صفحه اصلی » استان اصفهان » مباحث فرهنگی، اولویت اول شورای شهر آینده

مباحث فرهنگی، اولویت اول شورای شهر آینده

همانطور که چندی قبل و در خبری با عنوان "جزئیات پرونده رویش نیوز برای انتخابات شورای شهر" اطلاع رسانی شد، سایت خبری تحلیلی رویش نیوز قصد دارد که با نگاهی جامع به انتخابات شورای شهر، رسالت رسانه ای خود را در راستای ایجاد شور انتخاباتی و حضور حداکث

تاریخ انتشار: ۱۴:۱۱ - چهارشنبه ۱۳۹۲/۰۲/۱۱

به گزارش صاحب نیوز به نقل از رویش نیوز:

فاز اول، کارشناسی شورای اسلامی شهر: در این فاز با مصاحبه هایی که با افراد موثر و صاحب نظر صورت می گیرد، ظرفیت ها و پتانسیل های بالقوه شورای شهر مورد بررسی قرار گرفته و میزان تاثیرگذاری آن سنجیده می شود.

فاز دوم، بررسی عملکرد شورای شهر فعلی: در این فاز از برخی از اعضا شورای شهر فعلی در مورد عملکردشان در دوره جاری سوال شده و کارنامه ی آنها توسط مصاحبه با افراد موافق، منتقد یا مخالف مورد بررسی و سنجش قرار می گیرد تا تصویر روشنی از فضای موجود حاصل گردیده و تناسب میان فعالیت های انجام شده با مشکلات موجود ارزیابی گردد.

فاز سوم، مصاحبه چالشی و شفاف با کاندیداها: که در این مرحله با تک تک کاندیداهای مطرح و پر پتانسیل مصاحبه گردیده و باسوالات مختلف عیار آنها محک زده خواهد شد.

لازم به ذکر است که در فاز اول سعی شده است با افراد و سلیقه های مختلف و همچنین دیدگاه های شهری و سیاسی متفاوتی مصاحبه شود تا نتیجه آن دیدی جامع و کل نگر را به مخاطب عرضه کند. همچنین سوالات در این فاز به گونه ای طراحی شده است که حتی المقدور مباحث کلی مطرح شده و از پرداختن به مصداق ها و مسائل جاری و نقد و بررسی آن ها پرهیز شود. گرچه نمی توان ادعا کرد که چنین امری کاملاً محقق شده است. رویش نیوز همچنان از نظرات و پیشنهادات مخاطبین در راستای انجام هرچه بهتر این سه فاز استقبال می کند.

 

مهندس مهدی جویافر که سابقه یک دوره حضور در شورای شهر را در کارنامه خود دارد، دیگر کارشناسی است که برای تکمیل فاز اول با او گفتگو کرده ایم. جویافر توجه بیبشتر به مسائل فرهنگی را از اولویت های شورای شهرد آینده می داند. دبیر طرح انتخاب فرآیندمدار تعهد و سلامت را مهمترین پارامترهای یک عضو شورای شهر می داند و در کنار آن به تخصص، مردمی یودن و توانایی های مدیریتی اشاره می کند.

در ادامه گفتگوی رویش نیوز با مهندس جویافر می آید:

 

 

–  به عنوان اولین سوال، لطفاً یک تعریفی از شورای شهر و نحوه تاثیر گذاری آن در زندگی مردم بفرمایید.

*** اصل وجود بحث شوراها و وجود شورای شهر یکی از اصول مردم سالاری دینی است و بخشی از قانون اساسی است که مدتی مسدود مانده بود و حدود 14 سال پیش اجرایی شده و فعالیت خود را شروع کرده است برای اینکه مردم تاثیر بیشتری در امور زندگی و معیشتی و مسائل شهری خودشان داشته باشند و بتوانند امور را توسط نمایندگان خودشان مدیریت کنند. اگر وارد کلان قانون بشویم در قانون شوراها لیست وظایف را اعلام کرده است، ولی خلاصه اش این است که آن چه که مربوط به دستگاه های شهرداری و ارگان های زیر مجموعه آن است به نوعی زیر مجموعه شورای شهر از بعد قانون گذاری قرار می گیرد، البته چارچوب مشخص دارد و نمی شود هر کاری هم کرد. شورای شهر می تواند در چارچوب ضوابط و قوانین اعمال نظر کند که یکی از مباحث اساسی آن بحث بودجه هاست. مهمترین شاخصه شورای شهر انتخاب شهردار است که معمولاً در ابتدای امر انتخاب می شود؛ حتی در بعضی از کشورها همزمان با انتخاب شورای شهر، شهردار هم انتخاب می شود، و یا بعضی وقت ها هم نفر اول که رای می آورد در شورای شهر، شهردار می شود،  در بعضی از کشور ها هم احزاب شهردار را معرفی می کنند.  مهمترین بحث شورای شهر، قانون گذاری در حیطه شهرداری و سازمان های وابسته است. ارتباط با مردم از شاخصه های وظایف شورای شهر است. نه اینکه ارتباط با مردم مستقلاً یک بحث قانونی است ولی این ارتباط سبب می شود که قوانین و ضوابط را متناسب با قوانین و ضوابط شهر تتنظیم کنند. در یک فضای خارج و منفعل و ایزوله از شهر تصمیم نگیرند.

مواردی که ذکر شد، همه جزء فرایند تصمیم گیری است اما شورای شهر علاوه بر فرآیند تصمیم گیری در حیطه شهرداری و سازمان های وابسته می توانند در حیطه تصمیم سازی شهر هم بسیار موثر باشند. تمام دستگاه های اجرایی شهر مثل بیمارستان ها، هتل ها و مهمان سرا ها، راهنمایی رانندگی، آموزش عالی، مباحث مدارس و . . . درست است که شورای شهر در ارتباط مستقیم با این ارگان ها نیست ولی شورای شهر می تواند در فرآیند تصمیم سازی این ارگان ها موثر باشد. مثلاً با برگزاری جلسه ای با مسئولان آن ارگان ارتباط قوی ایجاد کند و در فرآیند تصمیم سازی هم فکر باشد و روی آن تاثیر بگذارد. من جواب این سوال را خلاصه کنم؛ هدف اصلی افزایش و ارتقاء سطح مردم سالاری دینی است. قانونگذاری برای شهرداری از وظائف مهم آن است و ارتباط با مردم را باید ایجاد و حفظ کند و در بحث تصمیم سازی باید فرآیند تعامل و کارشناسی با تمامی دستگاه های مربوط است و تکمیل بکنم که در قانون سوم و چهارم برنامه کشور بندی دارد که اگر شورای شهر ظرفیت لازم را پیدا کردند دولت می تواند بیست و سه وظیفه اجرایی را به شورای شهر واگذار کند، این بخش در حال حاضر که واگذار نشده است می باید تصمیم سازی کنند و اگر در آینده هر تعدادی از 23 وظیفه هم که واگذار شود از بخش تصمیم سازی به تصمیم گیری منتقل خواهد شد.

 

برای انتخاب شهردار پارامتر خاص قانونی وجود دارد؟ یا اینکه صرفاً نظر اعضای شورای شهر تعیین کننده است؟

*** یک سری ضوابط شکلی دارد. مثلاً برای کلان شهر ها حداقل مدرک تحصیلی تعیین شده است، و در هنگام انتخاب شهردار فرمانداری با قوانین تطبیق خواهد داد و اگر بر خلاف ضوابط تعیین شده باشد فرمانداری رد می کند ولی در باقی ضوابط دست شورای شهرباز است تا شهرداری منطبق با دیدگاه اکثریت اعضای شورای شهر انتخاب نماید. شهردار تجلی اجرایی نقطه نظرات شورای شهر خواهد بود. قاعدتاً باید شهردار تا حد زیادی دیدگاه منطبق با شورای شهر یا اکثریت شورای شهر داشته باشد.

 

– نظارت شورای شهر روی تصمیمات و اجرای آن ها به چه شکل است؟

 ***یک سری مواردی هست که در قانون اشاره شده است که  به عنوان مثال یکی از اعضای شورای شهر در کمیته 3 نفره تحویل پروژه های عمرانی شهر باشد، شورای شهر یکی از اعضا را به این کمیسیون تخصیص می دهد، در مباحث خرید و تهیه تجهیزات هم یکی از اعضای شورای شهر در آن به عنوان ناظر انتخاب می شود. بنابراین شورای شهر به گونه ای در پروژه های عمرانی، بخش های هزینه ای و . . . نماینده دارد. قالب دیگری هم این است که اعضای شورای شهر به تناوب در شهرداری مناطق حضور و سرکشی نمایند. اسمش هم کمیسیون های نظارتی شورای شهر بود که مردم مشکلات و نظراتشان را بیان می کردند. دارای دو جنبه هم بود، هم شورای شهر با مشکلات مردم آشنا می شدند و هم بحث نظارت را پوشش می داد که بفهمند شهرداری چگونه کار می کند.

 

– از لحاظ مالی بودجه سنگینی در دست شورای شهر است که باید به تصویب برسد این نظارتی که باید بشود اگر در جاهایی ناظر شورای شهر شروع به خیانت در امانت کنند و در امر نظارت کم فروشی بکنند رسیدگی به آن به چه شکل است، آیا نهاد بالادستی وجود دارد که بتواند این امر را پیگیری نماید؟ یا نهاد بالادستی وجود ندارد و شورای شهر هر جور که بخواهد به این امور رسیدگی می کند؟

 ***اول اینکه نفرات تک تک که تصمیمی نمی گیرند و تصمیم به صورت جمعی گرفته می شود، مجموع 21 نفر با هم بودجه را با ریز موارد در جلسه تلفیق بررسی می کنند و بعد هم می آید در جلسه علنی، اعضا به طور جداگانه درگیر نیستند تا بودجه را به سمت خاصی ببرند و سواستفاده کنند. اما اگر تخلفی پیدا شود یا رانت خواری صورت بگیرد اینها قابل پیگیری و مطالب منتقل می شود، نهاد بالا دستی ای در استانداری هست و همچنین فرمانداری هم قابلیت پیگیری این موارد را داراست که اگر تخلفاتی انجام بدهند پیگیری می کنند و در کشور هم مواردی بوده که شورای شهری به خاطر تخلفاتش منحل شده است. پس اینطور هم نیست که هر کس در شورای شهر هر کاری بخواهد صورت دهد. هر دیدگاهی هم که داشته باشند، در چارچوب ضوابط قانون گذاری می کنند.

 

– استفاده سیستمی می توانند انجام بدهند، در همان چارچوب قوانین؟

 ***بله، مثلا ممکن است جهت گیری فرهنگی شورای شهری بیش از مباحث عمرانی باشد، این ممکن است. ولی سو استفاده اگر در مواردی صورت بگیرد قابل پیگیری است.

 

– شورای شهر برای خودش بودجه ای دارد که بتواند خارج از چارچوب شهرداری تخصیص دهد، مثلاً کمک به خیریه ها، کمک به مراکز فرهنگی یا درمانی؟

 ***در قالب بودجه می تواند عمل کند، جدا از قالب بودجه به این صورت نمی شود. در قالب بودجه شهرداری هاست. می توانند تصویب کنند که فلان مقدار جهت کمک به خیریه ها اختصاص یابد.

 

– خود شهرداری تصمیم می گیرد که کدام مرکز، کدام خیریه و کدام منطقه؟

 ***معمولاً اگر رقم بودجه در این موارد مورد توجه باشد یک کمیته ای تشکیل می شود و مراکز متناسب با نوع فعالیت و ظرفیتشان و مقدار کمکی که باید انجام شود، مشخص می گردند، در همان دوره دوم هم موارد اینچنینی بود. مثل کمک به مراکز فرهنگی که کار کارشناسی شد دربارهحیطه کاری، وسعت کاری، تصمیم گیری نوع و مقدار کمک. ضابطه تعریف شده دارد، این گونه نیست که یک عضو شورای شهر بخواهد به یک مرکز فرهنگی از محل بودجه کمک کند، می تواند معرفی کند تا در آن ضابطه قرار بگیرد.

 

– ارتباطی که به صورت مردمی برقرار می شود، موادری هست که به تناسب در شهرداری و شورای شهر مطرح است که مثلاً فردی قصد ساختمان سازی دارد و nمیلیون تراکم برایش مشخص می شود، آن فرد به شورای شهر مراجعه می کند و 20 در صد تخفیف می گیرد، وجود این چنین موارد را شما تایید می کنید و آیا از لحاظ قانون مشکلی دارد یا خیر؟

*** بله وجود دارد، ولی قانونی است. در شورای شهر مصوبه ای وجود دارد که در تراکم امکان 20 درصد تخفیف وجود دارد، مشروط بر نقدی بودن. اگر تخفیفی هم داده نشود تقسیط می شود.

 

– همه اعضای شورا باید نظر دهند یا اینکه با نظر یک نفر هم قابل قبول است؟

*** اصلش مصوبه کل شوراست، اما مثلاً در کمیته نظارت فردی یک فردی می گوید که من نمی توانم پرداخت کنم، همانجا این 20 درصد تخفیف را به او می دهند یا مثلاً کمک به افرادی که مشکل دارند، مثل استفاده از  قانون ماده 100، ضابطه مشخص شده است که تا سقفی به اشخاص بی بضاعت تخفیف داده شود که در شورای شهر یا کمیته نظارت مشخص می شود.پس ضابطه وجود دارد اما تشخیص مصداقش با استفاده از مدارک و بازدید هایی است که انجام می شود. از بند قانونی است و نمی شود تصمیم گیری شخصی کرد. جلساتی با حضور اعضای مختلفی از جمله شهردار منطقه، معاونانش و 3 نفر از اعضای شورای شهر که کمیته نظارتی اند تشکیل می شود و در آن جلسات تصمیم گیری می شود. اصلاً چنین چیزی که به صورت شخصی و خارج از چارچوب قانونی باشد، امکان پذیر نیست. اما اینکه بخواهند به یک نفر مقداری کمک کنند،باید در قسمت بدهی های شهرداری قرار بگیرد و در صورت دیگری قابل پرداخت نیست.

 

– آیا این ضوابط امکان پیشرفت دارند یعنی ضابطه به گونه ای هست که بتوان از خلاء های آن سوء استفاده کرد؟

*** تا قبل از دوره ما مقداری مشکل داشت، با توجه به نوپا بودن. در دوره ما با توجه به دفترچه تراکمی که در کل شهر تقسیم شد و قیمت تراکم در کل شهر مشخص شد، مقدار سو استفاده ها کاهش یافت. یکی از موارد تفکیک بود،تفکیک نیاز به کارشناسی داشت و ممکن بود بین نظر کارشناسان اتفاق نظر نباشد. برای آن هم ضوابط و قوانین مشخصی تعریف و فرمول بندی شد. بنابر این سعی شد که جلوگیری شود و تقریباً 90 درصد مواردی که با شهرداری بود قانون مند شد ولی باز موارد استثنایی وجود دارد که بخش های کارشناسی،کارشناسی می کنند و ممکن است اختلاف نظر پیش بیاید.

 

– بحثی مطرح کردید که مثلاً یک عضو شورا در قسمت تصمیم سازی با مدیران شهر و ارگان های نقش مشورتی را ایفا بکند. ولی دو تا شائبه پیش می آید یکی توانایی خود فرد است در برقراری ارتباط که یک چیز نسبی است و بحث دیگر هم فضای حزبی حاکم بر شورای شهر،به فرض 21 نفر در شورای شهرند 15 نفرشان طرفدار شهردار منتسب هستند و باقی در حاشیه قرار می گیرند. نفوذ این شش نفر که در حاشیه قرار می گیرند چقدر است؟ آیا می توانند کاری صورت دهند یا باید تابع آن 15 نفر باشند؟

*** بله، می توانند. حتی اگر فردی که انتخاب شده است با بحث های حزبی هم باشد وارد ریز مباحث اجرایی که می شود به خصوص بخش های عمرانی مباحث حزبی تاثیر خود را از دست می دهد،و باقی لوایح و طرح ها جنبه سیاسی ندارد. مثلاً می خواهند پلی روی رودخانه بزنند یک بحث کارشناسی است،مهم نیست که شهردار منتخب چه کی هست یا نیست. چه بسا در این پروژه خاص آرا بین آن 15 نفر و 6 نفر تقسیم شود. بنابراین در پروژه ها جنبه حزبی بودن دیگر خیلی اهمیت ندارد.

 

– پس سیاسی بودن یا نبودن اعضای شورای شهر مهم نیست؟

*** مهم هست ولی در حیطه خودش. یکی در انتخاب شهردار مهم است،طبیعی هم هست چون گروه حاکم سعی می کند شهردار همفکر خودشان باشد،در همه جا هم همین گونه است. اما در حیطه بحث پروژه های عمرانی و مالی بحث بر این است که همه آدم های صالح و سلیم النفسی اند و فرض بر این است که عاقلانه و کارشناسی تصمیم می گیرند. وقتی بحث کارشناسی باشد دیگر مباحث سیاسی باید کنار گذاشته شود. اگر هم کسی دخالت داد اشتباه کرده است.

 

– در بحث نظارت شورای شهر بر شهرداری،امکان دارد که شهرداری تبعیت از حرف اعضا نداشته باشد و مصوبه های شورای شهر در شهرداری عمل نشود. وزن شهردار، عملاً بیش از اعضای شورای شهر شود و شورای شهر به حاشیه برود.

 ***شورای شهر در قانون نمی تواند در ریز مسائل اجرایی دخالت کند و مجری وظائف دیگری دارد. اگر واقعاً این قدر وضعیت این گونه است که در سیستم شهرداری،شهردار تابع شورای شهر نیست؛ در ضابطه نه به طور سلیقه ای، باید طبق قانون بگوید این چند قانون را ما تصویب کردیم و تو اجرا نکردی. پس یا کارآمد نیستی یا نمی خواهی کار کنی،ضابطه اش این است که استیضاحش کنند،اول سوال می کنند،اگر شهردار پاسخ داد و قانع شدند که مشکلی نیست اگر قانع نشدند استیضاح می کنند. و شهردار را عوض می کنند. اما نمی توانند تا وقتی شهردار هست در مسائل اجرایی دخالت کنند.

 

– مهم ترین پارامترهایی که مردم باید در آن ها برای انتخاب یک نماینده شورای شهر دقت کنند چه چیزهایی است؟

 ***مهمترین پارامترها تعهد و سلامت است، حتی المقدور تخصص منطبق با نیازهای شورا داشته باشد، مردمی بودنش هم هست و یکسری توانمندی های شخصیتی مانند، قدرت مدیریتی است، فهم، هوش و درک نسبت به مطالب و مباحث است.

 

– بیشترین تخصص هایی که شورای شهر آینده بهش نیاز دارد چیست؟

 ***بحث اصفهان نیست، کلاً در شورای شهرها این تخصص ها مهم است؛ مباحث شهرسازی و معماری،عمران و ساخت و ساز. مباحث شهرسازی و معماری،عمران و ساخت و ساز. مباحث مرتبط با تخصص های اقتصادی،تخصص های مربوط به حیطه فرهنگ به مفهوم عام. تخصص های فرهنگی دینی،تخصص مرتبط به حمل و نقل،زیست محیطی،فضای سبز،در زمینه بهداشت و پزشکی. این ها شاخصه ها ست.

 

– فکر می کنید مهم ترین مشکلی که شورای شهر اصفهان در دوره بعد با آن درگیر خواهد بود چیست؟

 ***الآن با توجه به آخرین نظرسنجی هایی که شده است در بحث های عمرانی و اقتصادی شورای شهر اصفهان موفق بوده است. چیزی که بیشتر شاخصه هست مباحث فرهنگی است که باید وارد جزئیاتش شد ولی جای کار بسیاری دارد.

 

– مردم برای انتخابات مجلس برای رأی دادن مباحث سیاسی و حزبی را خیلی جدی پیگیری می کنند آیا برای انتخابات شورای شهر هم این مقدار حساسیت لازم است یا خیر باید به افراد نگاه کرد؟

*** مهم هست. علتش هم این است که دیدگاه های سیاسی تا حدی متضمن سلامت فرد است ولی رنگ تخصص و تعهد افراد از رنگ سیاسی فرد در شورای شهر بیش از مجلس است. در حالی که در مجلس رنگ سیاسی فرد به سایر مشخصات فرد می چربد.

 

– نحوه ای که شورای شهر می تواند بحث عدالت شهری را پیگیری نماید به چه نحوی است؟ چون که یک تفکری است که به نقاط بالای شهر بیش از پایین شهر رسیدگی می شود،مثل وضعیت آسفالت،یا امکانت رفاهی و . . . بر سر صحت و سقم این تفکر یک بحث و اینکه قوانین شورای شهر قوانین عدالت محور است یا قوانین است که به این بحث دامن می زند؟

 ***مناطق شهرداری یک درآمدی دارند و یک هزینه ای. یک دیدگاه این است که هر منطقه هرچه درآمد دارد در همان منطقه باید هزینه شود،این با بحث عدالت نمی خواند. علتش هم این است که پروژه های پر درآمد شهر به نحوه یکسان در همه سطح شهر تقسیم نشده است و همه مناطق شهر استعداد این پروژه ها را ندارند. ما با وضعیت موجود طرف هستیم،از صفر که شروع نکردیم. برای رفع این نقیصه بحث این بود که همه درآمد شهرداری یک جا متمرکز شود به نام درآمد شهرداری مثل خزانه کشور. برنامه کلی این است که درآمد شهرداری های مناطق با هم تجمیع شود و مجموع هزینه ها هم همینطور. با اینکار سعی شده است که عدالت محقق شود،مطلقاً امکان پذیر نیست. بعضی چیزها را هم نمی شود گفت که مثلا اگر پل صفه ساخته شد این مال منطقه 5 است نه این پل،پل شهری است در رینگ ترافیکی شهر رینگ دوم از مناطق 1و 3 رد نمی شود،پس بگوییم که این ها محروم اند،  نه اینگونه نیست.بعضی آیتم ها شهری است، مثل نمایشگاه بین المللی. البته سعی شده است که عدالت به صورت نسبی رعایت شود، سرانه درآمد و هزینه ها متناسب با قوانین باشد ولی اختلاف و تفاوت ها هنوز هم وجود دارد.

 

– به عنوان آخرین سوال بحث ارگانهایی که زیر نظر شورای شهر نیستند ولی در تعامل با آن هستند،میزان استقلال یا تبعیت این ارگان ها چقدر است؟ و تا چه حد راهکار قانون وجود دارد که این تنش ها کم بشود،مثلاً همین دوره که هم شورای شهر و هم دولت اصولگرا بودند ما تنش های شدید را شاهد بودیم اگر از احزاب مختلف هم باشند که بیشتر،راهکار قانونی  برای کم کردن این تنشها چیست؟

 راه حل این ها مدیریت واحد شهری است همان که در قانون آمده است که بیست و سه وظیفه قانونی به شورای شهر واگذار شود که بتوانند بر سایر دستگاه ها هم این مدیریت را انجام دهند. قبل از اعمال چنین قانونی باید با تعامل این کار را کرد و دستگاه ها در تعامل سعی کنند در چارچوب وظایفشان رضایت طرفین را حاصل نمایند. فقط بحث های تعاملی و تصمیم سازی است که با هم بحث کنند و قانعش کنند چون نمی توانند برایش حکم کنند. مثلاً شورای شهر نمی تواند به مدیر شرکت آب فاضلاب دستور دهد ولی می توانند کار کارشناسی کنند و مدیر مربوط هم قانع شود و کار صورت بگیرد.

– صحبت پایانی:

*** ضمن تشکر از شما امیدواریم در شورای شهر آینده بهتر از این ها بهبودی حاصل شود. هم در روابط با دستگاه های اجرایی و هم شهرداری و روز به روز اصفهان به قابلیت هایی که دارد برسد و این قابلیت ها فقط با دست پر توان و ایده های قوی شورای شهر و دستگاههای اجرایی است که امیدواریم حاصل شود.

اخبار مرتبط:

1- فاز اول پرونده انتخابات شوراها، فتح الله معین: آلودگی، مهمترین مشکل شورای شهر آینده

2- فاز اول پرونده انتخابات شوراها، عدنان زادهوش؛ شورای شهر نیازمند افرادی سالم، شجاع و فرهنگ ساز

3- فاز اول پرونده انتخابات شوراها، احمدرضا مصور؛ مدیریت واحد شهری، مهمترین چالش شورای شهر آینده

4- فاز اول پرونده انتخابات شوراها، مهندس حاج رسولی ها؛ تجربه،تخصص وتعهد، مهمترین پارامترهای یک عضو شورا

5- مصاحبه با حجت الاسلام سالک پیرامون شورای شهر؛ باید با درک واقعیت به وحدت برسیم

6- پرونده ویژه رویش نیوز برای انتخابات شورای شهر

 7- گزارشی از کاندیداهای احتمالی شورای شهر اصفهان

دیدگاهتان را بنویسید

- دیدگاه شما، پس از تایید سردبیر در پایگاه خبری صاحب نیوز منتشر خواهد‌شد
- دیدگاه‌هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد‌شد
- دیدگاه‌هایی که به غیر از زبان‌فارسی یا غیرمرتبط با خبر باشد منتشر نخواهد‌شد

یک × چهار =