صفحه اصلی » فرهنگ و اندیشه » راهکارهایی برای ساماندهی فضای مجازی؛ بخش اول فیلترشکن‌ها

راهکارهایی برای ساماندهی فضای مجازی؛ بخش اول فیلترشکن‌ها

ساماندهی فضایی به وسعت فضای مجازی و با ویژگی‌های ماهیتی نظیر مجهول الهویه بودن کاربران کاری بسیار بعید به نظر می‌رسد مگر این که سیاست‌گذاری‌هایی اعمال شود که مسیر و جریان فضای مجازی را به سمتی هدایتی کند که از مشکلات فرهنگی، امنیتی و اقتصادی دور شود.

تاریخ انتشار: ۱۲:۵۵ - چهارشنبه ۱۴۰۰/۰۴/۹

به گزارش صاحب نیوز؛ این روزها سخن از تصویب قانون ساماندهی فضای مجازی است در مجلس شورای اسلامی است. موضوعی که این سؤال را در ذهن خیلی‌ها ایجاد کرده است که اصلاً مگر می‌توان فضای مجازی با این همه وسعت را ساماندهی کرد!؟

طبیعتاً ساماندهی چیزی به وسعت فضای مجازی با ویژگی‌هایی که دارد نظیر مجهول الهویه بودن بسیاری از کاربران آن، امری بعید است اما می‌توان سیاستگذاری‌های کلی را تدوین و اعمال کرد که به صورت خودکار نتایج مدنظر در این محیط حاصل شود.

به عنوان مثال در رابطه با ممنوعیت فیلترشکن هیچ گونه ابزاری برای حذف، جمع آوری فیلترشکن‌ها و وی‌پی‌ان ها از تلفن‌های همراه مردم در دست نیست و اصلاً ممکن است هر گونه تلاشی در این راستا، نقض حریم شخصی تلقی شود اما می‌توان کاری کرد که مردم دیگر نیازی به استفاده از فیلترشکن ندیده و خودشان این بدافزارها را از گوشی‌های همراه خود حذف کنند.

چند راهکار و پیشنهاد در این رابطه وجود دارد که می‌توانیم آن را به عنوان پیشنهاد عرضه کنیم و گمان می‌کنیم با توجه به این مسائل می‌توان ادعا کرد فضای مجازی ساماندهی شده است و نتایجی که نمایندگان مجلس با طرح ساماندهی به دنبال آن هستند می‌تواند از این طریق نیز حاصل شود.

ساماندهی در چند حوزه از فضای مجازی باید طراحی و اجرا شود که عبارتند از حوزه فرهنگی، حوزه کسب و کار، حوزه اقتصادی، حوزه سیاسی امنیتی و … . پیشنهادهایی که می‌توان در این حوزه‌ها دستی به سر و روی این فضای نوین کشید از قرار زیر است.

*فیلترشکن‌ها

استفاده از فیلترشکن تا برهه خاصی از زمان و به طور خاص تا قبل از فیلتر شدن تلگرام، عمل معمولی محسوب نمی‌شد و حتی جنبه منفی داشت. تا قبل از این که تلگرام فیلتر شود کسانی از فیلترشکن استفاده می‌کردند که عمدتاً می‌خواستند به محتوای غیرمجاز دسترسی پیدا کنند.

سوای عده معدودی از پژوهشگران و دانشجویان که برای بهره برداری علمی از وبسایت‌های بین المللی که به دلیل تحریم ایران استفاده از آن‌ها با آی‌پی ایران میسر نبود، دیگر کسی برای انجام امور روزمره خود نیازی به فیلترشکن نداشت.

اما یکباره با فیلترینگ تلگرام، که یک پیام رسان و فضای تبادل متن و مدیای جاافتاده و حتی به طور غیررسمی، رسمی شده‌ای بین مردم بود، عموم مردم برای دست یافتن به آن بالاجبار فیلترشکن‌ها را بر روی تلفن‌های همراه خود نصب کردند.

تلگرام آن زمان با فاصله زیادی اولین پیام رسان مردم ایران بود و توسط مردم انتخاب شده بود و الان نیز بر اساس نتایج تحقیقات مؤسسه پژوهشی صبا رسانه پیام رسان اول مردم ایران است.

تصمیم فیلترینگ تلگرام در زمان خود تصمیم به جا، درست و اثربخشی برای مقابله با تهدیدات امنیتی پیش آمده بود اما درست بودن ادامه فیلترینگ آن تاکنون جای بحث دارد. امروز همه کاربران قبلی تلگرام مجهز به فیلترشکن‌هایی هستند که به طور نامحدود در اینترنت یافت می‌شود. امروز دیگر استراتژی فیلترینگ تلگرام نمی‌تواند اثربخشی آن روز را داشته باشد و تنها تداوم این موضوع سبب استفاده هر چه بیشتر مردم از فیلترشکن که یک بدافزار خطرناک و ضدامنیتی است شده است. همچنین است در مورد برخی دیگر از پیام رسان ها این موضوع وجود دارد.

البته امکان دارد مسئولان کشور چیزی فراتر از این تحلیل‌ها و دلایل برای این فیلتر کردن‌ها داشته باشند اما اگر بتوانند راهکاری برای کنترل این فضاها بدین منظور که سبب خدشه به امنیت کشور نشوند، به غیر از فیلترینگ که بیان شد دیگه اثربخشی نیز ندارد، پیدا کنند بسیار بهتر و مفیدتر خواهد بود. اولین نتیجه این اقدام حذف خودکار فیلترشکن‌ها از گوشی‌های همراه خواهد بود.

راه دیگر برای این موضوع معرفی یک پیام رسان مطمئن با قدرت و ظرفیت بالاتر و حتی با امکانات بیشتر از تلگرام است تا بتواند گوی سبقت را از این پیام رسان برباید و مردم را به سمت خود جذب کند که البته نیل به این موضوع بسیار دشوار و سخت به نظر می‌رسد.

با حذف فیلترشکن‌ها و محدود کردن فیلترینگ به محتوای غیراخلاقی و کانال‌های غیرمجاز می‌توان تا حدی بیان کرد، اثربخشی مثبتی در حوزه فرهنگی با این کار اعمال شده است.

در این موضوع باید این را نیز در نظر داشت که با فیلتر شدن تلگرام کوچ مردم به سمت پیام رسان‌های داخلی رخ نداد بلکه تنها مشتریان اینستاگرام بیشتر شد که یک فضای آلوده و یک لجن زار ضدفرهنگی و ضدعقیدتی است که البته باید برای این نیز طرح موضوعاتی کرد.

اما اگر سیاستی تدوین شود که بدین منظور، یک پیام رسان به عنوان پیام رسان برتر و رسمی کشور با درنظرگرفتن گزینه‌های اطمینان بخشی برای مردم نظیر شفافیت و تضمین امنیت اطلاعات معرفی شود و تعاملات مردمی دستگاه‌های دولتی و حاکمیتی با مردم در بستر آن انجام شود و این پیام رسان جذابیت‌های کافی برای استفاده عمومی را داشته باشد و حتی امکاناتی بیشتر از امثال تلگرام را در خود جای داده باشد، می‌توان امید داشت در مدت زمانی کوتاه در بین پیام رسان‌هایی پرمخاطب کشور جای باز کرده و حتی روزی جایگزین آن‌ها شود.

برای رسیدن به این هدف خیلی نمی‌توان در انتظار بخش خصوصی نشست و نیاز است دولت و دستگاه حاکمیتی رأساً وارد کار شود و با همگرایی ظرفیت بخش خصوصی اقدامی مؤثر در این جهت انجام دهد.

همین موضوع در حوزه رسانه نیز تعمیم پیدا می‌کند. اگر شما یک رسانه با قدرت و سرعت و جذابیت بالا راه اندازی کردید که در آن فنون و تکنیک‌های خبر و خبررسانی رعایت شود، به سرعت می‌توانید عرصه را برای امثال بی‌بی‌سی و صدای آمریکا تنگ کنید تا دیگر مردم وقتشان را برای شنیدن اخبار آلوده به دروغ این خبرگزاری‌ها صرف نکنند که البته تا حدی این امر در سال‌های اخیر محقق شده است اما هنوز جای کار دارد.

پایان بخش اول.

انتهای پیام/

دیدگاهتان را بنویسید

- دیدگاه شما، پس از تایید سردبیر در پایگاه خبری صاحب نیوز منتشر خواهد‌شد
- دیدگاه‌هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد‌شد
- دیدگاه‌هایی که به غیر از زبان‌فارسی یا غیرمرتبط با خبر باشد منتشر نخواهد‌شد