صفحه اصلی » بین الملل » حقوق بشر » دکتر گلشن پژوه: طبق حقوق بین الملل اقدامات رژیم صهیونیستی جنایت جنگی است

بررسی راهکارهای حقوقی برای متوقف کردن رژیم صهیونیستی؛

دکتر گلشن پژوه: طبق حقوق بین الملل اقدامات رژیم صهیونیستی جنایت جنگی است

هرآنچه در حملات اسرائیل در چند سال گذشته به غزه مشاهده شده، را می‌توان جنایت جنگی نامید

تاریخ انتشار: ۱۳:۵۳ - پنجشنبه ۱۳۹۳/۰۵/۲

صاحب نیوز- سرویس بین الملل/ روزهای اخیر شاهد حملات گسترده رژیم صهیونیستی به نوار غزه هستیم که در پی آن صدها نفر شهید و هزاران نفر زخمی شده اند، هزاران خانه ویران و ساکنان آواره شده اند. بیمارستان ها تخریب شده و روند امداد رسانی به مجروحان بسیار کند گزارش شده است. مصر همچنان گذرگاه رفح را به روی مردم غزه بسته نگه داشته و تحرکات بین المللی برای آتش بس بی نتیجه مانده است.

در ادامه مصاحبه صاحب نیوز با دکتر محمودرضا گلشن پژوه، مدیر گروه مطالعاتی حقوق بشر، مرکز تحقیقات استراتژیک مجمع تشخیص مصلحت نظام را میخوانید که به بررسی ابعاد حقوقی جنایات رژیم صهیونیستی در این منطقه پرداخته شده است.

صاحب نیوز-  بر اساس حقوق بین الملل عمومی جنایت جنگی به چه اعمالی گفته می‌شود؟ آیا اقدامات رژیم صهیونیستی مصداقی از جنایات جنگی به شمار می رود یا خیر؟

دکتر گلشن پژوه – در یک تعریف موسع، هرآن‌چه در جنگ، عامدانه علیه جمعیت غیرنظامی بکار رود را جنایت جنگی می‌نامند. در نگاهی تخصصی‌تر،  به مواردی همچون نقض قانون‌ها و آداب و رسوم جنگی که شامل قتل، برخورد ناشایست و یا اخراج اهالی مناطق اشغال شده به منظور گماشتن به کارهای برده‌وارانه یا به هر منظور دیگری شود؛ همچنین به کشتار و یا برخورد ناشایست با اسرای جنگی یا اشخاص اسیرشده، کشتار گروگانها، ویرانی عمدی شهرها و روستاها درصورتیکه نیاز نظامی قابل توجیه وجود نداشته باشد، جنایت جنگی می‌گویند.

با هرکدام از این دو تعریف، هرآنچه در حملات اسرائیل در چند سال گذشته به غزه مشاهده شده، را می‌توان جنایت جنگی نامید. اگر دقت کنید می‌بینید که مقامات رژیم اسرائیل تلاش بسیاری دارند تا تعداد کشته‌شدگان غیرنظامی فلسطینی را کم جلوه داده؛ آن‌ها را «اشتباهات حرفه‌ای» یا «صدمات جانبی» نامیده و همچنین به رسانه‌ها تلقین کنند که دلیل هدف قراردادن مناطق مسکونی، پناه گرفتن اعضای نظامی حماس در میان مناطق مسکونی و یا ذخیره کردن انبارهای موشک در زیرزمین مدارس و مجتمع‌های مسکونی بوده است. این به آن خاطر است که مقامات رژیم صهیونیستی به خوبی می‌دانند که عملیات‌های نظامی آن‌ها در غزه، مصداق کامل جنایت جنگی و همچنین جنایت علیه بشریت است و به همین دلیل آگاهانه تلاش می‌کنند این موضوع را با ارائه استدلال‌هایی از این دست، مبهم ساخته، امکان تجمیع اراده از سوی اعضای سازمان ملل و مجامع عمومی حقوق بشری را در پیگیری این امر سلب کنند.

صاحب نیوز- چرا دیوان کیفری بین‌المللی (ICJ) اقدامی در این‌رابطه صورت نمی‌دهد؟ ایا نمی‌توان همان روالی که درخصوص رسیدگی به جنایت‌های جنگی در رواندا و یوگسلاوی سابق صورت پذیرفت را در برابر جنایات این روزهای رژیم اسرائیل اعمال کرد؟

-مهم‌ترین مانع، عدم عضویت رژیم اسرائیل و همچنین فلسطینیان (و در حقیقت آن‌چه از دو سال قبل به این‌سو، دولت ناظر غیرعضو خوانده می‌شود) در دیوان بین‌المللی کیفری است. رژیم اسرائیل و دولت فلسطین هیچ یک اساسنامه این دادگاه را به امضا نرسانده‌اند و در نتیجه تنها امکانی که برای آغاز رسیدگی این جنایت‌ها در دادگاه کیفری باقی می‌ماند، قطعنامه شورای امنیت سازمان ملل متحد است. تصویب چنین قطعنامه‌ای هم به یقین با وتوی آمریکا و احتمالا برخی دیگر از اعضای دائم شورای امنیت روبرو خواهد شد. لذا تا زمانی‌که این دادگاه تشکیل نشود، حکم ندهد و سران و عامران جنایت‌های اسرائیل در سرزمین‌های اشغالی را جنایتکار جنگی نخواند، امکان تکرار محکومیت‌ها و احکامی که علیه سایر جنایتکاران جنگی قرن حاضر صورت پذیرفته، علیه مقامات اسرائیلی نخواهد بود.

صاحب نیوز- با توجه به جنایات رژیم صهیونیستی و نقض فاحش حقوق بین‌الملل ازجمله حقوق بین‌الملل انساندوستانه، چگونه می‌توان تشکیل دادگاه‌ بین‌المللی برای محاکمه ناقضان حقوق بشردوستانه را عملی ساخت؟ آیا جمهوری اسلامی ایران می تواند در این زمینه گامی مؤثر بردارد؟

– همانگونه که گفتم، تنها روال ممکن، دو سیستم «عضویت هردو طرف» و یا «ارجاع از طریق شورای امنیت» است. باین‌حال راه‌های دیگری در محکومیت اسرائیل وجود دارد که شاید در ظاهر ضمانت اجرایی ندارند، و این نکته ضعف بسیار بزرگی است، اما وقتی کنار هم قرار بگیرند فشار عظیمی بر مسئولان این جنایت‌ها وارد می‌کنند. مثلا یکی از آ‌ن‌ها محکوم نمودن اسرائیل در نهادهای بین‌المللی حقوق بشری، به‌ویژه شورای حقوق بشر است. موضوعی که هرسال سه‌بار و در قالب پنج قطعنامه تحت آیتم هفت این شورا تکرار می‌شود. جمهوری اسلامی ایران گرچه عضو شورای حقوق بشر نیست اما همیشه در این فرایند نقش فعالی ایفا کرده و در دو سال گذشته نیز بدلیل برعهده داشتن ریاست جنبش عدم تعهد، نقشی محوری را در این راستا داشته است.

روش دیگر، برگزاری اجلاس‌های ویژه شورای حقوق بشر است. تاکنون بیشترین اجلاس‌‌های ویژه‌ای که در این شورا برگزار شده، مربوط به نقض حقوق بشر توسط اسرائیل بوده. جدیدترین آن‌ها نیز همین چهارشنبه (اول مرداد ماه) برگزار شد. مهم است که بدانیم جمهوری اسلامی نیز ار تهیه‌کنندگان و حامیان قطعنامه پایانی این اجلاس علیه اسرائیل بود. در همین اجلاس است که ناوی پیلای، کمیسر عالی حقوق بشر سازمان ملل اقدامات اسرائیل را با قید «به احتمال بسیار زیاد» جنایت جنگی می‌خواند و این برای اسرائیل خیلی سنگین است.

روشی دیگر، تشکیل دادگاه‌های راسل است که گرچه ضمانت اجرای ندارد، اما تاثیر مثبتی در افکار عمومی غرب دارد. این دادگاه که برای اولین بار توسط برتراند راسل و با کمک ژان پل سارتر، فیلسوفان بنام بریتانیایی و فرانسوی، در سال 1967 و متعاقب جنایت‌های آمریکائیان در ویتنام برگزار شد، نقشی نمادین و پرجاذبه در آگاه‌سازی افکار عمومی از جنایت‌های صورت‌گرفته در جهان دارد. همین دادگاه از سال 2009 تا 2012 چهار بار در شهرهای بارسلون، لندن، کیپ‌تاون و نیویورک تشکیل شد تا به جنایت‌های اسرائیلیان علیه مردم سرزمین‌های اشغالی فلسطین رسیدگی کند. تشکیل مجدد این دادگاه در حال حاضر آن تاثیر نمادین را احیا خواهد کرد.

گزارش‌های سازمان‌های غیردولتی حقوق بشری نیز نقش بسزایی در محکومیت اسرائیل دارند. این فرایند در تهاجم‌های قبلی اسرائیل به غزه اجرا شده و بارها رژیم صهیونیستی در گزارش‌هایی مستدل از سوی این سازمان‌ها محکوم شده و به‌یقین در راستای جنایت‌های اخیر نیز به‌زودی منتشر خواهد شد.

صاحب نیوز- به نظر شما در مقطع زمانی فعلی چه باید کرد؟

– مهم‌ترین امر، تلاش برای داشتن نگرشی واقع‌بینانه به موضوع است. فارغ از اقدامات لازمی که ما باید در حوزه تبلیغاتی داشته باشیم، نیاز فعلی جامعه مسلمانان، تمرکز بر موضوع و افزایش وحدت و در همان حال، سرمایه‌گذاری بیشتر بر رویه‌های حقوقی است. ببینید در تمامی این موارد نباید فراموش کرد که اسرائیل بی‌کار ننشسته و با تمام قوای رسانه‌ای و دیپلماتیک تلاش دارد تا حقایق را به نفع خود مخدوش سازد. اسرائیلی‌ها کاری کرده‌اند که مقامات آمریکایی توان محکوم نمودن آن‌ها را ندارند و همواره ژست معلوم نبودن حقیقت و مقصر بودن دو طرف را می‌گیرند. این‌بار هم که می‌بینیم بالاترین مقام اجرایی آمریکا از حق دفاع مشروع اسرائیلی‌ها حمایت کرده و صرفا درخواست کاهش دادن تلفات غیرنظامی را می‌کند. این نشاندهنده درجه رسوخ اسرائیل در سیاست‌های آمریکاست. همچنین فراموش نکنیم که در سال‌های گذشته، هزینه‌هایی که اسرائیل برای تحت تاثیر قرار دادن افکار عمومی آمریکائی‌ها کرده جواب داده. جدیدترین نظرسنجی گالوپ در فوریه 2014 نشان داد که از سال 1988 تاکنون، حمایت افکار عمومی آمریکا از اسرائیل غالبا در حد 60 درصد و برای فلسطینیان همیشه زیر 20 درصد بوده است. این وضعیت را در اروپا شاهد نیستیم و در آن‌جا هنوز هم افکار عمومی  قدرتمندی در حمایت از فلسطینیان وجود دارد. برای همین هم هست که در جلسات شورای حقوق بشر یا مجمع عمومی که بحث اسرائیل مطرح می‌شود، گاهی امکان رای منفی اروپایی‌ها وجود دارد، اما هیچگاه نمی‌بینید که آمریکا منفی بدهد، حتی اگر یک‌تنه در مقابل کل جامعه بین‌المللی مجبور شود در کنار اسرائیل بایستد و هزینه بدهد.

در این میان یک نکته اساسی را هم نباید فراموش کرد و آن تشتت موجود در میان مسلمانان به‌عنوان عاملی موثر و برانگیزاننده برای اسرائیلی هاست. گرچه مسلمانان اغلب در حوزه مساله فلسطین هم‌راه هستند، اما همیشه و به‌ویژه بعد از تحولات سوریه، رویکردهای تفرقه‌افکنانه در میان آنها پررنگ بوده و تا زمانی که برای این موضوع چاره‌ای نیندیشند، خیال اسرائیل از بابت اثرپذیری عملی اقدامات آن‌ها راحت خواهد بود.

 صاحب نیوز – با تشکر از این که وقتتان را در اختیار صاحب نیوز قرار دادید.

نرگس سادات اصفا

دیدگاهتان را بنویسید

- دیدگاه شما، پس از تایید سردبیر در پایگاه خبری صاحب نیوز منتشر خواهد‌شد
- دیدگاه‌هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد‌شد
- دیدگاه‌هایی که به غیر از زبان‌فارسی یا غیرمرتبط با خبر باشد منتشر نخواهد‌شد