صفحه اصلی » آخرین اخبار ایران و جهان » فطر، عید خداخواهی، خداآگاهی و خداپرستی است/ مهمترین اعمال شب و روز اول ماه شوال

فطر، عید خداخواهی، خداآگاهی و خداپرستی است/ مهمترین اعمال شب و روز اول ماه شوال

عید فطر روز سپاس نعمت‌هایی است که در رمضان فرود آمده است، عید فطر، هدیه افطارهای خالصانه و پاکبازانه و مُهر تایید بر عطاهای با قصد قربت و کارنامه قبولی دوره ایثار و از خود گذشتگی در ماه عبادت و بندگی خدا است.

تاریخ انتشار: ۰۱:۱۷ - سه شنبه ۱۴۰۱/۰۲/۱۳

به گزارش صاحب نیوز؛ رمضان از جمله ماه هایی است که دارای ویژگی های خاص و کم نظیری نسبت به سایر ماههای سال است، ماه مبارک و با عظمت رمضان، ماه دعوتی خدا برای بازگشت و بازیابی اصل گمشده خویشتن و توجه به خدای از یادها رفته است ماه مهمانی بزرگ خدا، برای استفاده از سفره تقوا و آخر این مهمانیِ خدایی، عید فطر است؛ عید پیروزی در طاعت و عبادت، عید توبه و تزکیه نفس، عید ذکر او همراه با یاد نیازمندان است. فطر، نوشیدن جرعه ای که از جوشش سرچشمه فطرت است.

عید فطر روز سپاس نعمت‌هایی است که در رمضان فرود آمده، عید فطر، هدیه افطارهای خالصانه و پاکبازانه است، مُهر تاییدی بر عطاهای با قصد قربت و کارنامه قبولی یک دوره ایثار و از خود گذشتگی در ماه عبادت و بندگی خدا است. فطر، عید خداخواهی و خداآگاهی و خداپرستی است در این روز پاداش یک ماه روزه داری و شب زنده داری به خداجویان عطا می شود. امید که خداوند بنده نواز خطاپوش، عبادات همه بندگان مومن را به احسن وجه قبول کند.

پایان ماه مبارک رمضان با رؤیت هلال ماه شوال ثابت می شود روز اول ماه شوال روز عید فطر است در روایات روز عید فطر روزه جایزه‌های خدا. روز پاداش نیکوکاران آمرزش گناهان معرفی شده است. از امام علی(ع) نقل شده عید فطر عیدی کسی است که خداوند، روزه او را پذیرفته و عبادتش را قبول کرده است.

این ماه علاوه بر آداب و اعمال مخصوص خود، برای ورود و خروج از این ماه نیز از جانب ائمه معصومین(ع) توصیه های فراوانی شده است. که به اختصار برخی از آنان را در ادامه می خوانید در اهمیت شب اول ماه شوال همین بس که در روایات مختلفی تاکید شده شب عید سعید فطر به اندازه شب قدر پرفصیلت و پر برکت است .بزرگان دین شب زنده داری و انجام اعمال خاصی را در این شب توصیه کرده اند.

احکام و آداب شب عیدفطر

_ رویت هلال ماه نو؛ کوشش برای رویت هلال ماه هنگام دیدن هلال ماه در شب اول ماه شوال، خواندن دعای استهلال مستحب است.

شب اوّل شوال، شب عید فطر است و از جمله لیالى شریفه است و در فضیلت و ثواب عبادت و احیاى آن احادیث بسیار وارد شده و روایت شده است که آن شب کمتر از شب قدر نیست.

احکام شب عید فطر عبارتند از:

 _ غسل؛ غسل کردن در شب عید مستحب است. روایت شده که قبل از غروب شب عید فطر غسل شود، آن‌گاه که می‌داند آن شب، شب عید است. نیز روایت شده که اواخر شب عید، غسل شود. گفته شده وقت غسل شب عید فطر، از اول مغرب تا اذان صبح است.

_ احیاء و شب زنده‌داری؛ فضیلت دارد که این شب را به راز و نیاز، عبادت خدای متعال، با نماز و دعا و استغفار و سؤال از حق تعالى و بیتوته در مسجد احیاء شود. امام کاظم(ع) می‌فرماید: علی بن ابی طالب(ع) فرمود: این، مرا شادمان می‌سازد که هر شخص در طول سال، خودش را در چهار شب (برای عبادت) فارغ سازد: شب عید فطر، شب عید قربان، شب نیمه شعبان و شب اول ماه رجب. امام باقر(ع) فرمود: پدرم علی بن حسین(ع) شب عید فطر را در مسجد می‌ماند و تا صبح نماز می‌خواند و شب زنده‌داری می‌کرد و می‌فرمود:‌ ای پسرم این شب کمتر از شب قدر نیست.

_ خواندن دعا و نماز و قرائت قرآن؛ حضرت علی(ع) می‌فرماید: اگر بتوانی شب عید فطر و شب عید قربان و… را مراقبت کنی، چنان کن و در این شب‌ها دعا و نماز و قرآن، بسیار بخوان.

_  تکبیر؛ در عقب نماز مغرب و عشاء و نماز صبح و عقب نماز عید مکرر خوانده شود «اللَّهُ أَکْبَرُ اللَّهُ أَکْبَرُ لا إِلهَ إِلَّا اللَّهُ* وَ اللَّهُ أَکْبَرُ اللَّهُ أَکْبَرُ وَ لِلَّهُ الْحَمْدُ الْحَمْدُ لِلَّهِ* عَلَى مَا هَدَانَا وَ لَهُ الشُّکْرُ عَلَى مَا أَوْلَانَا» .

_ دعا و راز و نیاز؛ چون نماز مغرب و نافله آن را خوانده شد، دست ها را به سوى آسمان بلند کرده و بگوید «یَا ذَا الْمَنِّ وَ الطَّوْلِ یَا ذَا الْجُودِ یَا مُصْطَفِیَ مُحَمَّدٍ وَ نَاصِرَهُ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ وَ اغْفِرْ لِی کُلَّ ذَنْبٍ أَحْصَیْتَهُ وَ هُوَ عِنْدَکَ فِی کِتابٍ مُبِینٍ»؛ پس به سجده برود و صد مرتبه در سجده بگوید: «أَتُوبُ إِلَى اللَّهِ»، پس هر حاجت که دارد از حق تعالى بخواه که إن شاء الله تعالى بر آورده خواهد شد. در روایت است که بعد از نماز مغرب به سجده رود و بگوید «یَا ذَا الْحَوْلِ یَا ذَا الطَّوْلِ یَا مُصْطَفِیاً مُحَمَّداً وَ نَاصِرَهُ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ وَ اغْفِرْ لِی کُلَّ ذَنْبٍ أَذْنَبْتُهُ وَ نَسِیتُهُ أَنَا وَ هُوَ عِنْدَکَ فِی کِتابٍ مُبِینٍ»؛ پس صد مرتبه بگو «أَتُوبُ إِلَى اللَّهِ».

_ زیارت امام حسین علیه السّلام؛ در شب اول شوال و عید فطر زیارت حضرت اباعبدالله الحسین(ع) مستحب است و فضیلت بسیار دارد، زیارت مخصوصه این شب در باب زیارات کتاب شریف مفاتیح الجنان آمده است.

_ ذکر؛ ده مرتبه این ذکر را بگوید؛ «یا دآئِمَ الفَضلِ عَلَی البَرِیهِ یا بَاسِطَ الیدَینِ بِالعَطِیهِ یا صَاحِبَ المَوَاهِبِ السَّنِیهِ صَلِّ عَلَی مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ خَیرِ الوَرَی سَجِیهً وَاغفِلَنَا یا ذَاالعُلَی فِی هَذِهِ العَشِیهِ».

_ نماز؛ امام صادق(ع) به نقل از حضرت علی(ع) فرمود: هر کس در شب عید فطر، دو رکعت نماز بخواند، که در رکعت اول حمد یک بار و هزار بار سوره «قل هو الله احد»، و در رکعت دوم، حمد و یک بار سوره «قل هو الله احد» را بخواند، از خدای متعال چیزی درخواست نمی‌کند، مگر آنکه خداوند به او عطا می‌کند، همچنین در این شب چهارده رکعت نماز وارد شده به این ترتیب که در هر رکعتى حمد و آیه الکرسی و سه مرتبه قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ خوانده شود تا براى او به هر رکعتى ثواب عبادت چهل سال و عبادت هر که روزه گرفته و نماز خوانده در آن ماه، باشد.

 

احکام و اعمال روز عید فطر

روز اوّل شوال، روز عید فطر است، امام رضا(ع) در فضیلت روز اول شوال فرموده است: «روز فطر، از آن جهت عید قرار داده شده است که مسلمانان، اجتماعی داشته باشند که در آن روز گرد هم آیند و برای خدا بیرون آیند و او را بر نعمت‌هایی که به آنان داده شده است، بستایند و روز عید، روز تجمع، روز خوردن روزه، روز زکات، روز شوق و روز نیایش است؛ و برای آنکه اولین روز از سال است که خوردن و آشامیدن در آن حلال است؛ چرا که ماه رمضان، اولین ماه سال نزد اهل حق (شیعیان اثنی عشری) است. پس خداوند، دوست داشت که در چنین روزی، همایشی داشته باشند تا خدا را حمد و ستایش کنند و در این روز، تکبیر در نماز، از آن روی بیش از روزهای دیگر قرار داده شده که تکبیر، بزرگداشت خداوند و ستایش و ثنای او بر نعمت هدایت است، آن گونه که خداوند فرموده است: «تا خداوند را بر این که هدایتتان کرد، بزرگ بدارید و باشد که شکر گزارید». و در آن روز، دوازده تکبیر قرار داده شده است؛ چون در هر دو رکعت، دوازده تکبیر است هفت تکبیر در رکعت اول و پنج تکبیر در رکعت دوم قرار داده شده و آن دو، یکسان نشده‌اند؛ چرا که مستحب است نماز واجب، با هفت تکبیر آغاز شود. از این رو در این جا با هفت تکبیر آغاز شده است. و در رکعت دوم، پنج تکبیر است؛ چرا که تکبیرة الاحرام نمازها در شبانه روز، پنج تکبیر است، و برای این که تکبیرها در هر دو رکعت، فرد فرد باشند.»

برای روز عید فطر آداب و اعمال مخصوص دارد از جمله؛

_ تکبیر؛ از سنت‌های مسلمانان در روز عید فطر، تکبیر است. تکبیر در روز عید فطر، برگرفته از آیه‌ای از قرآن است که بعد از نماز صبح و پیش از نماز عید فطر و شروع خطبه، در خانه‌ها و کوچه و بازار این تکبیرات خوانده می‌شود «اللَّهُ أَکْبَرُ اللَّهُ أَکْبَرُ لا إِلهَ إِلَّا اللَّهُ* وَ اللَّهُ أَکْبَرُ اللَّهُ أَکْبَرُ وَ لِلَّهُ الْحَمْدُ الْحَمْدُ لِلَّهِ* عَلَى مَا هَدَانَا وَ لَهُ الشُّکْرُ عَلَى مَا أَوْلَانَا.

_ دعا؛ مستحب است روز عید فطر بعد از نماز صبح این دعا خوانده شود: اللَّهُمَّ إِنِّی تَوَجَّهْتُ إِلَیْکَ بِمُحَمَّدٍ إِمَامِی … .

_ زکات فطره؛ پرداخت زکات فطریه بر همه مسلمانانی که توان مالی دارند واجب است. در اهمّیت زکات فطره ذکر شده که پرداخت زکات فطره برای آنچه از زکات مال ناقص بوده است، باعث جبران و کامل شدن زکات مال می شود، باعث تمام و کامل شدن روزه می شود، به منزله صلوات بر پیغمبر صلّی الله علیه و آله و سلّم در نماز است. بهتر آن است که زکات فطره از قوت غالب خود(یعنی غذایی که بیشتر می خورد و از بهترین آنها) پرداخته شود، واجب است از غروب آفتاب شب عید، فطره را از مال خود خارج کرده و کنار گذاشته شود واجب بودن آن تا پیش از بیرون رفتن برای نماز عید ادامه دارد. الف؛ مقدار پرداخت زکات فطره به ازای هر نفر، یک صاع (حدود سه کیلو و نیم)، پیش از نماز عید به تفصیلى که در کتب فقهیُه است. ب؛ زکات فطره، واجب مؤکّد است و شرط قبولى روزه ماه رمضان و سبب حفظ تا سال دیگر است. ج؛ حق تعالى پرداخت آن را مقدّم بر نماز ذکر فرموده در این آیه شریفه : قَدْ أَفْلَحَ مَنْ تَزَکَّى وَ ذَکَرَ اسْمَ رَبِّهِ فَصَلَّى (سوره اعلی آیه 14)، زکات فطره به کسی که نیازمند است باید داده شود. اَحوَط (احتیاط واجب) آن است که به فقیر غیر هاشمی(غیر سید)بدهد اگر دهنده خود سیدنباشد.

_ غسل و دعای آن؛ از مستحبات مؤکد روز عید فطر «غسل» است در متون اسلامی، توصیه شده‌ که مسلمانان در روز عید فطر و عید قربان، تن خود را در آب بشویند و غسل کنند. غسل عید، از سنت‌های مسلمانان در روز عید است و در آن فرقی بین مردان، زنان و کودکان نیست. برخلاف غسل جمعه، غسل عید می‌تواند قبل از اذان صبح انجام گیرد. علاوه بر غسل، عطر زدن و مسواک کردن نیز از سنت‌های روز عید فطر است. بهتر آن است که اگر ممکن شود از نهر غسل کند و وقت آن از طلوع فجر است تا زمان به جا آوردن نماز عید. روایت است چون خواستى غسل کنى بگو: «اللَّهُمَّ إِیمَاناً بِکَ وَ تَصْدِیقاً بِکِتَابِکَ وَ اتِّبَاعَ سُنَّةِ نَبِیِّکَ مُحَمَّدٍ صَلَّى اللَّهُ عَلَیْهِ وَ آلِهِ پس بسم الله بگو و غسل کن و چون از غسل فارغ شدى بگو : اللَّهُمَّ اجْعَلْهُ کَفَّارَةً لِذُنُوبِی وَ طَهِّرْ دِینِی اللَّهُمَّ أَذْهِبْ عَنِّی الدَّنَسَ».

_ لباس نیکو و بوی خوش؛ پوشیدن جامه نیکو و به کار بردن بوى خوش و رفتن به صحرا در غیر مکّه براى نماز خواندن در زیرآسمان.

_ افطار؛ پیش از نماز عید در اوّل روز افطار کند و بهتر آن است که به خرما یا به شیرینى باشد و شیخ مفید رحمه الله فرموده: مستحب است تناول کردن مقدار کمى از تربت سیّد الشّهداء علیه السّلام که برای دردی شفا است.

_ مهیا شدن برای نماز عید؛ چون براى رفتن به نماز عید مهیّا شدى بیرون نروى مگر بعد از طلوع آفتاب و آن که بخوانى دعایى را که سیّد در اقبال از ابو حمزه ثمالى روایت کرده از حضرت امام محمّد باقر علیه السّلام که فرمود: در عید فطر و قربان و جمعه وقتى که مهیّا شدى به جهت بیرون رفتن برای نماز، این دعا را بخوان : اللَّهُمَّ مَنْ تَهَیَّأَ فِی هَذَا الْیَوْمِ أَوْ تَعَبَّأَ … همچنین تاکید شده در روز اول شوال چون خواستی برای نماز عید فطر بیرون روی بر تو لازم است که از مصیبتی که از غیبت امام زمان تو علیه السّلام برتو وارد شده است، غافل نباشی؛ زیرا نماز عید، حقّ خاصّ امام صاحب عصمت علیه السّلام و از مقامات معروفه اوست(المراقبات. ص 349)

_ نماز عید فطر؛ مهم‌ترین عمل در روز عید فطر، نماز عید فطر است، زمان برگزاری آن نماز بعد از طلوع آفتاب تا ظهر روز عید است، این نماز باید به جماعت خوانده شود. به عقیده شیعه «نماز عید» در عصر غیبت مستحب است؛ ولی در عصر حضور و حاکمیت امام(عج) واجب خواهد شد.کیفیت اقامه نماز عید فطر همانند نماز عید قربان دو رکعت و به این صورت است که در رکعت اوّل حمد و سوره اعلى را بخواند و بعد از قرائت، پنج تکبیر بگوید و بعد از هر تکبیر این قنوت را بخواند: «اللَّهُمَّ [أَنْتَ أَهْلُ ] أَهْلَ الْکِبْرِیَاءِ وَ الْعَظَمَةِ وَ أَهْلَ الْجُودِ وَ الْجَبَرُوتِ وَ أَهْلَ الْعَفْوِ وَ الرَّحْمَةِ وَ أَهْلَ التَّقْوَى وَ الْمَغْفِرَةِ أَسْأَلُکَ بِحَقِّ هَذَا الْیَوْمِ الَّذِی جَعَلْتَهُ لِلْمُسْلِمِینَ عِیداً وَ لِمُحَمَّدٍ صَلَّى اللَّهِ عَلَیْهِ وَ آلِهِ ذُخْراً وَ شَرَفاً وَ مَزِیداً أَنْ تُصَلِّیَ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ وَ أَنْ تُدْخِلَنِی فِی کُلِّ خَیْرٍ أَدْخَلْتَ فِیهِ مُحَمَّداً وَ آلَ مُحَمَّدٍ وَ أَنْ تُخْرِجَنِی مِنْ کُلِّ سُوءٍ أَخْرَجْتَ مِنْهُ مُحَمَّداً وَ آلَ مُحَمَّدٍ صَلَوَاتُکَ عَلَیْهِ وَ عَلَیْهِمْ أَجْمَعِینَ اللَّهُمَّ إِنِّی أَسْأَلُکَ خَیْرَ مَا سَأَلَکَ مِنْهُ عِبَادُکَ الصَّالِحُونَ وَ أَعُوذُ بِکَ فِیهِ مِمَّا اسْتَعَاذَ مِنْهُ عِبَادُکَ الصَّالِحُونَ {الْمُخْلِصُونَ }» پس تکبیر ششم بگوید و به رکوع رود و بعد از رکوع و سجود از جا برخیزد، در رکعت دوم بعد از قرائت سوره حمد، سوره والشّمس را بخواند سپس چهار تکبیر بگوید و بعد از هر تکبیرى آن قنوت را بخواند و چون فارغ شد تکبیر پنجم گوید و به رکوع رود پس نماز را تمام کند و بعد از سلام تسبیح حضرت زهرا علیها السّلام را بفرستد. مستحب است که نماز عید در زیر آسمان و بر روى زمین بدون فرش و بوریا واقع شود و آنکه برگردد از مصلّى از غیر آن راهى که رفته بود و از براى برادران دینى خود به قبولى اعمال دعا کند.

_ زیارت امام حسین علیه السّلام؛ در این روز مستحب است حضرت اباعبدالله الحسین(ع) زیارت شود.

_ راز و نیاز و دعا؛ شاید یکی از بهترین دعاهای وارده، در روز عید سعید فطر قرائت دعاى چهل و ششم «صحیفه کامله سجّادیه» باشد.

_ خواندن دعای ندبه؛ خواندن «دعای ندبه» در روز عید فطر مستحب است، سزاوار است در روزهای عید فطر و عید قربان و عید غدیر و عید (روز) جمعه دعای ندبه خوانده شود. بعد از اتمام دعا به سجده رود و ….(مفاتیح الجنان. فصل چهارم. در اعمال ماه شوّال).

_ «روزه‌داری» در روز عید فطر «حرام» است. «مسافرت» در روز عید پس از طلوع خورشید و پیش از گزاردن نماز عید در فرض وجوب نماز، حرام و در غیر این صورت، مکروه است.

عید سعید فطر از مهم‌ترین اعیاد مسلمانان در کشورهای مختلف است که با آداب و رسوم خاص و تعطیلات دو روزه تا ۲۳ روزه همراه است. مسلمانان در این روز شیرینی‌های محلی می‌پزند و چند روز جشن می‌گیرند و به دید و بازدید خویشان و دوستان و همچنین زیارت اهل قبور می‌روند.

منبع کتاب شریف مفاتیح الجنان

انتهای پیام/

دیدگاهتان را بنویسید

- دیدگاه شما، پس از تایید سردبیر در پایگاه خبری صاحب نیوز منتشر خواهد‌شد
- دیدگاه‌هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد‌شد
- دیدگاه‌هایی که به غیر از زبان‌فارسی یا غیرمرتبط با خبر باشد منتشر نخواهد‌شد

سه × 5 =