صفحه اصلی » فرهنگ و اندیشه » «سرخ نگار» روایت نگارگران اصفهانی از عاشورا

«سرخ نگار» روایت نگارگران اصفهانی از عاشورا

آیین گشایش نمایشگاه نگارگری عاشورایی با عنوان «سرخ‌نگار» عصر روز گذشته در عمارت سعدی حوزه هنری اصفهان برگزار شد.

تاریخ انتشار: ۱۸:۳۳ - دوشنبه ۱۴۰۱/۰۵/۳۱

به گزارش صاحب نیوز؛ آیین افتتاح نمایشگاه نگارگری عاشورایی با حضور جمعی از اساتید رشته نگارگری، رئیس سازمان تبلیغات اسلامی، پرده خوانی مرشد اسماعیل نصوحی در سالن سعدی حوزه هنری برگزار شد.

احمد نوری در این مراسم ضمن خوش آمدگویی اظهار کرد: در فضای فرهنگی کشور، ادعا می‌کنیم که اصفهان مکتب نگارگری دارد و من نسبت به این ادعا که درست و صحیح است، اصرار دارم. به لطف خدا، نمایشگاه «نگاره‌نگر» با کمک اساتید نگارگری برگزار و آثار ۸۰ سال اخیر نگارگری اصفهان نزدیک به ۴۰ روز در آن به نمایش گذاشته شد. می‌توان گفت که این نمایشگاه در سطح خودش بی‌نظیر بود و بازخوردهای خوبی نیز از طرف هنرمندان، علاقه‌مندان هنر و همچنین مسئولان مختلف دریافت کردیم.

رئیس حوزه هنری استان اصفهان بیان کرد: از همان ابتدا، این ایده را داشتیم که ممکن است نمایشگاه نگارگری به ایام شهادت امام حسین(ع) نزدیک باشد، به نگارگری‌های مرتبط با عاشورا و محرم بپردازیم. بنابراین، نمایشگاه «سرخ‌نگار» در ادامه نمایشگاه قبلی اتفاق افتاد. نگاه ما این است که باید برای دیده شدن آثار و رویدادهای هنری تلاش کنیم و از شما درخواست داریم که در این راه به ما کمک کنید.

حجت‌الاسلام مهدی فوقی، مدیرکل تبلیغات اسلامی استان اصفهان نیز در این آیین با تمجید از برگزاری نمایشگاه سرخ‌نگار، اظهار کرد: ظرفیت خوبی از هنر نگارگری در این گالری به نمایش درآمده است. در زمینه تبلیغات اسلامی، مردم و جوانان به آثاری از این دست علاقه زیادی دارند و اگر بر این نوع از هنر تمرکز کنیم، نتایج خوبی به‌دست خواهیم آورد.

جلیل جوکار استاد دانشگاه هنر اصفهان نیز در ادامه اظهار کرد: دیر زمانی است که مقوله هنراسلامی توسط هنرشناسان جهان در مراکز تحقیقاتی و دانشگاه های مطرح جهان مطرح است و امروزه به عنوان یک رشته دانشگاهی معتبر بین المللی در بسیاری از دانشگاه های جهان و ایران در مقاطع مختلف تحصیلات دانشگاهی متخصصین این رشته تربیت می شوند. اما همچنان چالشی بنیادین در بین متخصصین این رشته وجود دارد که ریشه در رویکرد اصلی تعریف این بخش از هنر دارد.

وی افزود: برخی هنر اسلامی را صرفا هنری که در بستر جوامع مسلمان و در دوران پس از ظهور اسلام شکل گرفته است می دانند و برخی دیگر که عموما از فلاسفه سنت گرا هستند، علاوه بر این قائل بودند در شرایط فوق، هنر اسلامی را هنری برخاسته از بستر فرهنگ اسلامی می دانستند که هر اثر آن قدرت گفتمان اسلامی دارد وحکایت‌گر ژرفای اندیشه اسلامی است.

استاد دانشگاه هنر اصفهان ادامه داد: اگر از این منظر به آثاری که در دوران اسلامی و در جوامع مسلمان خلق شده اند نگاهی بیاندازیم، بواقع تجلیات هر دو نگاه را می توانیم واکاویی و شناسایی نماییم. در وهله نخست آثاری می یابیم که صرفا دست ساخته های کاربردی هستند و فقط می توان آنها را آثار صنایع دستی دانست و بخشی از آنها دارای گفتمان فرهنگی هستند که می توان آنها را هنرسنتی نامید و برخی دقیقا گفتمان فرهنگی اسلامی دارند که دقیقا شایسته نام هنراسلامی می باشند. در یک اثر هنری طرح و نقش و رنگ وظیفه گفتمان فرهنگی را برعهده دارند و گاه حتی ماهیت و نوع کاربرد اثر نیز ریشه در فرهنگ و خاستگاه آن اثر دارد.

وی خاطرنشان کرد: با توجه به مقدمه ای که بیان شد می توان هنر شیعی را نیز زیر مجموعه هنر اسلامی دانست و ذیل هنر شیعی زیر شاخه های هنر علوی، هنر عاشورایی و هنر رضوی را شناسایی نمود که بخصوص از دوران صفوی به این سوی در آثار هنر دینی ایران قابل واکاوی و بررسی هستند.

 * هنر عاشورایی برجسته ترین هنر اسلامی شیعی است

جوکار هنر عاشورایی را به عنوان یکی از برجسته ترین اقسام هنر اسلامی شیعی، خواند که دارای گونه ها و گستره وسیعی است و افزود: در طول تاریخ اسلام بویژه از دوران صفوی به این سوی مقاتل و حکایات واقعه عاشورا و شهادت سالار شهیدان حضرت امام حسین (ع) و هفتاد و دو تن از یارانش در کربلا، دستمایه خلق آثار فراوانی بوده است که بررسی وجوه هر بخش آن مجال و مقال مفصلی را طلب می کند.

وی تصریح کرد: به نظر میرسد که به احتمال قوی هنر عاشورایی ابتدا در بستر شیوه های مرثیه خوانی و رسوم عزاداری شهدای کربلا شکل گرفته باشد. سرودن اشعار در رثای سیدالشهداء و یارانش خود بستری برای شکل گیری تعزیه خوانی و موسیقی عاشورایی می شود که هر کدام در مناطق مختلف ایران و جهان تشیع دارای تنوع فراوانی هستند.

استاد دانشگاه هنر اصفهان با تاکید بر اینکه همواره شعر به عنوان یک متن بنیادین بستری بوده تا براساس آن پیرا متنها و فرامتنهای فراوانی شکل بگیرد. خاطرنشان کرد: شعر عاشورایی نیز از این قاعده مستثناء نبوده و در طول تاریخ تشیع از عاشورای سال 61 ه.ق بنیان شکل گیری بسیاری از شاخه های دیگر هنر عاشورایی بوده است. که هر کدام در تکنیک و ساختارهای هنر مستقلی قابل بررسی و مطالعه هستند.

وی افزود: اشعار عاشورایی را می توان در قالب های شعر کلاسیک فارسی و عربی، ترکی و هندی و…. تا شعر نو و همچنین در قالبهای نوحه سرایی مشاهده کرد. این قالب‌ها از نظر عروضی در هماهنگی با دستگاه های موسیقیایی بوده و این امر خود می تواند به انتخاب نوای متناسب با شعر به هنرمند کمک شایانی کند.

جوکار تاکید کرد: اگرچه جمله مشهور و منسوب به امام صادق (ع) «کل یوم عاشورا و کل ارض کربلا» در فرهنگ تشیع نهادینه شده است مع الوصف واقعه عاشورا دارای زمان و مکانی مشخص و مقدس است و این امر زمینه ساز احداث مکانهایی ما به ازاء کربلا در هر کوی و برزن می‌شود و نامش را حسینیه و یا تکیه می گذارند تا در ایام محرم تا اربعین حسینی میعادگاه عاشقان امام حسین(ع) باشد.

وی ادامه داد: در راستای شکل گیری حسینیه ها دیگر هنرهای عاشورایی که از الزامات حسینیه و تکایا هستند شکل می گیرند. هنرهایی همچون کتیبه نویسی اشعار ،اسماء، زیارت نامه ها و احادیث مرتبط با امام حسین (ع) و واقعه عاشورا، و دیگر تزیینات وابسته به حسینیه و تکایا همچون هنر پرده کشی و نقاشی های عاشورایی که مفصل تر به آن پرداخته خواهد شد. عَلَم و علامت سازی که خود شامل به کاری گیری تکنیک های چون مشبک فولاد، طلاکوبی و نقره کوبی روی فولاد و جُنده کاری فولاد و….. می شود.

این استاد دانشگاه هنر اصفهان با اشاره به هنر سنگ آب سازی گفت: سنگ آب سازی دیگر هنر عاشورایی است که در زیر مجموعه حجاری شکل می گیرد و این سنگ آب ها همراه با کاسه های برنجی پنج تن و کتیبه های حجاری شده بر جدارش در ورودی مساجد و حسینیه ها یاد آور سقای تنشه لبان کربلا حضرت ابوالفضل العباس (ع) است.

وی با اشاره به فیلم و سریال به عنوان هنر هفتم که به این عرصه مقدس ورود کرده است و شاهد نمونه های خوش ساخت و بارزی بوده ایم تاکید کرد: اما در هنرهای سنتی اسلامی آنچه که گفتمان فرهنگی اثر را شکل می دهد عرصه طرح و نقش و رنگ و کتیبه نگاری است که ریشه در دو مادر هنر دیرین یعنی نقاشی و خوشنویسی دارد.

جوکار تصریح کرد: منظور از نقاشی در این مقال هنر نگارگری و نقاشی قهوه خانه ای است، بانیان و متولیان حسینیه ها و تکایا و تا حدودی صاحبان قهوه خانه ها معمولا حامیان و سفارش دهندگان پرده های نقاشی عاشورایی بوده اند و بار پویایی این بخش از هنر دینی را بر دوش می کشیدند اما با توسعه چاپ دیجیتال و چاپ گسترده پوستر و بنر آثاری از این دست برای ایام محرم و از سوی دیگر فرا گیر شدن سینما و تلویزیون، هنر پرده سازی و کسب و کار نقاشان پرده های عاشورایی و هنر مرشدان پرده خوان رو بسوی فراموشی رفت …… و تنها حامی ماند خداوند و تنها بانی دل هنرمند.

وی در پایان از رئیس حوزه هنری استان اصفهان و همکاران این مجموعه برای حمایت در برگزاری این نمایشگاه عاشورایی تشکر کرد.

این برنامه با اجرای پرده خوانی مرشد اسماعیل نصوحی ادامه یافت و گالری گلستان و بوستان نیز با همراهی حضار و شعرخوانی استاد نصوحی افتتاح شد.

گفتنی است، نمایشگاه «سرخ نگار» از 31 مرداد ماه تا ۲۴ شهریورماه، همه روزه به جز روزهای تعطیل، از ساعت ۱۶ الی ۲۰ پذیرای عموم علاقه‌مندان است.

انتهای پیام/

دیدگاهتان را بنویسید

- دیدگاه شما، پس از تایید سردبیر در پایگاه خبری صاحب نیوز منتشر خواهد‌شد
- دیدگاه‌هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد‌شد
- دیدگاه‌هایی که به غیر از زبان‌فارسی یا غیرمرتبط با خبر باشد منتشر نخواهد‌شد

4 + ده =