محمد ربانی
۱۶:۰۰ - دوشنبه ۱۳۹۵/۰۷/۱۹

#گپ_داغ صاحب نیوز با مداح پیشکسوت اصفهانی

برخی مداحان فکر می کنند می توانند سخنران هیئت هم باشند/ تخصصی شدن هیئت ها باعث خالی شدن مساجد محلی از قشر جوان شده است/ هیئت های نو ظهور از «اشک» فاصله گرفته اند

یکی از مشکلاتی که از بعد مخصوصاً دفاع مقدس پیش آمد این بود که هیئت ها را اختصاصی کردیم. یعنی رزمنده های هر محله در هیئت رزمندگان رفتند. دانشجوهای هر هیئت به هیئت دانشجویان رفتند، و کم کم هیئت از جوانان انقلابی خالی شد.

صاحب نیوز/ فرا رسیدن ماه شور و عزای حضرت امام حسین علیه السلام حال و هوایی با خود می آورد که هر محب اهل بیت علیهم السلام را برای آمدنش به لحظه شماری و مقدمه چینی وا می دارد؛ چنان شور حسینی از کوچه و خیابان های شهر می طراود که گویی باز کوفه و محرم سال 61 برپا شده است و مردمان این شهر می خواهند به امام خود نشان دهند که در راه یاریش اهل میدان هستند.

اما عزاداری و عرض ارادت ارادتمندان اهل بیت (علیهم السلام) در این ایام مانند هر عمل دیگری آداب و اصولی دارد که اگر دست اندرکاران برگزاری این مراسم ها کمتر از آن ها آگاه باشند و یا در اثر نگرش های اشتباه دچار انحراف شده باشند ضربات و لطمات جبران ناپذیری را به این دستگاه وارد می کند.

از این رو گپ داغ صاحب نیوز سراغ مداحان با سابقه و فعالان عرصه برگزاری مراسم های عزاداری شهر اصفهان رفته تا پای حرف دل آنان بنشیند و از ناگفته های آن ها درباره چند و چون برگزاری هیئت های عزاداری امام حسین (علیه السلام) در طراز هیئت انقلاب اسلامی بشنود.

گفتگوی چهارم صاحب نیوز در این پرونده با محمد ربانی مداح خوش صدای شهر اصفهان انجام شده است. او مداحی را در هیئت قدیمی پامنار برای کودکان و نوجوانان در سن 10 سالگی آغاز کرده و بنا به گفته هایش بیش از 30 سال افتخار نوکری اهل بیت را دارد. ربانی در ادامه به مسائل و موضوعات امروز مداحی پرداخت. مشروح این گفتگو را در سطور ذیل بخوانید؛

***

هر کاری آدابی دارد که اگر بدون آن آداب خاص خودش انجام بشود مسلماً حق آن مطلب ادا نخواهد شد. می خواهیم مهمترین آداب عزاداری اهل بیت را از زبان شما بشنویم.به عبارتی دیگر مسئولین هیئت ها و دست اندر کاران هیئت ها چه نکاتی را باید مد نظر داشته باشند؟

مداحان یکی از اقشار تأثیرگذار جامعه هستند. با توجه به عشق و علاقه وافری که مردم به اهل بیت دارند، مداحان جایگاه ویژه ای در افکار عمومی جامعه پیدا کرده اند، در کنار این موضوعات باید به یاد داشت که به همین نسبت میزان مسئولیت یک ذاکر اهل بیت افزایش پیدا می کند. همانگونه که رهبر معظم انقلاب فرمودند کار مداحی یک کار تربیتی است، مداح اگر اول روی خودش کار نکند نمی تواند تأثیرگذار باشد. یک مداح باید نوای انقلابی داشته و فرهنگ عاشورا را ترویج کند. متأسفانه این روزها شاهد هستیم مجالسی تشکیل می شود که در آن فضائل اهل بیت بیان نمی شود و این یعنی از اصل فلسفه قیام سیدالشهدا دور شده ایم.

این روزها مخصوصاً با توجه به هجمه فرهنگی بسیار زیاد دشمنان در سیستم هیئات و مجالس مذهبی، باید ذاکرین اهل بیت روی مسائل خاص به ویژه روی بحث فضائل اهل بیت کار کنند و باید بپذیریم اگر اصل عزاداری ها نبود و اگر نوحه های حضرت سجاد(ع) و ناله ها و خطبه های حضرت زینب(س) نبود، الآن از معارف نهضت عاشورا خبری نبود و نسل به نسل منتقل نمی شد. در زمان حاضر این وظیفه به دوش مداحان است که نهضت عاشورا را به نسل های بعدی منتقل کنند و این به لطف اهل بیت همیشه در جامعه بوده و هست؛ به این معنی است که چراغ محفل امام حسین هیچگاه کم فروغ نشده و هر زمانی با هر هجمه ای بحمدالله مجالس اهل بیت روز به روز نقش پر رنگ تری پیدا می کنند و امروزه این مجالس تبدیل به یک کلاس انسان سازی شده است.

وقتی جوانی در مجلس اهل بیت حضور پیدا می کند کم کم مأنوس و جذب آن هیئت می شود و این مداح است که باید با ذکر فضائل اهل بیت و انتخاب اشعار صحیح، با انتخاب آهنگ های متناسب با فرهنگ ایرانی و اسلامی هرچه بیشتر شور و شوق نسبت به اهل بیت را در جوانان ایجاد کند و نتیجه آن شور و شوق باید محبت و نهایتاً اطاعت پذیری از اهل بیت باشد. اگر این اتفاق بیافتد مجالس ما خیلی نورانی تر از این خواهد بود. ما بعد از آن نباید از مجالس اهل بیت انتظار گناه داشته باشیم چرا که اگر اطاعت پذیری مستمعین نسبت به اهل بیت گسترش پیدا کند خیلی از مسائل و مشکلات فرهنگی و اجتماعی جامعه ما حل خواهد شد.

به نظر شما مهم ترین آسیب هیئت های اصفهان چیست و چه راهکاری برای حل آن پیشنهاد می کنید؟

یکی از مشکلاتی که به نظر من از بعد مخصوصاً دفاع مقدس پیش آمد این بود که هیئت ها را اختصاصی کردیم. یعنی رزمنده های هر محله در هیئت رزمندگان رفتند. دانشجوهای هر هیئت به هیئت دانشجویان رفتند و کم کم هیئت از جوانان انقلابی خالی شد. هر چند الان هیئت هایی داریم که به لطف خدا خیلی بار فرهنگی دارند ولی هیئاتی در این زمینه موفق بوده اند که مداحان انقلابی داشته اند.الآن هم باید این تفکر حفظ شود و نباید هیئت های محلی را خالی یا اختصاصی کنیم. نمی شود که تمام جوانان محل به مجموعه های خاصی سوق داد و کم کم هیئات محلی از نیروهای انقلابی خالی شود. مخصوصاً مداحان اهل بیت که تأثیرگذار و جزء چهره های فرهنگی شهر هستند از هیئات محلی فاصله گرفته اند در صورتی که اصل کار عزاداری اهل بیت در هیئات محلی اجرا می شود. مداحان اهل بیت بعد از اینکه چهره شدند و شهرت پیدا می کنند از هیئات محلی فاصله نگیرند.

محمد ربانی

اشاره کردید که مداح انقلابی باعث موفقیت هیئت می شود. از مداح انقلابی چه تعریفی دارید؟

حضرت آقا وظایف مداحان انقلابی را خصوصاً در این چند ساله به صورت کلی بیان کردند. یک مداح باید در درجه اول اخلاص داشته باشد تا بتواند تاثیرگذار باشد. یک مداح اگر خلوت نداشته باشد جلوت به او نمی دهند. اگر چیزی که می گوید از وجودش نباشد تأثیرگذاری به مراتب کمتری در جامعه دارد و متأسفانه همین امر باعث شده که در حال حاضر تأثیرگذاری مداحان در جامعه خیلی کم شده است. ما می بینیم که گاهاً بعد از مجالسی که به اشتباه تا ساعت سه نصف شب طول می کشد باز جوانان ارضاء نمی شوند و به دنبال جایی هستند که تا صبح خود را مشغول کنند؛ این نشانه آن است که هیئت تأثیرگذار نبوده است.

مداح باید اطلاعات عمومی بالایی داشته باشد و از اشعار جدید با پیام و مفهوم و اشعاری که باعث می شود مردم بیشتر به فضائل اهل بیت و نه صفات ظاهری آن ها پی ببرند استفاده کند؛ چرا که متأسفانه امروزه برخی از اشعار بیشتر به صفات ظاهری اشاره دارد و به قول رهبر انقلاب صفات ظاهری در برخی از افراد بیشتر از اهل بیت وجود دارد و نمی تواند به عنوان ملاک قرار گیرد. آنقدر اهل بیت ما فضائل دارند که نیازی نیست به صفات ظاهری آن ها اشاره کنیم و اگر این گونه شد کم کم می رود به سمت شمایل هایی که در جامعه می بینید. حتی در بعضی از مجالس ما هم هست و اشاره به چشم و ابروی اهل بیت دارند. اگر در مجالس اهل بیت یک مداح از ادب، فداکاری، بصیرت و اطاعت پذیری حضرت ابوالفضل برای جوانان بگوید به مراتب تأثیرگذاری بیشتری خواهد داشت.

مدتی است واژه های هیئت سیاسی و هیئت سکولار وارد ادبیات هیئت های ما شده است. نظر شما در این رابطه چیست؟ آیا هیئت ها باید سیاسی باشند؟ نمود سیاسی بودن یک هیئت چیست؟

در هیئت های مختلفی که خودم کار کرده ام معتقد به سیاسی کاری نبوده ام ولی مداح باید با مسائل سیاسی آشنا باشد. من با سیاسی کاری کاملاً مخالف هستم. اگر یک هیئت با مسائل و مشکلات اقتصادی و سیاسی جامعه آشنا نباشد نمی تواند در آن جامعه تأثیرگذار باشد. مداح باید با بصیرت و از هجمه های روز دشمن با خبر باشد و بداند یک هجمه ممکن است به چه صورت وارد هیئت و جامعه شود. البته نه با سخنرانی؛ بلکه با ذکر اشعار و فضائل اهل بیت مداح باید سعی کند مردم را با مسائل سیاسی روز آشنا کند. در مناسبت هایی که وظیفه سیاسی-اجتماعی مردم حکم می کند شرکت داشته باشند یک هیئت بسیار می تواند تأثیرگذار باشد. وقتی یک هیئت به صورت دسته جمعی در مراسمی مثلاً راهپیمایی روز قدس شرکت کند و یا در مورد مسائلی موضع می گیرد، نمود و جلوه بسیار زیبایی دارد.

اگر امروز بنا شد مثلاً روی بحث قمه زنی کار کنند که این کار جا بیفتد، یک مداح خیلی می تواند موضع بگیرد و مستعمین هم معمولاً با محبتی که نسبت به اهل بیت دارند پیروی می کنند. اگر مداح بتواند در قلوب هیئتی ها و مستعمین جا داشته باشد معمولاً رفتارش هم تأثیرگذار خواهد بود. زنده نگه داشتن نام و یاد شهدا هم اقدام دیگری است که باید انجام داد و خودش خیلی تأثیر دارد. این کار برای شناخت نسلی که زیاد با شهدا آشنا نبوده اند می تواند تأثیرگذار باشد.

محمد ربانی

در بعضی از هیئت های ما جایگاه منبر و سخنرانی ضعیف شده و متأسفانه در هیئت های نو ظهور هم این بحث خیلی بیشتر است. چرا هیئت های ما دچار این موضوع شده اند و چه تبعاتی بری مستعمین در دراز مدت ایجاد می کند؟

یکی از علت ها این است که مداح های نو ظهور فکر می کنند خودشان سخنران هم هستند و گاهاً این کار را هم انجام می دهند. حتی اعلام نظر و فتوا دارند و بعضی نظرات علمای خیلی بزرگ و مراجع را رد می کنند. این مداح ها معمولا مداح های بی سوادی هستند و در حد این هستند که یک آهنگی را که در نوع موسیقی غربی یاد گرفته اند با سبک مداحی بازگو می کنند و متأسفانه فکر می کنند با شهرتی که پیدا کرده اند هم می توانند سخنران باشند و هم نظر بدهند که این خیلی آفت بزرگی است.

خود مداح ها در هیئتی که سخنران حضور دارد و صحبت می کند حضور پیدا نمی کنند که این هم یکی از مشکلات ماست. بحمدالله در خیلی از هیئات این موضوع اتفاق نیفتاده و از سخنرانان خوبی استفاده می شود.

تلاوت قرآن کریم هم در بعضی از هیئت ها غریب واقع شده است. اگر خیلی اهتمام داشته باشیم مجالس فقط با قرآن شروع می شود. در صورتی که اگر قرآن بین عزاداری ها و مجالس خوانده شود هم تأثیرگذاری بیشتری دارد و هم عموم مردم برای درک فضائل اخلاقی اهل بیت بیشتر آمادگی پیدا می کنند.

عزاداری فی النفسه انسان ساز هست ولی ما باید از وجود روحانیت و استاد بهره ببریم تا بتوانیم فضائل اهل بیت را بیشتر درک کنیم. یک مداح نمی تواند در عین خواندن، سخنران هم باشد و ذکر حدیث هم داشته باشد؛ هر چند اگر اشعار هم خوب باشد خودش ذکر فضائل می شود ولی باید از وجود علما استفاده کنیم تا راه را اشتباه نرویم و بصیرت و آگاهی ما نسبت به اهل بیت افزایش پیدا کند.

اگر چنین چیزی اتفاق نیفتاد سال ها می گذرد و ما فقط اکتفا کرده ایم به ذکر یا حسین گفتن و هیئت راه انداختن که بیشترین خطا را ممکن است انجام دهیم. کسی که ادعا می کند نوکر امام حسین است باید نسبت به مسائل شرعی مقیدتر شده باشد چرا که مردم دید دیگری نسبت به اسم هیئتی و کسی که مهر هیئت خورده دارند.

یکی دیگر از مسائل مهم مردم سبک زندگی است که برخی از سبک ها برخلاف شریعت ماست و موجب مشکلات فراوانی می شود. هیئت های مذهبی می توانند روی سبک زندگی مردم هم تاثیر داشته باشند؟ هیئت ها در این رابطه باید چه اقداماتی داشته باشند؟

هیئت های مذهبی صد در صد تأثیر مستقیم بر روی سبک زندگی مردم دارند. اگر ما فضائل اهل بیت را به واسطه حضور در مجالس اهل بیت آن گونه که هست بشناسیم، بسیار به ما کمک کند. این مورد به مراتب در رفتارمان نسبت خانواده هم اثر می گذارد.

سبک زندگی اهل بیت چیزی نیست که مربوط به زمان خاصی باشد و ما می توانیم از سبک زندگی اهل بیت در زمان خودمان استفاده کنیم که حتی در واقعه کربلا آن ها نسبت به خانواده چه حساسیت هایی داشتند. سفارشاتی که امام حسین به اهل بیت و خانواده و خصوصاْ بانوان داشتند می تواند در فرهنگ ما تاثیرگذار باشد.

وقتی ما می بینیم حضرت زینب سلام الله علیها در بین راه و اسارت سفارش می کنند که کاری کنید که چشم نامحرم کمتر به اهل بیت بیفتد نشانگر این است که یک هیئتی خیلی می تواند از این موضوع الگو بگیرد که باید نسبت به خانواده در خیلی از مسائل حساس باشد. یک هیئتی نمی تواند نسبت به رفتار فرزندش بی تفاوت باشد. بهترین الگو در تمامی اعصار در هر زمینه ای اهل بیت هستند.

محمد ربانی

در بحث هیئت های نو ظهور دیده شده که نوجوانان و جوانان بیشتر به سمت این هیئات جذب می شوند و هیئت های سنتی از جوانان خالی شده اند. شاید آنها اعمالی به نیت جذب مخاطب انجام می دهند. آیا هیئات می توانند برای جذب مخاطب رفتاری که مغایر با اسلام باشد انجام دهند؟

بسیاری از علما نظر داده اند که اعمالی که بر خلاف عرف اهل بیت باشد اشکال دارد ولی در بعضی هیئت ها این موضوع رعایت نمی شود. این مورد را باید در درجه اول نظام خانواده مراقب باشد که جوانش به کدام مجلس می رود. در یک مجلس کم کم تفکرات خاصی شکل می گیرد و این هم ملاکی نیست که مجالس خلوت یا شلوغ باشد. ملاک اهل بیت، کیفیت است. این نیست که اگر مجلسی چند هزار نفری باشد تأثیرگذاری بیشتری دارد. یک نکته که متأسفانه در مجالس نو ظهور واقعاً گم شده و خیلی از فلسفه عزاداری امام حسین(ع) فاصله گرفته اشک است. در صورتی که همه عزاداری ها باید مقدمه ای برای اشک باشد تا اشک محبت بیاورد ولی ما آن را گم کردیم و رو آوردیم به سبک آهنگ های غربی و گاهاً نمی شود تشخیص داد این مجلس عزای سیدالشهدا است یا یک مجلس خاص غربی و این متأسفانه خیلی درد بزرگی شده برای مداح هایی که حساس هستند که این مجالس روز به روز زیادتر شده است.

در هر حال شاید به نوعی خانواده ها می توانند فرزندانشان را حفظ کنند، البته مداحان هم نباید با سبک های روز نا آشنا باشند. گاهی مداحان اشعاری با آهنگ های مبتذل غربی می خوانند که این به خاطر کم بودن اطلاعات مداحان نو ظهور است.

برخی از هیئت های ما خواسته یا ناخواسته در پازل دشمن بازی می کنند، یعنی اعمال و رفتاری دارند که حرکت در زمین دشمن است و باعث تضیف اسلام و نظام می شود. به نظر شما چرا این هیئت ها این گونه رفتار می کنند و اثرات این گونه رفتار کردن در حرکت کلی انقلاب اسلامی چیست؟

خیلی از این مسائل واقعاً از روی جهل و بعضی هم از روی عمد است، یعنی هدف گذاری شده و هزینه می شود. در هر حال مشخص است که با ارزش ها مقابله می کنند. از ما خواسته نشده که یک ذکر را تکرار کنیم بدون این که هیچ اثری روی مستمع داشته باشد. بنا نیست مراسم عزاداری ما با شوی غربی ها یکی باشد. مطمئناً این کار آفات زیادی در جامعه داشته و باید توسط مسئولین امر پیگیری شود، همانطور که خیلی از مجالس کنترل شده است.

مسئولین باید با مداحان نو ظهور هم جلسه داشته و آنها را رها نکنند. هر چقدر فاصله بیشتر شود به آن طرف میل بیشتری پیدا می کنند و آفات مجالس هم روز به روز بیشتر می شود. باید پیگیر بود و هر چه مجالس تأثیرگذار و انقلابی را تقویت کنیم به مراتب می توانیم مقابله کنیم.

محمد ربانی

اگر صحبت پایانی با مخاطبان ما دارید بفرمایید

همان طور که گفته شد اهل بیت ما آن قدر فضائل دارند که شاید احتیاجی نباشد ما در مسائل حاشیه ای باقی بمانیم. از مواردی که یک مداح اهل بیت می تواند واقعاً روی آن در مجالس کار کند فرازهایی از زیارت جامعه است که خودش یک دوره امام شناسی است. زیارت جامعه چیزی نیست که یک شاعر یا مداح از زبان خودش بگوید بلکه از زبان امام معصوم است که صد در صد تأثیرگذاری بیشتری دارد. شاید با زیارت جامعه نیازی به خواندن بسیاری از روضه ها نباشد. گاهاً ما مداح هایی داریم که با یکی دو بیت شعر کار یک ساعت روضه باز خواندن را می کنند.

یک مداح باید آداب ظاهری خود را به دلیل الگو بودن رعایت کند. در هیئت به ظاهر و رفتار مداح بسیار توجه می شود. یک مداح باید خود اهل بیت را به مردم معرفی کند نه این که بخواهد شهرت خود را روز به روز زیاد کند. هنر مداحی آن قدر شاخه های مختلفی دارد که می تواند جاذبه های بیشتری هم داشته باشد.

ما در مجالس اهل بیت باید خیلی از مسائل حتی مسائل بهداشتی روز را رعایت کنیم که ناگفته نماند الآن نسبت به قبل خیلی بهتر شده است. جوان وقتی وارد مجلس امام حسین(ع) می شود باید استفاده کامل ببرد. فضای ظاهری مجلس که مثلاً بوی عطر داشته باشد مهم است.

امیدواریم که ذاکرین اهل بیت بتوانند پیام و وظیفه ای که به واسطه نوکری اهل بیت به آن ها سپرده شده هر چه بیشتر استفاده کنند و بیشتر در جامعه تأثیر گذار باشند و آن را یک هدیه الهی از طرف خود اهل بیت بدانند.

انتهای پیام/ع