‌خواهد بدانند، نمایندگان او در سراسر آفاق عالم اسلام به مردم می‌گویند تا بدانند. یعنی از همه‌جا وجوهات و بودجه برای اداره‌ی مبارزه‌ی سیاسی عظیم آل علی(ع) جمع کنند. یعنی وکلا و نمایندگان او در همه‌ی شهرها باشند که پیروان امام صادق(ع) به آنها مراجعه کنند و تکلیف دینی و همچنین تکلیف سیاسی خود را از آن حضرت بپرسند.

تکلیف سیاسی هم مثل تکلیف دینی، واجب‌الاجرا است. امام صادق(ع) یک چنین تشکیلات عظیمی را به وجود آورده بود و با این تشکیلات و به کمک مردمی که در این تشکیلات بودند با دستگاه بنی‌امیه مبارزه می‌کرد. در هنگامی‌که پیروزی او بر بنی‌امیه حتمی بود، بنی‌عباس به عنوان یک جریان مزاحم و فرصت‌طلب آمدند، میدان را گرفتند و بعد از آن، امام صادق(ع) هم با بنی‌امیه و هم با بنی‌عباس مبارزه کرد.»

انتهای پیام/

دیدگاهتان را بنویسید

- دیدگاه شما، پس از تایید سردبیر در پایگاه خبری صاحب نیوز منتشر خواهد‌شد
- دیدگاه‌هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد‌شد
- دیدگاه‌هایی که به غیر از زبان‌فارسی یا غیرمرتبط با خبر باشد منتشر نخواهد‌شد