kalhor
۱۳:۴۹ - چهارشنبه ۱۳۹۳/۰۶/۱۹

فریبا کلهر:

تا زمان انقلاب ادبیات برجسته کودک نداشتیم

کتاب در درجه اول باید در کشور مبدأ هیاهو کند و خوانده شود و دست به دست بچرخد و برای خریدنش صف بکشند. نقدش را بنویسند و درباره‌اش همه جا حرف بزنند. اگر در ایران کتابی را سراغ دارید که این طوری است مطمئن باشید که از آن طرف آب هم می‌آیند سراغش.

به گزارش تیم رصد صاحب نیوز فریبا کلهر از جمله نویسندگانی است که کمی بعد از پیروزی انقلاب قدم به عرصه قلم گذاشت.

فریبا کلهر رمان نویس و داستان نویس کودکان و بزرگسالان در 1340 در تهران بدنیا آمد. وی فعالیت ادبی خود را از دهه‌ی 60 با کمک مصطفی رحماندوست در حیطه ادبیات داستانی کودک و نوجوان آغاز کرده و تالیفات زیادی نیز در این حیطه از خود برجای گذاشته ‌است. کلهر همچنین با ویژه‌نامه کودکان روزنامه همشهری همکاری کرده است. از ابتدای تاسیس ماهنامه‌ی سروش کودکان تا 1382، سردبیری آن را به عهده داشت.

کلهر هم در عرصه کودک و نوجوان صاحب آثار متعددی است و هم در داستان نویسی بزرگسالان که از اواخر سال‌های دهه 80 به طور جدی آن را آغاز کرده است.

از او به عنوان بانوی هزار قصه یاد می‌کنند. بانویی که بیش از هزار قصه نوشته و بازنویسی‌های بسیاری هم انجام داده و نام وی امسال در میان نامزدهای دریافت جایزه هانس کریستین اندرسن، جایزه مشهور به «نوبل کوچک» ادبیات دیده می‌شود. جایزه‌ای که تا به امروز نویسنده‌ای از کشورمان موفق به دریافت آن نشده و در صورت موفقیت کلهر، دستاوردهای خوبی برای معرفی ادبیات داستانی ایران در دیگر نقاط جهان خواهد داشت.

قصه‌های کلهر ماجراهایی تخیلی هستند با حضور حیوانات سخن‌گو؛ گربه و موش و زرافه یا موجودات افسانه‌ای مثل غول تپه‌خوار.

کلهر در گفتگویی که روز گذشته در روزنامه ایران منتشر شده است در پاسخ به سوالی داستان های کودکانه اش را چنین دسته بندی می کند: «داستان‌های من چند دسته‌اند. حالا از منظر تعلیمی بودن که تقسیم کنیم خب من قصه‌هایی دارم که به طور واضح چیزی را آموزش می‌دهند. مثلاً همین تازگی یک مجموعه هفت قصه‌ای حوزه هنری از من منتشر کرده که در آن موتورسواری و خطراتش را به صورت قصه برای کودکان نوشته‌ام. از همان اسم قصه «فسقل قصه‌های موتوری» معلوم است که خواننده با یک متن آموزشی روبه روست. هرچند سعی کرده‌ام زیاد دستم رو نباشد. اما به هر حال کاری آموزشی است.
بیشتر نویسنده‌ها و شاعرها از این دست محصولات دارند. که باید هم داشته باشند چون ادبیات کودک فقط متن داستانی و ادبی نیست. در هیچ کجای دنیا ادبیات کودک فقط به شعر و قصه محدود نمی‌شود. ادبیات کودک و نوجوان مجموعه‌ای از خواندنی هاست که یکی‌اش داستان است و بقیه‌اش شعر و مطالب علمی و تاریخی و…

دسته دوم قصه‌های من، قصه‌های محض هستند. شما چه بخواهید چه نخواهید یک داستان منسجم دارای هدف است و پیامی در دل خود دارد. اگر با کلمه پیام مشکل دارید؛ بگویم که هر متنی که مغشوش نباشد و آغاز و میانه و پایانی داشته باشد؛ بی‌تردید حرف یا حس و حالی با خود دارد.  تعداد این قصه‌هایم بیشتر از قصه‌های نوع اول هستند.
از نخستین رمان‌های من مانند «هوشمندان سیاره اوراک» و «مرد سبز شش هزار ساله» بگیرید تا «شهر یخ‌های خیلی یخ» و «جزیره افسونگران». اینها هرچند نهایتاً به حرفی و پیامی ختم می‌شوند؛ اما وجه داستانی بقدری سوار بر پیام است که رسیدن به پیام مصنوعی به نظر نمی‌رسد.»

وی در ادامه صحبت هایش را چنین جمع بندی می کند:«وقتی می‌گوییم ادبیات کودک، با مجموعه‌ای از خواندنی‌ها روبه‌رو هستیم که یکی‌اش قصه محض و شعر محض است. بقیه‌اش آموزش است. پس اول باید بگویم «خواندنی‌ها و ادبیات کودک» تا همان اول راه ادبیات ناب را از ادبیات یا نوشته‌های غیرخلاق جدا کرده باشیم.
دوم اینکه هرچقدر هم به اصیل بودن وجه زیبایی شناختی ادبیات کودک اعتقاد داشته باشیم؛ مجبوریم سهمی نیز برای آموزشی بودنش در نظر بگیرم. درست‌تر بگویم اصلاً دست من نویسنده نیست که سهمی به آموزش بدهم یا ندهم. وقتی داستانی می‌نویسید در خلاقانه‌ترین و زیباترین و محیرالعقول‌ترین شکلش باز هم شما دارید آموزش می‌دهید!»

کلهر با تایید ضمنی تاریخ مصرف بازنویسی معتقد است: «بازنویسی‌های 20 سال پیش برای همان دوره زمانی مناسب بود. الهی‌نامه را سه چهار سال پیش بازنویسی کرده‌ام اما مسلماً پنج سال دیگر که بخواهم دوباره الهی‌نامه را بازنویسی کنم از کلمات و ساختار و زبان دیگری استفاده می‌کنم.»

کلهر تاکید می کند:« تا زمان انقلاب ادبیات کودک برجسته‌ای حتی برای خودمان نداشتیم»

وی در مورد راهکارهای جهانی شدن ادبیات کودک و نوجوان معتقد است:«کتاب در درجه اول باید در کشور مبدأ هیاهو کند و خوانده شود و دست به دست بچرخد و برای خریدنش صف بکشند. نقدش را بنویسند و درباره‌اش همه جا حرف بزنند.

اگر در ایران کتابی را سراغ دارید که این طوری است مطمئن باشید که از آن طرف آب هم می‌آیند سراغش.»

گفتنی است جدیدترین کتاب های این نویسنده در دهمین نمایشگاه بزرگ کتاب اصفهان عرضه شده است.