صفحه اصلی » فرهنگ و هنر » عناوین برتر فرهنگ و هنر » نقدی بر فیلم زندگی مشترک آقای محمودی و بانو/ آنچه روح الله حجازی نادیده می گیرد

خانواده سنتی در مسیر استحاله فرهنگی

نقدی بر فیلم زندگی مشترک آقای محمودی و بانو/ آنچه روح الله حجازی نادیده می گیرد

زندگی مشترک آقای محمودی و بانو چندی است بر پرده سینماها درحال اکران است. این کارگردان که گویی علاقه زیادی به پرداختن بر مسائل خانواده دارد بعد از فیلم زندگی خصوصی این بار با آقای محمودی سعی در به چالش کشیدن زندگی های امروزی دارد…

تاریخ انتشار: ۰۸:۳۶ - جمعه ۱۳۹۳/۰۴/۶

صاحب نیوز- سیدمحسن میرزاترابی/ داستان فیلم زندگی مشترک آقای محمودی و بانو اثر روح الله حجازی از این قرار است: ساناز (ترانه علیدوستی) به همراه همسرش رامتین (پیمان قاسم خانی) برای مرمت منزل خاله خود محدثه (هنگامه قاضیانی) چند روزی مهمان آنها می شوند. در این بین منصور (حمید فرخ نژاد) شوهر و پسرخاله محدثه پی به عقد نکردن رامتین و ساناز می برد و از اینجا روند داستان به سمت مناسبات خانوادگی در یک خانواده سنتی و یک خانواده مدرن پیش می رود.

زندگی مشترک آقای محمودی

پیرامون این فیلم نکاتی چند قابل ذکر است:

1- زندگی مشترک آقای محمودی و بانو نشانگر سطح روابط در یک خانواده سنتی است. خانواده ای که همه چیز طبق قانون و قاعده خود پیش می رود. از در زدن دختر خانواده هنگام ورود به اتاق پدر و مادر تا حساسیت های مادر خانواده نسبت به رفتار شوهرش با ساناز. خانواده ای که درون مایه های مذهبی دارند. این را از جدا نشدن تسبیح از دستان منصور و حساسیت محدثه در محرم نبودن ساناز و رامتین می توان فهمید. نشانه های زیادی در فیلم مبتنی بر مذهبی بودن آنها وجود دارد. از آن جمله می توان به صحنه بیرون کشیدن نردبان از انباری اشاره کرد که چندین دیگ بزرگ مسی آنجا وجود دارد. این دیگ ها در خانواده سه نفره آیا جایگاهی جز پختن نذری دارد؟ اما انگار مذهب در این خانواده فقط به عنوان یک رسم خانوادگی شناخته می شود. منصور با محدثه بر سر اینکه «تو امروزی نیستی» و «روابط عمومی نداری» و «همیشه در آشپزخانه ای» و «مثل کلفت ها می مانی»، بحث می کند. این مختصاتی که منصور از محدثه به چالش می کشد دقیقا مختصات یک زن ایرانی و اسلامی است. زنی که تربیت فرزند برایش به قدری اهمیت دارد که برای بیرون رفتن نگین (ترلان پروانه) با ساناز حساسیت زیادی به خرج می دهد. منصور اگر چه ظاهری اسلامی دارد اما رفتارهایش با ساناز نشان از یک خستگی درونی از این چهارچوب دارد. گویی این خانواده در حال استحاله فرهنگی هستند.

2- زندگی ساناز و رامتین دقیقا یک زندگی غربی – که گویا از زندگی های فرانسوی الگو گرفته اند – را به تصویر می کشد. زوجی که بدون محرمیت زیر یک سقف زندگی می کنند برای اینکه بفهمند همدیگر را می خواهند یا خیر! صحبت های پنهانی ساناز با متین دوست رامتین، آزاد و رها بودن زن، قائل نبودن حق برای مرد به عنوان سرپرست خانواده، و از این دست نشانه هایی است که به روشنی در می یابیم خانواده ساناز هیچ پایبندی به هیچ چیزی ندارند. حالا این دو خانواده با یکدیگر روبرو می شوند. منصور که از وضعیت فعلی خود خسته است با مشاهده ساناز و رفتارهای او انگار بدش نمی آید سبک زندگی اش مثل آنها شود. و رامتین هم با دیدن محدثه آرزوی زنی رامی کند که برنج پاک کند و برایش برنج بو داده درست کند. تقابل این دو خانواده در واقع تقابل مدرنیته با سنت می باشد. تقابلی که سال هاست همه اندیشمندان تاریخ بشریت را به خود مشغول ساخته است. بهترین زن از دیدگاه اسلام زنی است که بهترین برای خانواده و همسرش باشد. اما بهترین زن در نگاه مدرنیته زیباترین و کاراترین آنهاست. از نگاه مدرنیته شوهر صاحب به حساب می آید تا جایی که ساناز صراحتا می گوید من صاحب نمی خواهم اما از نگاه اسلامی صاحب همه بنده ها خداوند می باشد و همه رها و آزاد هستند و مرد در خانواده حکم مدیر و سکاندار را دارد نه صاحب. محدثه که دیگر زیبایی جوانی را از دست داده به تربیت فرزند و شوهرداری مشغول است اما منصور دقیقا این ارزش را به چالش می کشد و او را به خدمتکاران منازل مردم تشبیه می کند. از طرفی دختر نوجوان و چهارده ساله خانواده که با الگو قراردادن دخترخاله بی بند و بار خود سریع‌تر از دیگران آماده لغزیدن است و تعریف و تمجید او از بوی ادکلن مرد جوانتر یک نشانه روشن از این خودباختگی است. در این خانواده که همه پایبند به ارزش ها و سنت ها هستند رد پای شیطان و افکارهای شیطانی به وضوح دیده می شود.

3- نکته ای که در این فیلم خیلی به چشم می خورد نقش مخرب زن در براندازی یک خانواده است. همه سعی کارگردان بر این بوده که عنوان سازد ساناز شیطان است و با شیطنت های خود قصد اغوای افراد را دارد. با دیالوگ هایی که بین او منصور رد و بدل می شود “بیست سال پیش با یه برگه خاله منو گرفتی الان هم باید به همون برگه متعهد باشی؟ نه تو منصور بیست سال پیشی نه خاله من خاله بیست سال پیش، اگه خاله دهن باز کنه یه چیزایی میگه که کرک و پرت بریزه”، با سیگار کشیدنش در جمع بزرگترها که در واقع یک هنجارشکنی در سینمای ایران بود… اما غافل از این نکته ایم که رامتین زن رسمی خود را رها کرده فقط به این بهانه که همیشه در آشپزخانه بوده است، هنوز از او جدا نشده با ساناز طرح دوستی ریخته است، آزاد گذاشتن همسر خود تا جایی که به او اجازه دهد با دوست صمیمی خود درد ودل کند. آیا این ها نشانه های شیطنت نیست؟ انگار روند فیلم های ایرانی به سمتی می رود که القا می کند همیشه زن ها مقصرند. دست آخر هم ساناز می خواهد برود. باز هم قصه تکراری رفتن از ایران. زن‌هایی که می‌خواهند بروند در فیلم‌های ایرانی سال‌های اخیر کم نیستند. سیمینی که نادر را تنها می‌گذارد (جدایی نادر از سیمین)، پسندیده که با دامادی غایب و ساکن خارج از کشور ازدواج کرده است و با رفتنش قرار است یک حیاط سنتی زیبا نابود شود (یه حبه قند)، خانم دکتری که برای سفر خارج حاضر است بچه‌اش را کورتاژ کند (سعادت آباد)، زن فیلم نارنجی‌پوش که شوهر و بچه‌اش را گذاشته و رفته به خارج از کشور، و … و این همیشه‌ زن است که می‌رود.

4- باز هم پایانی باز برای یک فیلم دراماتیک. انگار اگر کارگردانی فیلمش را به نتیجه نرساند نشان از عمق مفهموم فیلم دارد! در صورتی که در این فیلم هر تصمیمی که هر کدام از اعضای این دو خانواده برای ادامه یا قطع روابطشان بگیرند خیلی در رساندن مفهموم به مخاطب فرق می کند. اگر منصور همچنان پایبند به عقاید مذهبی و سنت های خود باشد باید رفتارش را با محدثه تغییر دهد نه اینکه در سکانسی او را به اذیت کردن تهدید کند، اما اگر اینچنین نشود یعنی خانواده ساناز اثر مخرب خود را بر پیکره خانواده محمودی گذاشته است و این نشان از این دارد که انگار خانواده های مذهبی ایرانی چندان پایبند هم نیستند و شکننده به نظر می آیند. همین نتیجه گیری را نسبت به خانواده ساناز نیز می شود کرد. به همین خاطر باز بودن انتهای این فیلم به نظر من نه تنها کمکی به روند فیلم نکرده بلکه برعکس اثر تخریبی نیز داشته است و بیشتر به عنوان رها کردن داستان است تا باز بودن انتهای فیلم.

روح الله حجازی کارگردانی است که با تحصیلات حوزوی آشناست و مسائل اسلامی و مناسبات افراد در خانواده اسلامی را می شناسد پس جا داشت فرهنگ اصیل اسلامی در خانواده را محور کار خود قرار دهد.

دیدگاه‌ها

  1. محمد جواد گفته :

    فیلم بسیار عالی بود و خیلی هم تاثیر گذار.به نظر من زوایایی که شما میگین بود اما این فیلم فقط روایت کننده بود و نمیخواست ماجرایی به شما بگه که منتظر آخرش هستین

  2. ارش گفته :

    با سلام و عرض ادب سایت خیلی خوب و با محتوایی دارین راستی اگه ممکنه یه راهنمایی بکنید من یه سایت خبری تحلیلی دارم به اسم مطلع الفجر ولی متاسفانه قالب درس حسابی ندارم قالب سایت شما خیلی زیباست میخواستم بدونم چقد هزینشه و کجا گرفتین منو راهنمایی کنید لطفاً.. با ارادت

پاسخی بگذارید

- دیدگاه شما، پس از تایید سردبیر در پایگاه خبری صاحب نیوز منتشر خواهد‌شد
- دیدگاه‌هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد‌شد
- دیدگاه‌هایی که به غیر از زبان‌فارسی یا غیرمرتبط با خبر باشد منتشر نخواهد‌شد