صاحب نیوز

نامتقارن

ارتش جمهوری اسلامی ایران

پدافند هوایی و تجربه نبردهای نامتقارن

اگر بمبهای الکترومغناطیسی، روی RPV یا موشک‌های کروز یا بالستیک نصب شود، توان مختل کردن تجهیزات الکترونیکی یک شهر یا منطقه را خواهد داشت. امریکا در جریان جنگ بالکان و جنگ خلیج فارس، از چنین بمبهایی استفاده کرد.

کدخبر: 206792
تاریخ انتشار: ۱۳۹۴/۰۱/۲۰ @ ۱۰:۰۰


به گزارش صاحب نيوز : بررسی عملکرد پدافند هوایی کشورهای مختلف در سالهای اخیر، نشاندهنده حرکت روبه تکامل راهکنش‌های نبرد نامتقارن کشورهای هدف، بر اساس مداقه و بررسی نبردهای گذشته، روشهای به کار رفته در این نبردها و استفاده از تجربه‌های حاصل از این جنگها است‌. بر این اساس،  نتایج زیر قابل استنتاج خواهد بود:

  • نظر به نقش محوری نیروی انسانی و انسان محوری ارتش‌های متکی بر رهنامه (نامتقارن) توجه به نیروی انسانی در پدافند هوایی کشورهای هدف، می‌تواند نتایج شگرفی در بر داشته باشد. اهم این نتایج می‌تواند از قدرت ایمان‌، خلاقیت، روحیه و تفکر نیروی انسانی متاثر باشد که در افزایش توان و اراده رزم تاثیر خواهد گذاشت. (تجربه حزب الله در جنگ 33 روزه، تجربه  نیروهای سومالیایی  و تجربه ناموفق صدام موید این ادعاست)
  • غافلگیری، اصلی مهم در کسب موفقیت در رزم نامتقارن است. از این رو، حضور غافلگیر کننده سامانه‌های پدافند هوایی در اماکنی که دشمن انتظارش را ندارد، منجر به کسب موفقیت خواهد شد (تجربه نیروهای سومالیایی ،تجربه نیروهای یوگوسلاوی و تجربه حزب الله در جنگ 33 روزه تایید کننده این مدعا است)
  • افزایش تحرک و چالاکی سامانه‌های پدافند هوایی و تغییر پی در پی محل انجام ماموریت، به ویژه پس از هر درگیری، به ارتقای توان رزم پدافند هوایی منجر می‌شود (تجربه پدافند هوایی ایران و عراق با ابتکار شهید ستاری، تجربه صرب‌ها و… نشان دهنده این موضوع است)
  • پیش‌بینی شیوه برقراری ارتباط، واپایش و فرماندهی سامانه‌ها، پس از نابودی احتمالی سامانه‌های ارتباطی توسط دشمن، در کسب موفقیت کشوری که رهنامه دفاعی‌اش نامتقارن است، تاثیر به سزایی دارد(تجربه نیروهای ارتش یوگوسلاوی در جنگ کوزوو و نیز تجربه نیروهای حزب الله در جنگ 33 روزه موید این ادعاست)
  • فرسایش کردن جنگ می‌تواند منجر به کاهش توان رزم کشوری شود که با تکیه بر تجهیزات و امداد ارتش وارد جنگ شده است. یک مثل قدیمی می‌گوید: کسی که در یک مشاجره، سیلی اول را می‌زند، برنده است. اما در رزم نامتقارن، کسی که آخرین سیلی را می‌زند، برنده نزاع است. مفهومش این است که هر چه جنگ طولانی تر شود، احتمال پیروزی در نبرد نامتقارن بیشتر است(تجربه حزب الله در جنگ33 روزه و نیز تجربه مبارزان افغان در برابر شوروی سابق با این ادعا هماهنگ است)
  • توسعه و تقویت شبکه دیده‌بانی در کشورهای نامتقارن می‌تواند خلا از کار افتادن سامانه‌های راداری را جبران وبه کشف اهداف پروازی دشمن کمک کند(تجربه نیروهای سومالیایی وتجربه ایران در جنگ با عراق با این سطور موافق است)
  • استفاده از شگرد و شیوه‌های پدافند غیر عامل جهت کاهش زیان های وارده و افزایش هزینه حمله به دشمن موثر است. تجربه ارتش یوگوسلاوی در جنگ کوزوو و نیز تجربه حزب الله در جنگ 33 روزه این گفته‌ها را تایید می کند.)
  • بهره گیری از سامانه‌های پدافند هوایی به روز شده و ارتقا یافته، می‌تواند به افزایش کارایی منجر شود( تجربه نیروهای گرجستانی در نبرد با روسی‌ها هماهنگ با این سطور است)

 

عوامل مهم تاثیر گذار در پیروزی یا شکست پدافند هوایی در سالهای اخیر

با بررسی نبردهای کشورهای مختلف در عرصه دفاع هوایی، می‌توان علاوه بر موارد ذکر شده به اهمیت در نظر قرار دادن موارد زیر پی‌برد. نکات مورد اشاره، در پیروزی و یا شکست یکی از دو طرف، درگیر جنگ، بی‌تاثیر نبوده است.

جنگ الکترونیک

مجهز بودن ارتش‌های قدرتمند دنیا به تجهیزات جنگ الکترونیک و شیوه رزمشان در نبرد هوا-زمینی و هوایی که مبتنی بر ایجاد اختلال و از کار انداختن سامانه‌های راداری، مخابراتی و… در مراحل اولیه حمله است، آشکار کننده این حقیقت است که جنگ الکترونیک، یکی از اصلی‌ترین مسائل مورد توجه پدافند هوایی در نبرد با دشمن است. عملکرد امریکایی‌ها در عراق (طی دو جنگ) در بحران کوزوو، در حمله هوایی به لیبی و… و نیز عملکرد رژیم صهیونیستی، در برابر ارتش کشورهای عربی جدی گرفتن جنگ الکترونیک و بالا بردن سطح آموزش کارکنان در این زمینه است. به عنوان مثال، در جنگ خلیج فارس هواپیماهایECM اولین هواپیماهایی بودند که بر فراز عراق و کویت پرواز کردند و رادارهای هوایی را مملو از اختلال کرده، توانایی این رادارها را برای کشف هواپیماهای مهاجم از میان بردند. تجهیزات پیشرفته جنگ الکترونیک، معمولا توسط prowler  EA-6B  نیروی دریاییWEA-  WILD –G –F4  EF111A RAVEN  SEL ،EC-130 COMPASS و… مورد استفاده قرار می گیرد.

 

جنگ افزارهای خاص:

با توجه به تجربه جنگهای پیشین، ضرورت استفاده از جنگ افزارهای خاص از قبیل : موشکهای کروز، بمبهای الکترومغناطیس، بمبهای هدایت لیزری، بمبهای نفوذی، هواپیماهای بدون سرنشین ، هواپیماها و موشکهای رادارگریز و… بدیهی خواهد بود.

مقابله با این ادوات و جنگ افزارها، نیاز به اتخاذ تدابیر ویژه دارد. موشکهای کروزی که دارای برد چند هزار کیلومتری هستند و از زیر دریایی‌ها و یا هواپیما‌هایی شلیک می‌شوند که فاصله بسیار زیادی با منطقه هدف دارند؛ موشکهای بالستیکی که از چند هزار کیلومتر ان سو تر پرتاب می‌شوند؛ بمبهای الکترومغناطیسی که در زمان انفجار، کلیه وسایل و لوازم الکترونیکی و هر نوع جریان الکترونیکی را با اختلال مواجه می‌کنند و… باید برای مقابله با این جنگ افزارها تدابیر ویژه داشت.

 

اگر بمبهای الکترومغناطیسی، روی RPV یا موشک‌های کروز یا بالستیک نصب شود، توان مختل کردن تجهیزات الکترونیکی یک شهر یا منطقه را خواهد داشت. امریکا در جریان جنگ بالکان و جنگ خلیج فارس، از چنین بمبهایی استفاده کرد. بمبهای گرافیتی نیز از جمله بمبهایی هستند که به مختل کردن منابع تولید و توزیع الکتریسیته منجر می‌شوند. این بمب نیز در جنگهای اخیر مورد  استفاده نیروهای امریکایی قرار گرفت. با توجه به الکترونیکی بودن تجهیزات و سامانه های راداری و ارتباطی پدافند هوایی ، تاثیر این بمبها در تمام اجزا و رده‌های دفاعی کشور هدف، قابل پیش بینی است.

دفاع در برابر چنین قدرتی غیر ممکن نیست. به عنوان مثال ، استفاده از حفاظ الکتریکی موسوم به «قفس فارادی» می‌تواند مانع نفوذ تشعشعات الکترومغناطیس شود که مصون ماندن نیمه هادی‌ها را در رادارها، سامانه‌های موشکی، رایانه ای، مخابراتی و… در پی خواهد داشت. تقویت پدافند غیر عامل در تمام ابعاد و استفاده از روشهای علمی، می‌تواند مصونیت سامانه‌های پدافند هوایی کشورهای هدف را تضمین کند.

عدم توازن قوا

یکی از مشکلات پدافندهوایی کشورهای هدف (نظیر عراق، افغانستان و…) عدم توازن قوا برابر نیروهایی مثل امریکا، فرانسه و… در هنگام بروز جنگ است. با توجه به اینکه امریکا در جنگهای اخیر، جهت کسب مشروعیت و بالا بردن اعتبارش و نیز کاهش هزینه و تلفات از نیروهای نظامی کشورهای مختلف بهره گرفته است، احتمال می‌رود که در آینده نیز برای هجوم از حمایت کشورهای مختلف – به ویژه کشورهای هدف- بهره بگیرد طی جنگ امریکا با افغانستان و عراق از جمله اولین دغدغه‌های امریکا، کسب حمایت کشورهای مختلف به ویژه کشورهای همسایه بود.

عبارت معروف «یا با ما یا برما» در دیپلماسی امریکا جهت کسب حمایت کشورهای مختلف به یک جمله کلیدی تبدیل شده بود و کسب حمایت دست کم چهار کشور(کویت، بحرین، قطر و عمان) در کنار انگلیس و سایر کشورها نشانه تلاش غیر قابل انکار امریکایی‌ها در جنگ با عراق است. مقایسه نبردهای امریکا و کشورهای هدف، با توجه به برخورداری ارتش امریکا از تجهیزات پیشرفته نشان می‌دهد که جنگ در برابر امریکا (بدون در نظر گرفتن متحدانش) جنگ در برابر یک نیروی غیر متقارن است. مهمترین بخش در جنگ نامتقارن، با توجه به راهبرد هوا- زمینی ویا راهبرد نبرد هوایی، پدافند هوایی است که پیش از همه بخش‌ها و نیروها مورد توجه قرار می‌گیرد. بررسی عملکرد کشورهای، عراق یوگوسلاوی ، مبارزان سومالی و… در برابر امریکا ، از عدم موفقیت نبرد کلاسیک و موفقیت روشهای نبرد نامتقارن حکایت دارد. استفاده هوشمندانه از جنگ افزارها، افزایش تحرک ، سرعت و جایجایی، تغییر در شیوه استفاده از جنگ افزارها، حداکثر استفاده از پدافند غیر عامل و… از جمله عوامل حصول موفقیت در جنگ نامتقارن به شمار می رود.

صف- ماهنامه ارتش جمهوری اسلامی ایران- ش 390- ص 54-56