صفحه اصلی » اجتماعی » آموزش پرورش » چالش قرارگیری مسجد ولی عصر تهران؛ همجواریِ تئاتر شهر

سمیرا ارجمندی

چالش قرارگیری مسجد ولی عصر تهران؛ همجواریِ تئاتر شهر

وقتی بنایی چنین شاخص در فضای شهری وجود دارد جانمایی بنایی در کنار آن چه مسجد باشد و چه داروخانه، اقدامی نابخردانه در حوزه ی طراحی معماری به حساب می آید…

تاریخ انتشار: ۱۰:۱۴ - پنجشنبه ۱۳۹۱/۱۲/۱۷

مدتهاست که  ساخت و ساز معماری مسجد ولیعصر (عج) تهران  همجوار با ساختمان “تئاتر شهر” در محافل معماری و مردمی بحث برانگیز شده است. این اتفاق جهت گیری هنرمندان همچنین گروه های مردمی را در پی داشته است. بین این دو گروه برخوردی منطقی و تخصصی، نگاه های یک جانبه ی هر دوگروه را  تعدیل می بخشد. در ادامه، متن زیر برای روشنگریِ این اتفاق، در حوزه ساخت و ساز شهری و اجب می نماید:

مسجد “ولی عصر” و  بنای تئاتر شهر هر کدام به نوبه خود از بناهای مهم شهری محسوب می شوند. جانمایی ناصحیح هر کدام از بناهای شهری، با خود عوارض سنگینی در پی دارد. از طرفی حضور بناهای معماری نباید اثرگذاری بنای دیگر را مخدوش کند، چرا که حضور هر بنای معماری تأثیر خود را در طی سال ها بر مردم بواسطه حضورش در فضای شهری گذاشته است. کمرنگ شدن چهره ی  بنایی شاخص توسط بنایی دیگر نه تنها از تأثیرگذاری بنای اولی می کاهد، که تأثیرگذاری و ارتباط با بنای دوم را نیز تحت تأثیر قرار می دهد. اهمیت این قضیه وقتی مشخص می شود که در مورد جانمایی “مسجد” صحبت می کنیم. ایران کشوری اسلامی است و قرارگیری مسجد به عنوان مهمترین بنای شاخص مذهبی است، همچنین بنای مهم و اصیل تئاتر شهر به عنوان شاخص فرهنگی دارای اهمیتی خاص در بین ساختمان های شهری می باشد. ساختمان تئاتر شهر به طراحی امیرعلی سردار افخمی در سال 1346 بنا شده است. او از شاگردان استاد “هوشنگ سیحون” بود، در جامعه ی معماری ایران، سردار افخمی و استاد سیحون را از بنیان گذاران جریان معماری پیشروی ایران می دانند. پس از گذشت 37 سال از ساخت ساختمان تئاتر شهر  تصمیم به ساخت و ساز مسجد ولی عصر (عج) در سال 1383 و به طراحی عبدالحمید نقره کار گرفته می شود، با این تفاسیر، توقع جانماییِ صحیح برای طراحی مسجد از واجبات اجرای طرح مسجد ولیعصر(عج)  به شمار می رود. مسأله ی جالب توجه  اینست که معمار مسجد، رضا دانشمیر (طراح پردیس پارک ملت)، ایده ی طراحی مسجد را با توجه به حضور  تئاتر شهر احترام به بنای موجود عنوان می کند. این درحالی است که مخالفان، صحبت ذبح مسجد در مقابل پای تئاتر شهر را عنوان می سازند.

مسجد ولی عصر تهران

ساختمان تئاتر شهر و برش ارتفاعی مسجد

قابل ذکر است که با وجود ایده ی “احترام به تئاتر شهر” از سوی دیگری نیز مخالفانی وجود دارند و آن کسانی هستند که می گویند هنوز هم تأثیر ارتفاعی و توده ی حجیم مسجد درکنار تئاتر شهر خودنمایی می کند!

در حوزه ی معماری، مهدی حجت، استاد دانشگاه، آن را می ستاید و  می گوید: “این یک مسجد افقی ست که از خاک بلند می شود و به افلاک می رود.” قابل ذکر است که این گونه نظر پردازی در حوزه ی تئوری معماری قابل ستایش است منتهی جانمایی اشتباه این مسجد را توجیه نمی کند. این در حالی است که گروهی طراحی این مسجد را  تحقیر آمیز  دانسته و طراحی مسجد را سجده ای بر ساختمان تئاتر شهر می دانند. همین گروه با توجه به برخورد طراح با طراحی مسجد با عنوان “منظره” طراحی مسجد را به مثابه ی چمن و محوطه سازی اطراف دانسته اند!

این دست برخوردهای یک طرفه نشان از عدم آگاهی و عدم نقد صحیح ِ چنین ساخت و ساز های شهری است. چرا که عنوان “منظره” (لندِسکِیپ) و برخورد طراحی منظر  با طراحی مجموعه ای نه به معنای محوطه ساز یِ طراحی مسجد بلکه با احترام به بستر طراحی که همان پارک دانشجو می باشد طراحی شده است و در حوزه ی تخصصی طراحی معماری احترام به بسترِ طرح، از مهمترین اصول طراحی یک بناست. از ظاهر طرح مسجد معلوم است که بنای مسجد ولیعصر (ع) برداشتی “نو” از مساجد سنتی ایرانی است. همچنین بسیاری از نظریه پردازان حوزه ی معماری، طراحی  مساجد با برداشتی “نو” را ضرری برای ایماژ مردم از مساجد سنتی نمی دانند.

به هرحال برخورد معمار برای در نظر نگرفتن وضع موجود- عدم جانمایی درست- غیر منطقی و حساب نشده به نظر می رسد، چرا که بنایی که از ابتدا با جانماییِ اشتباه شروع به طراحی شده باشد، در روند اجری پروژه برخوردهایی اینچنین را در پی خواهد داشت. در آخر باید متذکر شد که فارغ از موضع گیری های سیاسی مذهبی و غیره  در حوزه ی تخصصی معماری وقتی بنایی چنین شاخص در فضای شهری وجود دارد جانمایی بنایی در کنار آن چه مسجد باشد و چه داروخانه، اقدامی نابخردانه در حوزه ی طراحی معماری به حساب می آید. چرا که چنین تصمیم گیری نه تنها  وجهه ی بنای قبلی را تحت تأثیر خود قرار می دهد بلکه واکنش گروهیِ مردم را نیز در پی خواهد داشت.

باشگاه نویسندگان: سمیرا ارجمندی

دیدگاه‌ها

  1. مسعودشفیعی گفته :

    سلام
    خدشه پذیر بودن هرکدام از این بنا ها و تاثیر منفی کارکرد هر یک از این ها در این بحث بخوبی نشان داده شده و مورد تایید بسیاری از کارشناسان است…بنابر این درخورد آن است ک مورد توجه مسئولان قرار گیرد.

دیدگاهتان را بنویسید

- دیدگاه شما، پس از تایید سردبیر در پایگاه خبری صاحب نیوز منتشر خواهد‌شد
- دیدگاه‌هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد‌شد
- دیدگاه‌هایی که به غیر از زبان‌فارسی یا غیرمرتبط با خبر باشد منتشر نخواهد‌شد