صفحه اصلی » اجتماعی » کلنگ خشکسالی بر پیکر پل‌های تاریخی اصفهان/ مدیرکل میراث فرهنگی استان: تهدید فرونشست سازه های تاریخی اصفهان جدی است

غول بچه های دیو خشکی زاینده رود؛

کلنگ خشکسالی بر پیکر پل‌های تاریخی اصفهان/ مدیرکل میراث فرهنگی استان: تهدید فرونشست سازه های تاریخی اصفهان جدی است

آب امسال نیز در رودخانه زاینده‌رود جاری نشد و اینگونه کلنگ خشکسالی بر پیکر پل های تاریخی زده می‌شود و تهدیدی برای این بناهای تاریخی شده است که می طلبد مسئولان به صورت جد این مسئله را مورد توجه قرار دهند تا روند تخریب این بناها متوقف شود.

تاریخ انتشار: ۱۱:۴۹ - شنبه ۱۳۹۷/۱۰/۱۵

به گزارش صاحب نیوز؛ اصفهان که زاینده‌رود چون قلبی تپنده در دل آن جای گرفته است و زیبایی و آبادانی خود را مدیون این رودخانه است با خشک شدن زنده رود اصفهان زیبایی نیز از اصفهان پر کشید و یک حسرت را در دل‌ هر یاد و خاطره‌ای که اصفهان را با زنده‌رودش دیده است باقی گذاشت.

دیو خشکی زاینده‌رود پشت سر هم غول بچه‌های مشکلات زایید

خشکی شدن زاینده رود در اصفهان پشت سر هم غول بچه‌های مشکلات زایید که بعد از چند سال بعضی از ان‌ها بزرگ شدند و مهار آن‌ها سخت شده است؛ بیکاری کشاورزان و شغل‌های وابسته و آلایندگی هوا در کنار اصفهان هر روز مطرح می‌شود و زکات دهندگان را به نان شب محتاج کرده و آماری از برخی بیماری‌ها جسته گریخته منتشر می‌شود که علائم هشدار دهنده‌ای از اثرات آلاینده‌ها نشان می‌دهد.

مشکلات آبی اصفهان که حتی در برخی از رسانه‌های جهانی هم مطرح شده است بر کسی پوشیده نیست چالشی که البته هر آنچه انجام شده هنوز هم بر زخم اصفهان مرهم نشده است و مشکلات نشات گرفته از آن هر روز در کشور مطرح می‌شود؛ اعتراض کشاورزان از حق‌ابه ای که در اختیارشان نمی‌گیرد، استعفای نمایندگان مردم اصفهان در مجلس شورای اسلامی و آلارم‌های گروه‌های فعال محیط زیستی فقط گوشه‌ای از سناریو تلخ جاری در اصفهان است.

پل‌هایی که زیبایی‌اش کام احساس را شیرین می‌کند

در روز‌های حال خوب این رودخانه بخشنده، شاهکارهای هنری اصفهان که در کنار این رودخانه جا خوش کرده‌اند زیبایی و پویایی خود را از آب جاری این رودخانه گرفته‌اند بناهایی که هر سلیقه‌ای را به خود جذب می‌کند یکی از این بناهای زیبا پل‌های تاریخی اصفهان است که از هر سمت و زاویه‌ای به آن نگاه کنید جزء زیبایی از آن دیده نمی‌شود و وقتی در روی آن قرار می‌گیرید زیبایی این پل‌های تاریخی دو چندان زیبایی‌اش کام احساس را شیرین می‌کند.

آب در خانه خود غریبه شده است

حال که آب در خانه خود غریبه شده است زیبایی این بناها هم گرد و خاک خشکی به خود گرفته و دل دوستاران خود از خشکی کنار این بناها که وصله‌ای ناجور است می‌گیرد اما خشکی و زیبایی که پر کشیده است در کنار این پل‌ها فقط بخش کوچکی از ماجرا است و خشکی بلای جان سازه‌های این پل‌ها شده است.

پل‌های تاریخی زاینده رود، نه تنها برای عبور افراد بلکه به منظورایجاد ارتباط بین آب ،باد ، طبیعت و انسان، معماری شده و هدف اصلی آن اتصال و ارتقای معنوی و بصیرت آدمی است.

در معماری این بناها، علاوه بر نیازهای زندگی روزمره شهروندان، به نیازهای روحی و ظرافت‌های انسانی توجهی خاص شده بگونه ای که تاثیر پذیری همه افراد با هر ملیت، مذهب و فرهنگ از این بناها، ژرف و تعالی بخش است؛ پل‌های تاریخی زاینده رود از مهمترین جاذبه های بصری و تاریخی اصفهان و مورد توجه گردشگران خارجی و داخلی است.

بر روی زاینده رود مجموعا 12 پل مهم وجود دارد که از این تعداد، شش پل با معماری جدید ساخته شده و تنها کاربری آن‌ها ارتباط فیزیکی و تردد بین دو سوی رودخانه است اما شش پل دیگر به عنوان پل‌های تاریخی علاوه بر ارتباط فیزیکی بین دو سوی رود از جاذبه های بصری این شهر محسوب می شود و به لحاظ اعجازهای معماری نقش حلقه های ارتباطی بین انسان، آب، باد، طبیعت و زیبائیهای آفرینش را ایفا می کنند.

در این میان خشکی زاینده رود و عجینی‌ شدنش با این پل‌ها فقط نگاه‌ها را به سمت زیبایی معطوف نمی‌کند جعفر کریمی کارشناس میراث فرهنگی در گفت و گو با صاحب نیوز  می‌‌گوید: سازه‌های این پل‌ها با رطوبت استوارند و این خشکی‌ها آرام آرام این سازه‌ها را سست می‌کند.

فرو نشست پل‌های اصفهان از نگاه کارشناسان

او می‌گوید: متاسفانه این امر جدی گرفته نشده است و به هشدارها توجه نمی‌شود؛ گاهی در برخی از اخبار از ترک‌هاییی در بدنه برخی پل‌ها صحبت به میان اورده می‌شود اما تا پلی فرو نریزد انگار قصدی برای اقدام جدی نیست.

کریمی در ادامه می‌گوید: جاری کردن آب در بستر رودخانه می‌تواند به این کابوس پایان دهد اما نکته ای که باید در نظر گرفته شود برداشت‌های بی حد و حساب از آب‌های زیر زمینی است که فرونشست زمین را به همراه دارد و این فرونشست‌ها نیز در اسیب به این پل‌ها نقش بسزایی دارد.

حمید مظاهری تهرانی، استاد دانشگاه می‌گوید: اصفهان شهر زایند رود و شهر پل‌های تاریخی متعدد و بی‌نظیر است، قدمت برخی از این پل‌ها مانند پل شهرستان به پیش از اسلام و دوره ساسانیان می‌رسد و پل‌های شگفت‌انگیزی مانند خواجو و سی‌وسه پل در دوره‌ صفوی بنا شده‌اند. سازه و بدنه اصلی این پل‌ها آجری است و مهندسی دقیقی که طاق و قوس‌های متعددی را بر پایه‌های قدرتمندی از سنگ و ساروج – ملات یا اندودی (روکش) آبدوست است که برای ادامه حیات و حفظ استحکام خود به طور دائمی به آب نیاز دارد و در نبود آب به مرورترد و سست می‌شود و به عبارتی گیرش و استحکام خود را از دست می‌دهد، برای قرن‌ها استوار کرده است.

او خصوصیات ساروج را به واسطه‌ی نوع ترکیبات خود و نحوه و فرایند ماهرانه عمل آوردن آن، در ذات خود قادر به تحمل دوره‌هایی از خشکی یا کم‌آبی می‌داند و می‌گوید: اساسا خشکسالی و خشک شدن رودخانه زاینده‌رود از همان دوره ساخت این پل‌ها در دوره صفوی نیز بسیار و تقریبا هر ساله اتفاق می‌افتاده است، به طوری‌که بسیاری از جشن‌های شهر اصفهان در هنگام شروع خشکی یا آغاز آبگیری زاینده‌رود برگزار می‌شدند.

وی با بیان این‌که بسیاری از ترک‌ها و شکستگی‌های قابل مشاهده روی پل‌های تاریخی مانند سی‌وسه پل و خواجو به علت نشست و فرسودگی طبیعی مصالح به کار رفته در ساختار آن (آجر، گچ، کاشی، سنگ و ساروج) و البته فرو رفتن تدریجی جسم سنگین پل در بستر زیرین خود است، ادامه می‌دهد: این عوارض حتی در صورت پر آب بودن دائمی زاینده‌رود نیز به مرور اتفاق می‌افتد، هر چند نباید فراموش کرد که اکثر پل‌های اصفهان و ایران بر اساس مکان‌یابی دقیق و با اشراف کامل معماران بر مقدار سختی و میزان مقاومت جنس خاک بستر پل‌ها ساخته شده‌اند که این امر تضمین‌کننده طول عمر و ادامه حیات پل‌های اصفهان در طول این سال‌ها بوده است.

مظاهری از دلایل پایین‌آمدنِ سطح آب‌های زیرزمینی دشت اصفهان و به ویژه بستر زیرین زاینده‌رود در آخرین حدِ خود و خشک‌شدن طولانی مدت زاینده‌رود را حفر چاه‌های بسیار عمیق در اصفهان برای تامین آب شرب و آبیاری فضای سبز گسترده شهر می‌داند و ادامه می‌دهد: این خشکی باعث سستی و ضعف بی‌سابقه‌ای در لایه‌ی خاکی – سنگی پل‌های اصفهان شده است در حال حاضر نیز گسترش این فرایند (پوک شدن خاک بستر) همراه با فشار طبیعی حاصل از وزن سازه پل و حتی انواع بار‌های مازاد مانند آسفالت و سنگ فرش نادرست و عبور کنترل نشده گردشگران و عابران وقوع یک فاجعه برای پل‌های تاریخی اصفهان را محتمل و حتی قریب‌الوقوع می‌کند.

این مدرس دانشگاه تاکید می‌کند: به همه این موارد باید نحوه‌ی غیراصولی و آسیب‌رسانِ نورپردازی پل‌های اصفهان که بر مبنای ایجاد حفره و تخریب در بدنه‌ی پل و کاشت نورافکن‌های بسیار بزرگ است را نیز اضافه کرد.

به گفته‌ی او، با سست‌شدن خاک و عبور از آستانه‌ی تحمل، نخست لایه‌ی سنگی- خاکی بستر پل و سپس در عمقی بیشتر از پی‌سازی سنگ و ساروجِ پل‌ها بر اثر بی‌آب و خشکی طولانی، و در نهایت با توجه به نیروی برشی وزن پل، در میان مدت احتمال شکست و فرونشست لایه‌ی خاکی زیرین پل و در نتیجه درهم شکستن کامل پل‌ها ایجاد می‌شود.

رئیس پژوهشکده تخصصی «پنج اُ هفت» در اصفهان، ایجاد حفره‌ای بسیار بزرگ در دل زمین با رخدادن این فرآیند را غیر ممکن نمی‌داند به حدی که فرورفتن پل در زمین دور با این اتفاق، دور از انتظار نمی‌داند.

ترک‌های لبان تشنه پل‌های تاریخی اصفهان

مظاهری، تراژدی تخریب پل‌های اصفهان را رویت ترک‌ها و شکاف‌ها یا کاشی‌های فرو افتاده در بخش‌های مختلف آن که از قضا آسیب‌هایش با روش‌های حفاظت و مرمت علمی قابل درمان است، نمی‌داند، بلکه معتقد است: روند فرورفتن پل‌ها در دل زمین، دقیقا” در بخش‌های غیرقابل رویت پل‌ها و در زیرزمین در حال پیشروی و در حال وقوع است.

فرونشست سازه های تاریخی اصفهان جدی است

فریدون الهیاری در گفت‌وگو با خبرنگار صاحب نیوز در این باره می‌گوید: سازه های تاریخی و هم تاسیسات شهری به علت خشک سالی های اخیر و به خصوص عدم جریان آب زاینده رود در معرض تهدید فرو نشست قرار دارند و یک نگرانی جدی است.

او می‌گوید: زاینده رود اب‌های زیر سطحی را تامین می کند است و عدم جریان اب باعث فرو نشست در اصفهان می شود و جاری نبودن زاینده رود تاثیرات بدی روی چشم انداز زیبا و روی کالبد تاریخی شهر اصفهان دارد.

مدیر کل میراث فرهنگی استان اصفهان ادامه می دهد: باید هم بحث جریان اب و هم محدود کردن برداشت اب های زیر سطحی در اصفهان را جدی بگیریم که این راهکار می تواند این جریان را کند کند.

در سال جاری هم آب در رودخانه زاینده‌رود جاری نشده است و کلنگ خشکسالی بر پیکر بناهای تاریخی زده می‌شود و تهدید بناهای تاریخی وجود دارد که میطلبد مسئولان به صورت جد این مسئله مورد توجه قرار دهند تا روند تخریب این بناها متوقف شود.

به نظر می‌رسد ابعاد اهمیت احیای زاینده‌رود هر لحظه در یک قسمت از اصفهان سر باز می‌کند امید است هر چه زودتر اقدامات مسئولان به بار بنشیند و آب بر کف رودخانه خشک زاینده‌رود بوسه بزند و بار دیگر اصفهان جان دوباره بگیرد.

گزارش از جمشید حسینی جزه

انتهای پیام/

درج نظر