صفحه اصلی » سیاسی » احزاب و تشکل‌ها » مولفه های اصلی بصیرت بر اساس آیات و روایات

بازخوانی فتنه 88؛

مولفه های اصلی بصیرت بر اساس آیات و روایات

بصیرت تنها این نیست که ببینیم و بشنویم، بلکه باید از عبرت ها پند گرفت تا عبرت دیگران نشد. عقل تنها راه نجات و هدایت گر بشر به راستی ها و خیرخواهی است.

تاریخ انتشار: ۰۷:۱۷ - سه شنبه ۱۳۹۴/۱۰/۸

به گزارش صاحب نیوز به نقل از شاهین نا، حجت الاسلام حسن اسلامي/ «و من يعظم شعائر الله فانها من تقوي القلوب»

9 دی هرسال، سالگرد حماسه مردم و بحق از ایام الهی است که باعنایات الهی شور و شعور مردم حق طلب با بصیرت به اندیشه های مقام معظم رهبری بپا خواستند و گمراهان را از ظلمات بی بصیرتی به نور بصیرت رهنمون ساختند.
گرامیداشت 9 دی در شکرگذاری و قدرشناسی از حرکت اقیانوس بزرگ ملت در حمایت از اصول اسلام و انقلاب اسلامی است.

 در سال 1388 بدنبال برگزاري انتخابات با شكوه رياست جمهوري كه قريب به 40 میلیون نفر شركت کرده بودند شاهد رويدادهائي بوديم كه رسوائي منافقين داخلي و اربابانشان در خارج و داخل را ببار آورد. عده اي خواسته يا ناخواسته آب به آسياب دشمن ديرينه نظام ريختند، جامعه را متشنج كردند و عده اي را هم به شهادت رساندند. خواص بي بصيرت نيز نه تنها موضع صريح و روشن خود را بيان نكردند و چه بسا آتش بيار معركه شدند. مفسدان اقتصادي نيز با بيت المال سرويس دهي مالي كردند تا اينكه اوج بدبختي و سيه روزي خود را در روز عاشورا 88 به منصه ظهور گذاشتند و اهداف مخفي خود را با آتش كشيدن پرچم عزاي امام حسين (ع) براي ملت ايران واضح و روشن كردند. مي شود اذعان داشت كه غير از دشمنيهاي ايادي استكبار داخلي و خارجي ، غفلت و عدم بصيرت عده اي باعث بروز چنين حوادثي شد كه بنا داريم ذيلا نكاتي را باختصار تقديم نمائيم.

از مجموع موضع گيري افراد غافل در طول تاريخ، حب نفس، حب مقام و جاه، حب دنيا و تلاش براي ماندن در اين دنياي فاني است بهر قيمتي مي خواهند در پستي كه اشغال كرده اند بمانند. بهر قيمتي مي خواهند كسب مال و ثروت كنند و از مقام خودشان به مقام هاي بالاتر برسند. از زير سوال بردن خداوند و دستوراتش، تا زير سوال بردن انبياء و اولياي الهي، از خدشه به اصل دين تا تغيير ارزشها و آرمانهاي انقلاب اسلامي، از به آتش كشيدن پرچم عاشورا تا پاره كردن عكس امام راحل (ره) ، از زير سوال بردن فرامين خميني كبير (ره)تا مطرح كردن شوراي شدن رهبري و ولايت فقيه و ايجاد تزلزل در اركان انقلاب و تفرقه بين امت اسلامي، خلاصه تمام تلاش و فعاليت شبانه روزي آنها حفظ تماميت خواهي و سهم خواهي از نظامي است كه با خون هزاران هزار عزيز آبياري شده و هنوز سربازان فداكار رهبري و نظام در جبهه هاي نبرد با تكفيري ها و داعشي و ايادي استكبار جهاني مشغول مبارزه هستند و هر روز شاهد تشييع پيكر مطهرشان هستيم.

چه خوب و واضح مي شود شناخت دنياطلبان، زراندوزان، جاه طلبان و شهرت طلبان غافل را، آنها دل به استكبار جهاني دوخته اند و راه نجات خود و كشور را دلدادگي به شياطين بزرگ مي دانندو غافل از اينكه ان تنصروا الله ينصركم  يثبت اقدامكم وعده حق تعالي است.

اينها غافل از اين هستند كه عزت دست خداست من كان يريد العزه فلله العزه جميعا، رهبري مملكت اسلامي را هر كسي قابل نيست، لياقت مي خواهد، شايستگي هاي لازم را نياز دارد، توجهات و تاييدات اولياي خدا بايد باشد، دعاي خير خانوادهاي شهدا، جانبازان، آزادگان بايد همراه باشد و …

مرفهان بي درد، دنيا طلبان، مفسدان اقتصادي، بزك كنندگان چهره شياطين، پيروان عمر و عاص ها و معاويه هستند كه روزبروز بر بي آبروكردن خود تلاش مي نمايند.

راه نجات، همانطور كه امام راحل (ره) فرمودند: پشتيبان ولايت فقيه باشيد تا به مملكت شما آسيبي نرسد، تبعيت و پيروي از رهبري و ولايت فقيه زمان، حضرت ايه الله العظمي امام خامنه اي (دام الله ظله علي روس المسلمين )اين خلف صالح خميني كبير است، اين شخصيتي كه دوست و دشمن، ويژگيهاي منحصر بفردش را اذعان دارند و هر روز شناختشان به اين عزيز فرهيخته بيشتر و بيشتر مي شود. اما متاسفانه بعضي خوديها  قدردان، رهبري هاي خردمندانه و تدابير حكيمانه او نيستند. 

 و ما بايد در آستانه انتخابات مجلس خبرگان رهبري و مجلس شوراي اسلامي ،نمايندگان واقعي مردم كه حامي اصل خدشه ناپذير ولايت فقيه هستند را برگزينيم و با اين امر موجبات تقويت رهبري نظام را فراهم نمائيم . شاخصه نمايندگان اصلح را  مي توان در ولايتمداري آنها، پيروي زباني و عملي از فرامين معظم له، و نه فقط در گفتار، دلسوزي آنها براي نظام مقدس در گفتار و عمل، بصيرت و ژرف نگري آنها در تحليل مسائل سياسي و دوري از جريان نفاق و فتنه گران سال 88 و 78 و … دانست.

رهبر حکیم انقلاب اوایل شهریور ماه سال گذشته (1393)در دیدار رئیس جمهور و اعضای هیئت دولت گفتند: « مسئله فتنه و فتنه گران، از مسائل مهم و از خطوط قرمز است که آقایان وزرا باید همانگونه که در جلسه رأی اعتماد خود بر فاصله گذاری با آن تأکید کردند، همچنان بر آن پایبند باشند»

بر همین این اساس داوطلبان نامزدی در مجلس خبرگان رهبری و مجلس شورای اسلامی نیز باید مرز و ارتباط خود را با فتنه و خطوط قرمز نظام مشخص کنند.

 قرآن مجید در آیه ۵ سوره ابراهیم میفرماید:  وَلَقَدْ أَرْسَلْنَا مُوسَى بِآيَاتِنَا أَنْ أَخْرِجْ قَوْمَكَ مِنَ الظُّلُمَاتِ إِلَى النُّورِ وَذَكِّرْهُمْ بِأَيَّامِ اللّهِ إِنَّ فِي ذَلِكَ لآيَاتٍ لِّكُلِّ صَبَّارٍ شَكُورٍ: و در حقيقت، موسى را با آيات خود فرستاديم [و به او فرموديم‏] كه قوم خود را از تاريكيها به سوى روشنايى بيرون آور، و روزهاى خدا را به آنان يادآورى كن، كه قطعاً در اين [يادآورى‏]، براى هر شكيباىِ سپاسگزارى عبرتهاست. 
ایام الله از روزهایی است که قوم و ملتی از ظلمات بیرون می آیند و به نورهدایت روشن می‌شوند وخداوند از پیامبرانش میخواهد این روزها رابه آنان مکررا یاد آوری کنند.

مفهوم بصیرت

مفسران سه معنا برای واژه بصیرت در قرآن برشمرده اند:

1- یقین و اطمینان: (أَدْعُوا إِلَی اللَّهِ عَلَی بَصِیرَةٍ) (یوسف: 108) پیامبر در این آیه اعلان می دارد که با یقین و اطمینان و از روی بصیرت کامل و معرفتی که حق و باطل را از هم جدا می سازد، به خدا دعوت می کند.

2- شاهد: (بَلِ الْإِنسَانُ عَلَی نَفْسِهِ بَصِیرَةٌ) (قیامت: 14) در تفسیر این آیه دو احتمال وجود دارد. یکی اینکه انسان خود شاهد اعمال خویش است که در این صورت تاء در بصیرت برای مبالغه خواهد بود. دیگر آنکه این آیه معنایی مشابه آیه 24 سوره نور دارد و به این صورت که شاهدانی از انسان مانند اعضاء و جوارحش بر اعمال او نظارت دارند.

3- دلایل روشن: (قَدْ جَاءَکم بَصَائِرُ مِن رَبِّکمْ) (انعام: 104) و نیز (اعراف: 203؛ اسراء: 102 و جاثیه: 20) بیشتر مفسران بصائر  (جمع بصیرت) را به معنای حجج و بینات دانسته اند که باعث شناخت هدایت از ظلالت و ایمان از کفر یا موجب علم و آگاهی می شود. از آن جهت به نشانه و دلایل روشن و قاطع الهی بصائر گفته اند که موجب بینایی قلب و درک حقایق به وسیله آن می شود.         (ر.ک. دایرة المعارف قرآن، ج 5)

بصیرت در لغت به معنی عقیده قلبی، شناخت، یقین، زیرکی و عبرت است و در اصطلاح عبارت است از قوه ای در قلب شخص که به نور قدسی منور بوده به وسیله آن حقایق اشیاء و امور ادراک می شود. همانگونه که شخص به وسیله چشم صور و ظواهر اشیاء را می بیند. همچنین بصیرت، معرفت و اعتقاد حاصل شده در قلب، نسبت به امور دینی و حقایق امور است.(ر.ک. فرهنگ قرآن، ص 163)

در قرآن با دوگونه بینایی ظاهری و باطنی (قلبی) یا به تعبیری عقلی مواجه هستیم. روایاتی از معصومین نیز صادر شده است همچون: امام صادق علیه السلام: (العامل علی غیر بصیره کالسائر علی غیر الطریق، لا یزیده سرعه السیر من الطریق الا بعدا) آن کس که بدون بینش عمل کند به کسی می ماند که از بیراهه رود که هر چه سریع تر برود، از راه دورتر گردد.(دائرة المعارف جامع اسلامی، ج 2، ص 143)

پیامبر اکرم صلی الله وعلیه وآله: کور آن نیست که چشمش نابینا باشد، بلکه کور (واقعی) آن کسی است که دیده بصیرتش کور باشد.(میزان الحکمه، ج 2)

امام علی علیه السلام:از دست دادن بینایی آسانتر است تا از دست دادن بینش.(همان)

و در تفاسیر از آن به بصر و بصیرت تعبیر شده است. زمخشری بصر را نور چشم و قوه بینایی و بصیرت را نور قلب و ابزار تأمل و تفکر می داند. در برخی آیات این دو گونه بینایی در کنار هم قرار گرفته اند: (… وَتَرَاهُمْ ینظُرُونَ إِلَیک وَهُمْ لاَیبْصِرُونَ.) (اعراف: 198) آیات فراوانی، بینایی ظاهری را کنایه از بینایی عقلی یا باطنی گرفته است. دانشمندان مسلمان با استناد به آیات قرآنی بر این عقیده اند که در قلب انسان نیرویی برای دریافت نور الهی وجود دارد و برای اثبات آن مدعا به آیه 22 زمر استناد می کنند: (أَفَمَن شَرَحَ اللَّهُ صَدْرَهُ لِلْإِسْلاَمِ فَهُوَ عَلَی نُورٍ مِن رَبِّهِ) همچنین به روح الهی نیز از آن تعبیر شده است. (فَإِذَا سَوَّیتُهُ وَنَفَخْتُ فِیهِ مِن رُّوحِی) (حجر: 29) و عقل نظری، بصیرت باطنی، نور ایمان و یقین نیز نامیده می شود که توانایی آن در شناخت مفاهیم عقلی همچون شناخت و ادراک خداوند و نیازمندی عالم به مدبری حکیم است. عرفا بیشتر آن را نور یا روح الهی می نامند و آن را نیرویی می دانند که دل را به نیرویی قدسی منور می کند و به وسیله آن حقایق امور شناخته شده، حق و باطل از هم تمییز داده می شود و آن در مقام چشم برای قلب است. در فلسفه نیز از آن به قوه عاقله یا قوه قدسیه تعبیر می کنند.(ر.ک. دائرة المعارف قرآن، ص 575 – 576)

عوامل بصیرت بر اساس آیات

1- آیات خدا: آیات الهی در زمین و انسان (آفاقی و انفسی) از عوامل بصیرت است. (وَفِی الْأَرْضِ آیاتٌ لِلْمُوقِنِینَ × وَفِی أَنفُسِکمْ أَفَلاَ تُبْصِرُونَ) (ذاریات: 20 – 21) آیات الهی در زمین و آسمان، مایه بصیرت است. (أَفَلَمْ ینظُرُوا إِلَی السَّماءِ فَوْقَهُمْ کیفَ بَنَینَاهَا وَزَینَّاهَا وَمَا لَهَا مِن فُرُوجٍ) × وَالْأَرْضَ مَدَدْنَاهَا وَأَلْقَینَا فِیهَا رَوَاسِی وَأَنْبَتْنَا فِیهَا مِن کلِّ زَوْجٍ بَهِیجٍ × تَبْصِرَةً وَذِکرَی لِکلِّ عَبْدٍ مُنِیبٍ) (ق: 6، 7، 8)

2- آخرت اندیشی: آخرت اندیشی و دنیاگریزی سبب پیدایش بصیرت می شود. (واذکر عبدنا… اولی الایدی و الابصار) (انا اخلصنهم بخالصه ذکری الدار) (علت این برداشت بر اساس آن است که جمله (انا اخلصنهم…) علت اوصاف و ویژگی هایی باشد که برای پیامبران ذکر شده که از جمله آنها (اولی الابصار) است.

3- امدادهای خدا: امدادهای الهی و پیروزی مسلمانان در غزوه بدر و بنی نضیر از عوامل عبرت و بصیرت است. (حشر: 2؛ آل عمران: 13)

4-  ایمان: ایمان زمینه ای برای بیدار دلی و بصیرت ایجاد می کند. (… هذَا بَصَائِرُ مِن رَبِّکمْ… لِقَوْمٍ یؤْمِنُونَ) (اعراف: 203(

5-  تقوا: تقوا و پرهیزگاری از عوامل روشنایی ضمیر و بیدار دلی است. (إِنَّ الَّذِینَ اتَّقَوْا إِذَا مَسَّهُمْ طَائِفٌ مِنَ الشَّیطَانِ تَذَکرُوا فَإِذَا هُم مُبْصِرُونَ) (اعراف: 201)

6-  قرآن: قرآن مایه بصیرت و باز شدن چشم دل است. (… قُلْ إِنَّمَا أَتَّبِعُ مَایوحَی إِلَی مِن رَبِّی هذَا بَصَائِرُ مِن رَبِّکمْ…) (اعراف: 203) (هذَا بَصَائِرُ لِلنَّاسِ…) که در اینجا هذا اشاره به قرآن است. (جاثیه: 20)

7-  گردش شب و روز: گردش شب و روز از عوامل بصیرت انسان هاست. (یقَلِّبُ اللَّهُ الَّیلَ وَالنَّهَارَ إِنَّ فِی ذلِک لَعِبْرَةً لِأُوْلِی الْأَبْصَارِ) (نور: 44)

8-  گسترش زمین: گسترده شدن زمین و قرار گرفتن کوههای بلند در آن، زمینه بصیرت را برای بندگان توبه کننده فراهم کرده است. (وَالْأَرْضَ مَدَدْنَاهَا وَأَلْقَینَا فِیهَا رَوَاسِی وَأَنْبَتْنَا فِیهَا مِن کلِّ زَوْجٍ بَهِیجٍ × تَبْصِرَةً وَذِکرَی لِکلِّ عَبْدٍ مُنِیبٍ) (ق: 7 و 8)

9-  معجزه: (الف) اعطای ناقه به صالح علیه السلام به صورت معجزه، سبب پیدایش بینش صحیح می شود. (… وَآتَینَا ثَمُودَ النَّاقَةَ مُبْصِرَةً…) (اسراء: 59)

ب) معجزات موسی علیه السلام از عوامل بصیرت آدمیان است. (وَلَقَدْ آتَینَا مُوسَی تِسْعَ آیاتٍ بَینَاتِ… فَقَالَ لَهُ فِرْعَوْنُ…) (اسراء: 101)

10-  یاد خدا: ذکر و یاد خداوند متعال در اهل تقوا، زمینه وصول به بصیرت و بیداری دل است. (إِنَّ الَّذِینَ اتَّقَوْا إِذَا مَسَّهُمْ طَائِفٌ مِنَ الشَّیطَانِ تَذَکرُوا فَإِذَا هُم مُبْصِرُونَ) (اعراف: 201)(ر.ک. فرهنگ قرآن، ج 6)

آثار بصیرت

از بررسی آیات قرآن به نتایج زیر درباره آثار بصیرت می رسیم.

1-  توحید: بصیرت باعث ره یافتن به توحید و قدرت خداوند می شود. (قُلْ أَرَأَیتُمْ إِن جَعَلَ اللَّهُ عَلَیکمُ النَّهَارَ سَرْمَداً إِلَی یوْمِ الْقِیامَةِ مَنْ إِلهٌ غَیرُ اللَّهِ یأْتِیکم بِلَیلٍ تَسْکنُونَ فِیهِ أَفَلاَ تُبْصِرُونَ) (قصص: 72) همچنین (رعد: 16)

2- انذارپذیری: از نشانه های بیدار دلی و بصیرت است. (وَمَا یسْتَوِی الْأَعْمَی وَالْبَصِیرُ وَمَا یسْتَوِی الْأَحْیاءُ وَلاَ الْأَمْوَاتُ إِنَّ اللَّهَ یسْمِعُ مَن یشَاءُ وَمَا أَنتَ بِمُسْمِعٍ مَّن فِی الْقُبُورِ إِنْ أَنتَ إِلَّا نَذِیرٌ) (فاطر: 19، 22، 23)

3- عبرت: عبرت آموزی از آثار بصیرت است. (مَثَلُ الْفَرِیقَینِ کالْأَعْمَی وَالْأَصَمِّ وَالْبَصیرِ وَالسَّمِیعِ هَلْ یسْتَوِیانِ مَثَلاً أَفَلاَ تَذَکرُونَ) (هود: 24) همچنین (آل عمران: 13؛ نور: 44؛ غافر: 58؛ حشر: 2)

4-  منفعت نفس: حاصل شدن منفعت برای نفس آدمی، از نتایج بصیرت و ژرف نگری است. (قَدْ جَاءَکم بَصَائِرُ مِن رَبِّکمْ فَمَنْ أَبْصَرَ فَلِنَفْسِهِ…) (انعام: 104)(ر.ک. فرهنگ قرآن، ج 6، ص 263 – 264)

موانع بصیرت

غفلت انسان در دنیا، مانع بصیرت نسبت به حقایق آخرت است. (لَقَدْ کنتَ فِی غَفْلَةٍ مِنْ هذَا فَکشَفْنَا عَنک غِطَاءَک فَبَصَرُک الْیوْمَ حَدِیدٌ) (ق: 22)(ر.ک. فرهنگ قرآن، ج 6، ص 268)

قرآن صاحبان بصیرت را به تفکر و عبرت فرامی خواند. گاه آنان را به بینش و دقت در وجود خود (وَفِی أَنفُسِکمْ أَفَلاَ تُبْصِرُونَ)        (ذاریات: 21). پدیده های محیط اطراف سفارش می کند: (أَوَلَمْ یرَوْا أَنَّا نَسُوقُ الْمَاءَ إِلَی الْأَرْضِ الْجُرُزِ فَنُخْرِجُ بِهِ زَرْعاً… أَفَلاَ یبْصِرُونَ) (سجده: 27) و گاه آنان را از سرنوشت گذشتگان زنهار می دهد و به عبرت گیری از آنها فرامی خواند. (وَاللّهُ یؤَیدُ بِنَصْرِهِ مَن یشَاءُ إِنَّ فِی ذلِک لَعِبْرَةً لأُولِی الْأَبْصَارِ) (آل عمران: 13 و حشر: 2)

آنان که از چشم عبرت و بصیرت بهره برده اند، توجهی به دنیا و لذات فانی آن ندارند و آن را با آخرت و قرب خداوند معاوضه نمی کنند. کفرورزی و گناه باعث خاموش شدن نور الهی در قلب انسان و کور شدن چشم بصیرت می شود. تعبیرهای گوناگونی در قرآن حاکی از بستن دل کافران و هدایت ناپذیری آنهاست. در این آیات از ترجیح دنیا بر آخرت (نحل: 107 – 108) نفاق و دورویی (بقره: 17 – 18) هواپرستی (جاثیه: 23) روی گردانی از آیات الهی (کهف: 57) سرسختی در پذیرش ایمان (انعام: 110) و مواردی از این دست به عنوان موانع هدایت پذیری و روشنی چشم بصیرت سخن آمده است. خداوند کوری، کری، گنگی و مهر و موم شدن قلب اینان را در قرآن به خود نسبت می دهد. (أُولئِک الَّذِینَ لَعَنَهُمُ اللَّهُ فَأَصَمَّهُمْ وَأَعْمَی أَبْصَارَهُمْ) (محمد: 23 و بقره: 7) ولی این نفی کننده نقش آنان در گمراهی خود نیست؛ زیرا آنان خود، از پذیرش سخن فطرت و بصیرتشان سر باز زده اند، و این موجب ضعف بصیرت و عقل نظری آنها شده است. در حقیقت انسان در آغاز تولد، فاقد علم حصولی است و خداوند هم ابزار علم حصولی را به وی می بخشد و هم فطرت او را با الهام از علم حضوری بهره مند می سازد. انسانی که از فطرت و شعور درونی خود بهره نبرد و در مسیر شهوت ها و غرایز نفسانی قرار گیرد، و ابزار ادراکی او (سمع، بصر و قلب) که باید معارف و اسرار عالم را بشناسد، با گناه آلوده شود، جایی برای تابش نور هدایت بر او باقی نمی ماند.(ر.ک. دایرة المعارف قرآن، ج 5، ص 579 – 580)

نتیجه گیری:

از تدبر در آیات قرآن و سخنان بزرگان دین به این نتیجه می رسیم که بصیرت تنها این نیست که ببینیم و بشنویم، بلکه باید از عبرت ها پند گرفت تا عبرت دیگران نشد. عقل تنها راه نجات و هدایت گر بشر به راستی ها و خیرخواهی است. انسان اگر چشم ظاهر نداشته باشد، اما با شناخت و بصیرت به هدف آفرینش و محیط پیرامونش بنگرد و بیندیشد، در زندگی موفق خواهد بود و دیگران را نیز می تواند هدایت کند.

منابع:

1 قرآن کریم.

2 دائرة المعارف قرآن کریم، جلد پنجم، 1385، قم، موسسه بوستان کتاب.

3 فرهنگ قرآن (کلید راهیابی به موضوعات و مفاهیم قرآن کریم)، هاشمی رفسنجانی، جلد ششم، قم، مؤسسه بوستان کتاب.

4 میزان الحکمه، محمدی ری شهری، جلد دوم.

5 معارف و معاریف (دایرة المعارف جامع اسلامی)، سید مصطفی حسینی دشتی، جلد دوم.مرضیه ندافی: مدرس دانشگاه پیام نور

دیدگاهتان را بنویسید

- دیدگاه شما، پس از تایید سردبیر در پایگاه خبری صاحب نیوز منتشر خواهد‌شد
- دیدگاه‌هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد‌شد
- دیدگاه‌هایی که به غیر از زبان‌فارسی یا غیرمرتبط با خبر باشد منتشر نخواهد‌شد

سه × 2 =