صفحه اصلی » فرهنگ و اندیشه » رسانه و جنگ نرم » رسوب رَویّه های وارداتی، آفت اقدامات فرهنگی

حجت الاسلام محمد قطبی/

رسوب رَویّه های وارداتی، آفت اقدامات فرهنگی

در دهه های اخیر مقهور روش های نوین و وارداتی شده ایم و در ذهن و ضمیرمان چنان رسوب کرده که از ارزش های بومی و سنتی غفلت کرده ایم. به بیان دیگر روش های نوین و وارداتی آفت اصلی اقدامات فرهنگی شده و مسیر فعالیت های فرهنگی را منحرف ساخته است.

تاریخ انتشار: ۱۱:۴۳ - سه شنبه ۱۳۹۴/۱۲/۴

به گزارش صاحب نیوز؛ حجت الاسلام محمد قطبی جشوقانی در بینا نوشت: برای فرهنگسازی، راه و روش های بسیاری وجود دارد و جوامع مختلف با تنوع های فراوانی به این امر می پردازند.
در ایران در دهه های اخیر با ورود برخی روش های نوین از قبیل سمینار، همایش، سینما و رسان های دیجیتال و بصری، موجب شد بسیاری از روش های سنتی و موثر به فراموشی سپرده شود و پس از گذشت چند دهه از این روند، امروزه رویه های رسوب شده و غالب، آفت اقدامات فرهنگی به شمار م رود به گونه ای که مانع تقویت و توسعه رویه ها و رو های سنتی و بومی می شود.

متاسفانه امروزه رویه های سنتی که برخاسته از فرهنگ بومی و با عمر طولانی به حد بلوغ رسیده و در متن زندگی آحاد جامعه نفوذ کرده بود به حاشیه رانده شده و کمتر از آنها یاد می شود؛ رویه هایی که به عنوان سرمایه فرهنگی و میراث ناملموس، بخشی از تمدن ایران اسلامی محسوب می شد و یکی از مهمترین وجه تمایز و مزیت نسبی فرهنگ ایرانی در برابر فرهنگ های بیگانه به شمار می رفت.

رویه های سنتی غالبا اجتماع مدار و مبتنی بر ارزش های فرهنگی و اجتماعی بودند و انسان را از مرز درون گرایی به بیرون کشیده و در محیط پیرامونی در تعامل و تلاقی با Hحاد و اضلاع جامعه و اجتماع جنبه ی اجتماعی افراد را تقویت می نمود و وارستگی اخلاقی و دینی را در منظومه هم زیستیِ تعالی بخش رقم می زد.
لیکن امروزه گرفتار روش هایی شده ایم که یا فرد محور است از قبیل: انیمیشن و بازی های رایانه ای و یا فرد گرا است اگر چه در میان اجتماع اجرا می شود از قبیل: سینما و نمایش که یک سویه صرفاً برای مخاطب ارائه می شود و مخاطب نه نقش انفرادی و نقش هم پیوندی اجتماعی در اجرای آن دارد بلکه از یک عضو به یک مخاطب تبدیل شده.

اساساً وجه تمایز روش های بومی ایرانی با روش های وارداتی در «عضویت و مشارکت» یا «مخاطب» بودن است؛ در روش های بومی ایرانی عموماً افراد، عضو و مشارکت کننده در اجرای برنامه و اقدام محسوب می شوند ولی در روش های مدرن افراد صرفاً مخاطب محسوب می شوند.

برخی از روش های بومی و سنتی که مخاطب در آن درگیر موضوع شده و مشارکت می¬نماید عبارتند از: بازیهای بومی و محلی، الگوهای عزاداری (دسته های عزاداری، تعزیه، کاروان و قافله)، نمایش بومی و خانگی (روحوضی)، سنت های عرفی و محلی (آیین شب یلدا، نوروز، چهار شنبه سوری، سیزده بدر، مراسمات عقد و عروسی ( بله برون – حنابندون و …..)، کار آوا ( آوازهای مربوط به کار و شغل)، آش پزون ( شله، آش، کاچی، حلوا و…..)، نوروز خوانی، برف روبان، جشن تولد، نقالی و پرده خوانی، شاهنامه خوانی و…)، سنت های آیینی و مذهبی( نماز باران، چاووشی و پیشواز زایر رفتن، عقیقه، جشن تکلیف، نماز جمعه و جماعت و عیدین، حج و عمره و زیارت و کاروان¬های زیارتی، عزاداری، احیاء شب های قدر، جشن اعیاد و میلادها). در مقابل، برخی روش های نوین که عاری از مشارکت و عضویت آحاد جامعه است و افراد را به مثابه مخاطب می پندارد عبارتند از: سینما، تلویزیون و هنرهای تصویری، تئاتر، اینترنت و سایبر، تبلیغات محیطی (پیام های بازرگانی ماهواره ، تلویزیون، قبل از فیلم سینمایی ، تابلوها، و بیل بوردهای محیطی و ..).

حتی در روش های مشترک از قبیل آموزش نیز تفاوت های چشمگیری وجود دارد، در روش¬های نوینِ آموزشی، استاد و مربی به صورت یک طرفه مطالب و محتوا را ارائه می کند در صورتی که در روش های بومی و سنتی به سبک مکتب و تعامل استاد شاگرد درس ارائه می¬شد.
به نظر می رسد در دهه های اخیر به شدت مقهور روش های نوین و وارداتی شده ایم و در ذهن و ضمیرمان چنان رسوب کرده که از ارزش های بومی و سنتی غفلت کرده ایم. به بیان دیگر روش های نوین و وارداتی آفت اصلی اقدامات فرهنگی شده و مسیر فعالیت¬های فرهنگی را منحرف ساخته است.
براین اساس توجّه دوباره به سنت های عرفی و الگوها و روش¬های بومی و محلی ضرورتی دو چندان داشته و لازم است نهادها و متولیان فرهنگی از خواب غفلت برخیزند و تا دیر نشده و آثار باقی مانده از الگوها و سنت های عرفی و بومی از بین نرفته است نسبت به احیا و باززنده سازی آن اقدام کرده و اعتبارات و امکانات فرهنگی را در مسیر تقویت این سنت های اصیل و با ارزش قرار دهیم، باشد که در برابر روش های نوین و وارداتی سربلند شده و مفتخرانه از فرهنگ خود دفاع کنیم.

دیدگاهتان را بنویسید

- دیدگاه شما، پس از تایید سردبیر در پایگاه خبری صاحب نیوز منتشر خواهد‌شد
- دیدگاه‌هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد‌شد
- دیدگاه‌هایی که به غیر از زبان‌فارسی یا غیرمرتبط با خبر باشد منتشر نخواهد‌شد