صفحه اصلی » اجتماعی » رژیم رسانه‌ای و انتخابات

رژیم رسانه‌ای و انتخابات

عدم رعایت رژیم رسانه‌ای در آستانه‌ی انتخابات، جامعه را دچار هیجانات انتخاباتی و درنتیجه اغتشاش و عدم امنیت می‌کند. توجه به قدرت رسانه‌ها در شرایط کنونی جامعه از این لحاظ دارای اهمیت است که انتشار یک پیام، تصویر یا فیلم هرچند ادعای بی‌اساس و کذبی را مطرح کند، ممکن است منجر به ناآرامی فضای عمومی جامعه شود.

تاریخ انتشار: ۱۷:۲۶ - سه شنبه ۱۴۰۰/۰۳/۱۸

صاحب نیوز-مریم غازی اصفهانی/ در سال‌های اخیر فناوری‌های اطلاعاتی و ارتباطی در سراسر جهان پیشرفت‌های چشمگیری داشته‌ است. تأثیرات این فناوری‌ها بر همه‌ی جوامع انسانی، سایه‌افکن شده و همه‌ی ابعاد زندگی بشر را در برگرفته و روزبه‌روز نیز شدیدتر و عمیق‌تر می‌شوند. گسترش این فناوری‌ها به‌گونه‌ای است که در قرن بیست و یکم هیچ فرد و جامعه‌ای وجود ندارد که از رسانه‌ها استفاده نکند یا تحت تأثیر آن‌ها نباشد.

در شرایط امروز و توسعه‌ی چشمگیر رسانه‌ها، بسیاری از افراد جامعه کنشگران اینترنتی هستند. کنشگری اینترنتی (Internet activism) به معنای استفاده از امکانات ارتباطی الکترونیکی مانند رسانه‌های اجتماعی به‌ویژه توییتر، فیس‌بوک، یوتیوب، رایانامه و پادکست است که جهت اشکال مختلف کنشگری مورداستفاده قرار می‌گیرد. این روش نوین باعث افزایش سرعت ارتباطات و مبادله‌ی اطلاعات بین حرکت‌های شهروندی و رساندن اطلاعات محلی به تعداد زیادی از مخاطبان می‌شود. فناوری‌های اینترنتی برای ایجاد ارتباط، سازمان‌دهی، لابی‌گری و اعمال دیگر و در جهت کنشگری استفاده می‌شوند.(ویکی‌پدیا)

اما نکته اینجاست که لازم است افراد در کنشگری آنلاین و در استفاده از رسانه‌ها مواردی را مدنظر قرار دهند؛ به‌عبارت‌دیگر از یک رژیم رسانه‌ای مناسب تبعیت نمایند. رعایت این رژیم برای استفاده‌ی صحیح از رسانه‌ها و تأمین سلامت رفتاری کنشگران اینترنتی ضروری است. رژیم رسانه‌ای مشخص می‌کند که چه کسی، چه رسانه‌ای را، به چه مقدار، چه وقت و در چه مکانی و با چه هدفی مورداستفاده قرار دهد. مهم‌ترین اصل در رعایت رژیم رسانه‌ای استفاده‌ی مشروط و محدود از رسانه‌ها و فضای مجازی است.

یکی از مصادیق رعایت رژیم مصرف رسانه‌ای پرهیز از مواجهه با شایعات و اخبار جعلی است. فیک‌نیوزها یا شایعات، اطلاعات نادرستی هستند که اذهان عمومی را از طریق تحریف واقعیت‌ها دچار آشفتگی می‌کنند؛ به‌عبارت‌دیگر، فیک‌نیوز خبری است که در ماهیت خود تحریف و از زمینه‌ی اصلی‌ جداشده و از همین رو نامعتبر است. بااینکه رسانه‌ها به دلیل سرعت انتشار اخبار، کوتاه نویسی و سهولت دسترسی به اخبار برای کنشگران رسانه‌ای جذاب هستند، اما انتشار اخبار کذب یکی از مهم‌ترین عیوب آن‌هاست. انتشار اخبار جعلی یکی از معضلات مهم شبکه‌های اجتماعی است که آن را روزنامه‌نگاری زرد یا پروپاگاندا نامیده‌اند. این محتواهای منتشرشده در فضای مجازی با گمراه کردن کاربران، قصد آسیب زدن به اشخاص و نهادها و رسیدن به اهداف سیاسی و مالی خود را دارند و درنهایت منجر به اغتشاش می‌شوند.

ناگفته نماند در عصر ظهور فناوری‌های ارتباطی و اطلاعاتی، هرچند بستر گسترده‌ای جهت انتشار و مصرف فیک‌نیوزها فراهم‌شده، اما امکان شناسایی و مقابله با این اخبار جعلی نیز گسترش‌یافته و کنشگران مجازی به‌راحتی می‌توانند اعتبار اخبار و محتواهای موردنظرشان را از طریق شبکه‌ها و فضای مجازی تعیین کنند.

اکنون در آستانه‌ی سیزدهمین انتخابات ریاست جمهوری، شرایط جامعه به‌گونه‌ای است که حیات سیاسی مردم ایران در انتخابات خلاصه می‌شود. با توجه به شرایط شیوع بیماری کرونا و دوران قرنطینه، تبلیغات نامزدها بیشتر از طریق رسانه‌ها صورت می‌گیرد و فضای مجازی و پیام‌رسان‌های گوناگون آکنده از محتواهای گوناگون مربوط به انتخابات و نامزدهای انتخاباتی است. میزان استفاده‌ی کاربران از فضای مجازی در ایام انتخابات بیشتر می‌شود و طبیعتاً اخبار جعلی نیز گسترش بیشتری خواهند داشت. در چنین شرایطی، تأثیرات رسانه‌ها بر کنشگران اینترنتی بیش‌ازپیش بروز و ظهور دارد و رعایت رژیم مصرف رسانه از اهمیت بیشتری برخوردار است.

رعایت رژیم رسانه‌ای در آستانه‌ی انتخابات ریاست جمهوری در ایران را از دو بعد فردی و اجتماعی می‌توان موردبررسی قرار داد:

بعد فردی

استفاده از اینترنت در درگیر سازی کنشگران آنلاین و افزایش مشارکت مدنی و سیاسی آنان اهمیت فوق‌العاده‌ای دارد و می‌تواند منجر به مشارکت فعال و اثربخش مردم در انتخابات شود. علاوه بر این کاربران رسانه‌ها می‌توانند اطلاعات زیادی در مورد کاندیداهای ریاست جمهوری و نیز برنامه‌های آن‌ها از طریق شبکه‌های اجتماعی به دست آوردند. باوجود کارکردهای مثبت یادشده، عدم رعایت رژیم رسانه‌ای ممکن است نتایج منفی به دنبال داشته باشد. مثلاً انتشار مغرضانه‌ی شایعات و محتواهای کذب در فضای مجازی می‌تواند در میزان مشارکت مردمی تأثیرگذار باشد و نیز باعث تشویش افکار کاربران و دوری آن‌ها از واقعیت‌ها شود. در آستانه‌ی انتخابات که رسانه‌های معاند در تلاش‌اند با شبهه افکنی و اشاعه‌ی اخبار کذب موجب کاهش مشارکت مردمی و تخریب چهره‌های انقلابی شوند، رعایت رژیم رسانه‌ای مناسب به سلامت فکری رأی‌دهندگان و درنتیجه مشارکت فعالانه و انتخاب درست آن‌ها کمک می‌کند.

بعد اجتماعی

عدم رعایت رژیم رسانه‌ای در آستانه‌ی انتخابات، جامعه را دچار هیجانات انتخاباتی و درنتیجه اغتشاش و عدم امنیت می‌کند. توجه به قدرت رسانه‌ها در شرایط کنونی جامعه از این لحاظ دارای اهمیت است که انتشار یک پیام، تصویر یا فیلم هرچند ادعای بی‌اساس و کذبی را مطرح کند، ممکن است منجر به ناآرامی فضای عمومی جامعه شود.

برخی از آسیب‌های اخبار جعلی در آستانه‌ی انتخابات عبارت‌اند از: اختلال در گردش درست اطلاعات و قابلیت دسترسی به آن، سرگردانی اذهان عمومی و تحریف دیدگاه‌های مردم جامعه به نفع برخی افراد و گروه‌ها، بلاتکلیفی مردم جهت شرکت کردن یا شرکت نکردن در انتخابات، عدم قدرت تصمیم‌گیری مردم برای رأی دادن به شخص موردنظرشان، ایجاد جو بی‌اعتمادی، ضایع شدن آبروی نامزدهای انتخابات، ناکارآمد نشان دادن مسئولان نظام، افزایش ناامیدی در جامعه، بزرگنمایی مشکلات موجود و …

از همین رو، لازم است همه کاربران جهت مقابله با آلودگی‌های اطلاعاتی و محدود کردن تأثیرات مخرب آن در فضای مجازی، به‌ویژه در ایام انتخابات، از طریق کسب آگاهی‌های لازم، از یک رژیم مصرف رسانه‌ای مناسب پیروی نمایند. این رژیم باید از دو جنبه‌ی کمی و کیفی، استفاده کاربران از فضای مجازی را مدیریت و کنترل کند تا از ایجاد گفتمان ناسالم انتخاباتی جلوگیری شود.

*دانشجوی دکترای رشته فرهنگ و ارتباطات

انتهای پیام/

دیدگاه‌ها

  1. دهقانی گفته :

    بسیارعالی، توجه به کنشگری رسانه‌ای و سواد استفاده از رسانه، همواره بویژه در این ایام باید موردتوجه کاربران فًضای مجازی قرار گیرد

  2. مهری یزدان‌پناه گفته :

    یادداشت دارای محتوای خوب و دقیق و مفیدی بود بسیار آموزنده ممنونم

  3. یاحسین گفته :

    سلام
    انشاءالله همه‌ی صحبت‌ها، انتخاب‌ها و فعالیت‌های ما در فضای مجازی و حقیقی، با فکر و تعقل و رضایت الهی همراه باشد.
    مطالب زیبا و مفید بود.
    موفق باشید.

  4. ntaslim5858@gmail.com گفته :

    سلام
    انشاءالله همه‌ی صحبت‌ها، انتخاب‌ها و فعالیت‌های ما در فضای مجازی و حقیقی، با فکر و تعقل و رضایت الهی همراه باشد.
    مطالب زیبا و مفید بود.
    موفق باشید.

دیدگاهتان را بنویسید

- دیدگاه شما، پس از تایید سردبیر در پایگاه خبری صاحب نیوز منتشر خواهد‌شد
- دیدگاه‌هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد‌شد
- دیدگاه‌هایی که به غیر از زبان‌فارسی یا غیرمرتبط با خبر باشد منتشر نخواهد‌شد