صفحه اصلی » سیاسی » تفاوت های افغانستان با سوریه و عراق/ قدرت گرفتن طالبان، نوعی معامله پشت پرده

تفاوت های افغانستان با سوریه و عراق/ قدرت گرفتن طالبان، نوعی معامله پشت پرده

در میزگرد امروز با حضور محمدحسن قدیری ابیانه، سفیر سابق ایران در مکزیک و کارشناس امور سیاسی، پیرمحمد ملازهی، کارشناس مسائل افغانستان و وحید ظهوری حسینی استاد دانشگاه و تحلیل‌گر مسائل افغانستان قصد داریم امکان و عواقب دخالت نظامی ایران در افغانستان را بررسی کنیم.

تاریخ انتشار: ۱۰:۵۹ - دوشنبه ۱۴۰۰/۰۶/۱۵

به گزارش صاحب نیوز؛ در روزهای گذشته و بعد از سلطه طالبان بر کشور افغانستان و فرار رئیس جمهور این کشور، برخی چهره‌های اصلاح‌طلب در فضای مجازی خواستار ورود ایران به صحنه افغانستان و جنگ با طالبان شدند؛ دستاویز آنها برای این کار حضور مخالفان طالبان در استان پنجشیر و تشکیل مقاومت دوم بود؛ حال آنکه تجربه نشان داده است که سیاست ایران در مسائل این‌چنینی اتخاذ معقول‌ترین تصمیم با رعایت واقعیات میدان، حمایت از مردم آن از کشور از جمله افغانستان و حفظ منافع ملی است.
فارغ از این‌که احمد مسعود و مقاومت پنجشیر چه مواضعی دارند در میزگرد امروز با حضور محمدحسن قدیری ابیانه، سفیر سابق ایران در مکزیک و کارشناس امور سیاسی، پیرمحمد ملازهی، کارشناس مسائل افغانستان و وحید ظهوری حسینی استاد دانشگاه و تحلیل‌گر مسائل افغانستان قصد داریم امکان و عواقب دخالت نظامی ایران در افغانستان را بررسی کنیم. متن کامل این میزگرد را در ادامه می‌خوانید.

*صاحب نیوز: ارزیابی شما نسبت به وضعیت امروز افغانستان چگونه است؟آیا ورود و دخالت ایران در افغانستان را راه‌گشا می‌دانید؟

محمدحسن قدیری ابیانه: طالبان و رژیم طالبان برای ما مطلوب نیست و ما نظام جمهوری اسلامی را قبول داریم ولی بنا نداریم که در کشورهای دیگر دخالت کنیم و ما برای آنها تصمیم بگیریم، افرادی که امروزه اصرار بر رابطه با عربستان دارند اصرار دارند که باید وارد جنگ با طالبان شویم. باید به آن ها گفت حکومت آل سعود و بن سلمان رهبران و رژیمی بدتر از طالبان هستند و چطور اصلاح طلبان اصرار بر رابطه با این‌ها دارند که البته داشتن رابطه با عربستان از نظر بنده هم در شرایطی مطلوب است به شرطی که حقوق ما رعایت بشود.

طالبان،حقیقتی غیرقابل انکار

۴۰ درصد جمعیت افغانستان پشتو هستند و اکثر طالبان پشتو هستند و گفته‌اند که حقوق شیعیان و تاجیک‌ها و ازبک‌ها و همه را رعایت خواهند کرد.
اگر به تحلیل‌های اصلاح طلبان دقت بکنیم می‌گویند که آمریکا در هدفش برای تحقق دیپلماسی در افغانستان شکست خورد و باز هدف کشتار را توجیه می‌کنند و گویا آمریکا بدنبال پیشرفت افغانستان و حاکمیت دموکراسی بر این کشور بوده است و در حالیکه اینگونه نیست و اگر آمریکا بدنبال دموکراسی است چرا آن را برای عربستان و دیگر کشورهای ارتجاعی منطقه بکار نمی‌گیرد؟!

اگر هدف صلح و آرامش و امنیت است چرا از جنایات آل سعود از یمن حمایت می‌کند و واقعیت این است که طالبان در ابتدا خودشان تربیت شده و دست نشانده سازمان‌های جاسوسی آمریکا و انگلیس بودند و مرحوم خانم بینظیر بوتو نیز که در مصاحبه با آمریکایی‌ها مورد انتقاد به خاطر مدارس طالبان در پاکستان قرار گرفته بود گفت که سیا این مدارس را ایجاد کرده و بودجه می‌دهد و شما ما را مقصر جلوه می‌دهید!
اسلام داعش و اسلام طالبان همان اسلام آمریکایی است و آقای اسنودن که افشاگر مسائل آمریکاست و در روسیه پناهنده است اسنادی را منتشر کرده است که داعش را آمریکا و اسرائیل و انگلیس با هم ایجاد کردند و در جنگ‌ها نیز داعشی ها در بیمارستان‌های اسرائیل درمان می‌شدند و یک گلوله هم حتی به سمت اسرائیل شلیک نکردند در حالیکه طالبان الان می‌گوید که از فلسطین دفاع می‌کنیم و با اسرائیل رابطه برقرار نخواهیم کرد و آل سعود و دیگران بدنبال رابطه رسمی هستند و امارات متحده عربی و بحرین هم رابطه رسمی دیپلماتیک بر قرار کردند.
طالبان می‌خواهد اسلام را پیاده کند و طبیعتا اسلام‌شان اسلام شیعه نیست و اسلام خودشان را می‌خواهند پیاده بکنند و از زمانیکه در همین مدت کوتاه که به ماه محرم برخورد کرد هیچ موقع با این وسعت و این امنیت شیعیان نتوانسته بودند مراسم عزاداری برگزار بکنند؛ ما بنا بر دخالت نداریم اما یک نکته قابل ذکر است که اتحاد جماهیر شوروی که آن زمان همسایه افغانستان بود و یک ابرقدرت بود در افغانستان شکست خورد و آمریکا و ناتو آمدند و بیش از ۲۰ سال در آنجا ماندند و بیش از ۲ تریلیون دلار هزینه کردند و باز شکست خوردند.

قدرت گرفتن طالبان، نوعی معامله پشت پرده

پیرمحمد ملازهی: واقعیت این است که طالبان در یک معامله خود را قرار داده است و در این معامله بخشی از آن مربوط به آمریکا و طالبان بود و بخشی دیگر مربوط به پاکستان و کشورهای دیگر مانند قطر بود ولی بخش دیگر آن که جنجال آفرین است خود حاکمیت اشرف غنی بود و طرح‌هایی که اقای محب عملیاتی کرد و کم و بیش در حال روشن شدن است که استراتژی که آن‌ها طراحی کرده بودند در جهت تسهیل شرایط برای قدرت گرفتن طالبان بوده است و بعد هم خودشان از مهلکه فرار کردند و بنابراین این اتفاقی که افتاده است یک نوع معامله پشت پرده بوده است که هم آمریکا و پاکستان و قطر دخالت داشته است و هم بخشی از حاکمیت دخالت داشته است و در این فضا طالبان آمده و قدرت را در دست گرفته است و به نظر می‌رسد که طالبان هنگامیکه آمدند و قدرت را به سادگی هر چه تمام‌تر بدست گرفتند دلیلی ندارند[و نمی‌بینند که بقیه گروه‌های قومی و مذهبی را و جریانات سیاسی را در حاکمیت شریک بکنند و از این زاویه هست که شرایط ثبات در آینده افغانستان به شدت زیر سوال رفته است.

طالبان دولت انحصاری تشکیل داد

طالبان دو خصلت دارد یکی از این خصلت‌ها قومی است که به لحاظ تاریخی معتقد هستند که قدرت از آن پشتون‌ها است و یکی خصلت انحصار طلبی ایدئولوژیکی که دارند هست که همان برداشت خود از اسلام را فقط قبول داشته و بقیه برداشت‌ها از اسلام را به رسمیت نمی‌شناسند و این دو خصلت ترکیب شده است ک طالبان در حال حاضر آمده است و قدرت را در دست گرفته است و حاضر هم نیست دیگران را در قدرت شریک بکند و یک چیزی هم حالت این حرکت آمده است که چندین مولوی ازبک و تاجیک را آورده که این افراد در خط فکری خودشان هستندو تمام قدرت را در دست روحانیت افتاده است و روحانیتی که طالبانی است و تمام قدرت در اختیار قوم پشتون است.

بنابراین قومیت‌های دیگر و احزاب سیاسی و احزابی که در این ۲۰ ساله بوجود آمدند و خانم‌هایی که ۵۰ درصد جمعیت کشور را تشکیل می‌دهند و تاجیک‌ها و ازبک‌ها و هزاره‌ها این‌ها هیچ‌کدام این آمادگی را ندارند که قدرت انحصاری طالبان را بپذیرند و حتی این احتمال وجود دارد که آنچه که در پنجشیر اتفاق افتاد و شکل گرفته است و به نام جنبش مقاومت ملی است این جنبش گسترش پیدا بکند و شما در روزهای اخیر دیده‌اید که تظاهراتی را هم خانم‌ها داشتند و هم بقیه گروه‌های سیاسی و حزبی و قومی و از این دست نیز خواسته‌ها و مسائلی را دارند.
طالبان آمادگی پذیرش دیگران به آن معنا را ندارد هر چند که مجبور است که در سطح تکنوکرات‌ها و چون خودشان شخص یا اشخاصی را ندارند که کشور را اداره بکنند، مقاماتی را در پایین و ساختار قدرت ممکن است قومیت‌های دیگر را بپذیرند ولی در سطحی که تصمیم‌گیر و تصمیم‌ساز باشند به نظر بنده طالبان این مسئله را قبول نخواهد کرد و به علاوه اینکه همین امروز تظاهراتی که در قندهار صورت گرفت یا در مکان دیگر به مردم ۳ الی ۹ روز مهلت دادند که خانه‌هایشان را ترک بکنند و این جابه‌جایی جمعیتی ایجاد می‌کند و این بدان معنی است که گروه‌های قومی پشتون و به خصوص کوچه‌های که مناطق شیعه نشین بر سر زمین اختلاف داشتند و این افراد را در حال جایگزین هستند که این مسئله خود ضد صلح و ثبات در افغانستان است و بنابراین در یک نگاه کلی به نظر می‌رسد آن انحصار طلبی که طالبان در قدرت دارند این کشور را به یکسری درگیری‌ها می‌کشاند و بدترین گزینه ممکن است جنگ داخلی باشد و این بسیار خطرناک است.

امریکا در افغانستان به دنبال اهداف خاص

وحید ظهوری حسینی: مسلم است که افغانستان در شرایطی قرار دارد که اگر هر کشوری بتواند از مردم افغانستان و جریان حاکمیت مردم افعانستان و قیام و انقلاب مردم افغانستان حمایت کند و ارتباط داشته باشد بسیار خوب است ولی این موضوع در مورد جمهوری اسلامی ایران به عنوان مبدا و مرجع حاکمیت انقلاب اسلامی در جهان در افغانستان بدون یک برنامه ریزی و جهت مشخص و مدون دنبال نخواهد شد و یقینا ارتباط و جنگ با دشمنان انقلاب اسلامی و دشمنانی که در افغانستان فعالیت میکنند و دنبال اهداف خاص هستند نتایج مطلوبی را ندارد. افغانستان بدنبال شرایط و کشورهایی است که اگر بخواهیم آن را تحلیل کنیم و انواع و اقسام حاکمیت‌ها که در افغانستان قرار گرفتند ممکن است به دنبال اهداف خاص خود باشند و آن اهداف با جنگ با ایران و سایر کشورهای همسایه و با جنگ ملت مسلمان افغانستان شرایط جامعه را وخیم بکند و وخامت این قضیه می‌تواند به نفع حاکمیت‌های کشورهای وارد شده باشد و کسانی هم که دشمن انقلاب اسلامی ایران و دشمن ملت و مردم افغانستان هستند بتوانند بدنبال اهداف خود باشند و دشمنان از این موقعیت‌ها سو استفاده بکنند و مسلم است که کشورهای همسایه و غیر همسایه به نحوی بالاخره در درون افغانستان می‌توانند سهمی را دنبال بکنند و کشورهای خارجی مثل آمریکا و عربستان و مثل خیلی کشورهای دیگر دنبال اهداف خاص خود هستند که به نفع ان و برعلیه کشورهای همسایه افغانستان باشد و نتایج نا مطلوبی را دارد.

*صاحب نیوز:به نظر شما حمایت ایران از پنجشیر چه نتیجه‌ای خواهد داشت؟

محمدحسن قدیری ابیانه: گفته می‌شود چرا به پنجشیر کمک نمی‌شود باید در پاسخ این افراد گفت که اولا احمد مسعود مواضعی اتخاذ کرده که مطلوب ما نیست و همین معاون وی که اخیرا ترور شد از تجزیه کردستان ایران و عراق و سوریه و ترکیه حمایت کرده بود و یکی از عناصر اصلی‌شان گفته است چاره‌ای جز تجزیه افغانستان نداریم در حالی که ما با تجزیه افغانستان و عراق و هر کشور اسلامی دیگر مخالفیم.

احمد مسعود اشتباهات متعدد دارد و گفتگوهایی از او وجود دارد که با متخصص تجزیه کشورهای اسلامی صحبت کرده است و از آمریکا کمک خواسته است و از آنها درخواست سلاح کرده است. ما نمی‌توانیم هم جبهه آمریکا بشویم. حکومت طالبان حکومت مطلوب ما نیست، حکومت مطلوب ما حکومت جمهوری اسلامی است و برای همه جا این را می‌خواهیم و البته هر ملت خود باید به این نتیجه برسد و سیاست جمهوری اسلامی عاقلانه بوده است، سیاست کسانی که ترغیب به جنگ می‌کنند سیاستی خبیثانه است و این فقط اشتباه تاکتیک و تحلیل نیست. حال اگر ایران دخالت بکند این‌ها خواهند گفت “نه کابل نه پنجشیر جانم فدای زابل” و این دست شعارها را خواهند داد.

انتقال لشکر فاطمیون به افغانستان، باب میل صهیونیسم

در حال حاضر تیپ فاطمیون در مناطقی مستقر است که نزدیک به جولان اشغالی است و اسرائیل به شدت در تلاش است که جو را بگونه‌ای به پیش ببرد که این سپاه فاطمیون اسرائیل را رها بکند تا به پنجشیر بروند و آنجا فعالیت علیه طالبان بکنند ،طالبانی که تمام افغانستان را گرفته است و تنها تکه کوچکی باقی مانده که از آن هم نیمی را گرفته‌اند،قصد این‌ها از پیشنهاد دخالت نظامی ایران در افغانستان کمک به آمریکا و رژیم صهیونیستی است و چرا که آن ها میخواهند نیروهای ایران از سوریه و عراق خارج شوند و در پنجشیر شروع به جنگ کنند و اینگونه رژیم صهیونیستی یک نفسی را تازه کند و این مسئله با ارتباط کشورهای عربی پولدار با رژیم صهیونیستی برقرار کردند تقویت شده و این ماموریت جدید نبوده و همواره حرکتشان در جهت ضربه زدن به نظام جمهوری اسلامی بوده است.

نتیجه حمایت نظامی ایران چه خواهد بود؟

پیرمحمد ملازهی: واقعیت این است که در ایران دو دیدگاه وجود دارد یکی از این دیدگاه‌ها این است که طالبان واقعیت است و رفت و با ان کار کرد و با توجه به مرز طولانی و آسیب پذیری که وجود دارد و خطرات مرزی که ممکن است به ایران وارد بشود و بنابراین باید با طالبان کار کرد و برداشت دیگر ان است که طالبان چون ایدئولوژیک است و به لحاظ همین ایدئولوژیک بیشتر هم در سمت پاکستان قرار دارد و به لحاظ سیاسی در ان نفوذ دارند در بلند مدت خطراتی برای ایران دارد و مشخص نیست که در ان معامله پشت پرده که با آمریکا انجام شده است چه چیزی وجود دارد و اگر واقعا این معامله صورت گرفته باشد احتمال اینکه فضا برای نیروهای ضد سیستم ایران در مرزهای شرقی باز بشود وجود دارد و این تفکر معتقد است که باید از حق و حقوق قومیت‌ها و مذاهب و خانم‌ها و احزابی که در گذشته بودند و حضور موثر داشتند و یا ان چیزی که رسانه‌ها به عنوان دستاورد از ان یاد می‌کنند باید ایران به سمت این برود و حمایت بکند.

اما بحث این است که این حمایت چگونه باید صورت بگیرد و واقعیت این است که حمایت از طریق نظامی نباید صورت بگیرد به این دلیل که اگر ایران از طریق نظامی وارد بشودقطعا با پاکستان و ترکیه و عربستان درگیر خواهد شد و مشخص نیست که آمریکا نیز بی طرف بنشیند و در این صورت بنده گمان می‌کنم مسئله دخالت نظامی با منافع ملی و امنیت داخلی ایران همخوانی ندارد و البته این صحبت نیز به‌طور کلی مطرح نشده است که دخالت نظامی صورت بگیرد ولی به هر حال جایی مطرح شده است و اما حمایت سیاسی از حق و حقوق مردم افغانستان و جمعیت شیعه‌ای که با خطر جابه‌جایی جمعیتی روبرو است و تحت فشار افرادی هستند که مورد حمایت طالبان هستند و قطعا باید ایران از لحاظ سیاسی این توان را داشته باشد که با افغانستان وارد صحبت‌های جدی بشود و افغانستان نمی‌تواند در انحصار قدرت طالبان تداوم داشته باشد.

به نظر بنده در این زمینه یک تعادلی را ایرانیان بایستی بتوانند ایجاد کنند و این مناسباتی که با دولت رسمی دارند و به هر حال کابل در اختیار طالبان است ونمی‌توان این را دیگر جدی نگرفت و به اضافه اینکه با کشورهای همسایه افغانستان نیز رایزنی صورت بگیرد تا طالبان را بصورت آهسته هدایت بکنند که لازمه صلح و ثبات در افغانستان این است که همه‌ی مردم در ساختار قدرت حس بکنند که حضور دارند و اگر حس بکنند که حذف شده‌اند این را نمی‌پذیرند به خصوص سه قومیت بزرگ دیگر که هزاره‌ها که شیعه مذهب هستند و تاجیک‌ها که فارس زبانند و ازبک‌ها که ترک زبان هستند ولی در حوزه فرهنگی ایران قرار دارند و ایران به لحاظ ایدئولوژیک با بخش شیعه مذهب رابطه دارد و همخوانی دارد و نگاه این افراد به ایران مثبت است و اگر ایران به سمت طالبان برود آن‌ها را از دست خواهد داد و هم آن بخش که در شمال افغانستان و در غرب افغانستان که فارسی زبان هستند و این‌ها هم یک مسئله با ایران دارند و انتظارشان این است که ایران از ان‌ها حمایت بکند و حمایت باید سیاسی و از طریق صحبت و گفتگو و قانع سازی باشد و مصلحت خود ان‌ها نیز در برقراری صلح و ثبات است و این صلح برقرار نمی‌شود مگر آنکه قومیت‌های دیگر حس کنند در قدرت سهمی دارند.

تفاوت های افغانستان با سوریه و عراق

شرایط متفاوتی بین دو کشور سوریه و افغانستان وجود دارد و در سوریه و لبنان برای ایران یک فرصتی وجود داشت که یک‌نیرویی را طرفدار خودش بوجود بیاورد و حتی در عراق که حشدالشعبی و کتائب حزب‌الله را بوجود بیاورد و کمک بکند و تسلیحات بدهد و در افغانستان این مسئله پاسخگو نیست و افغانستان جایی است که تداخلات بیشتری از سوریه و عراق در ان وجود دارد و اگر واقعیت را در نظر بگیریم در سوریه و عراق نیز ایران در موضع برتر قرار ندارد و روس‌ها هستند که آنجا هستند و در زمین روس‌ها بازی شده است و روس‌ها این آمادگی را دارند که با آمریکا مذاکره بکنند و ایران را نیز خنثی بکنند و بنابراین بنده خیلی خوشبین نیستم که شما بیایید و لشکر فاطمیون را وارد افغانستان بکنید و تاثیر مثبت بگذارد و عکس این مساله خواهد و اگر ایران دخالتی بکند فرصتی برای دخالت کشورهای دیگر می‌شود و به اضافه دیگر اینکه ایران را با ترکیه و پاکستان و عربستان به شدت درگیر خواهد کرد و به این سادگی نیست و در سوریه نیست که به توان نیرویی را وارد جنگ تمام عیاری کرد و آسوده در تهران نشست و مشکلات بسیار جدی را وارد ایران می‌کند و افغانستان جایی است که می‌توان داوطلبانه وارد شد ولی نمی‌توان داوطلبانه از آن خارج شد و تاریخ نشان داده است که این‌جا یک باتلاقی است که هر چی بیشتر وارد بشوی بیشتر فرو می‌روی و واقعیت این است که حتی قدرت‌های بزرگ دنیا نیز نتوانستند در آن‌جا کاری انجام بدهند و اگر ایران با درگیر ی بخواهد مسیله را حل بکند خود نیز درگیر جنگی دیگر خواهد شد و در منطقه درگیر می‌شود و این خطرناک است و داعش در افغانستان نیز حضور دارد و طالبان اگر فضا را باز بکند داعش انگیزه قوی دارد که وارد ایران بشود و در این صورت دچار مشکلات جدی خواهد شد و به نظر بنده ایران به هیچ وجه نباید دخالتی نظامی انجام بدهد.

حمایت ایران از هرنقطه افغانستان باید حساب شده و محدود باشد

وحید ظهوری حسینی: حمایت جمهوری اسلامی ایران از قسمت‌های مختلف افغانستان مخصوصا از قسمت پنجشیر افغانستان یکی از مسائل مهمی است برای اینکه در گذشته نیز جمهوری اسلامی ایران با ارتباطات معنوی عمیقی که با کشورهای مختلف داشتند با افغانستان رابطه تنگاتنگ‌تری داشت، به این دلیل که هم از نظر اعتقادی، فرهنگی ، زبانی و بسیاری دیگر میتوانست نتایج خوبی را دنبال بکند، لذا پنجشیر در حال حاضر بگونه است که اگر امروز سعی می‌کند با طالبان به یک توافق نهایی و قانونی برسد، مسلم است که این موضوع ربطی به حمایت و تصمیم گیری ایران ندارد بلکه خود اون شهر و مسئولان آن هم در گذشته هم بدنبال اعمال نفوذ و مقاومت خود بوده و هستند.
شرایط اینده نیز متفاوت است و حاکمیت رسمی و قانونی طالبان هم بطور کامل قانونی نیست و ثابت نشده است و سعی بر این دارند خود را ثابت کرده و قانونی تلقی بکنند و خدمت گزار مطرح بکنند. لذا بنده گمان میکنم که در واقع حمایت ایران از پنجشیر محدودیت دارد و این موضوعی است که برای کل افغانستان است و برای قشر و شهر خاصی نیست. لذا تاثیرات و ارتباطات ایران با افغانستان روابط قانونی را می‌طلبد که در حال حاضر در حال دنبال هستند که خود دولت طالبان سعی می‌کند خود را ثابت بکند که در حال انجام عمل درست است و نتیجه خواهد گرفت.
تقاضای طالبان برای صلح و ثبات و امنیت در افغانستان یکی از اهداف اولیه و مهم این مجمع محسوب می‌شود. به این دلیل مهم است که به هر شکلی به حاکمیت در افغانستان رسیده است و مجموعه‌های غیر رسمی و غیر قانونی را ساخته است و افراد خود را گمارده و همه این مجموعه‌ها تحت اهداف خاص فعالیت می‌کند، سعی بر ان است که رسمیت و حاکمیت و همچنان زمینه سازی برای جذب نیروهای دیگری از قسمت‌های مختلف کشور دارد. حتی در مسئولینی که قبل از این اتفاقات در مسئولیت بوده‌اند را سعی می‌کنند در کنار خودشان داشته باشند تا بتوانند رسمیت به کارها ببخشد و از آن‌ها حمایت صورت بگیرد و این مسلما از اهدافی است که دنبال می‌شود.بنده گمان میکنم این برنامه برای ثبات طالبان جهت حکومت در افغانستان برای مدت طولانی زمینه را فراهم می‌کند ولی عملا یک مقدار زمان خواهد برد تا نتایج مثبتی را به ثمر برساند و ناامنی، مشکلات اقتصادی، مشکلات تردد و انفجارها را حل کرده و زمینه را برای رسمی بودن ان‌ها فراهم بکند.لذا این تلاش‌ها تا مدتی زمان خواهد و اصل اهداف بر همین موضوع است و با هیچ یک از کشورهای اشغالگر خارجی و اروپایی ارتباط ندارند و این ممکن است ظاهر قضیه باشد ولی ادامه کار تفسیر اساسی دارد که باید راجب ان صحبت‌های دقیق‌تری کرد.

انتهای پیام/

 

دیدگاهتان را بنویسید

- دیدگاه شما، پس از تایید سردبیر در پایگاه خبری صاحب نیوز منتشر خواهد‌شد
- دیدگاه‌هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد‌شد
- دیدگاه‌هایی که به غیر از زبان‌فارسی یا غیرمرتبط با خبر باشد منتشر نخواهد‌شد

سه + 18 =