صفحه اصلی » اجتماعی » میزگرد بررسی تخصصی سیل: دولت فعلی هیچ قدمی برای مدیریت یکپارچه بحران بر نمی دارد

میزگرد بررسی تخصصی سیل: دولت فعلی هیچ قدمی برای مدیریت یکپارچه بحران بر نمی دارد

پایگاه تحلیلی خبری صاحب نیوز در میزگردی با حضور اساتید دانشگاه، به بررسی ابعاد مختلف سیل اخیر در استان های کشور می پزدارد.

تاریخ انتشار: ۱۱:۵۹ - دوشنبه ۱۳۹۸/۰۳/۲۰

به گزارش صاحب نیوز؛ بعد از بارندگی های خوبی که در اوایل سال جاری در بسیاری از استان های کشور انجام شد، متاسفانه در برخی از استان های منجر به جاری شدن سیل شد و مشکلاتی را برای اهالی این استان ها ایجاد کرد؛ پایگاه تحلیلی خبری صاحب نیوز در این میز گرد با حضور فرهاد مصری نژاد (استادیار گروه برق دانشگاه ازاد اسلامی، عضو هیئت علمی دانشگاه مجلس و معاونت فرهنگی دانشگاه آزاد واحد دولت آباد،) ، علی اکبر حسین رضا(استادیار گروه عمران دانشگاه نیک آباد، عضو شورای مرکزی بسیج اساتید استان اصفهان)، مسعود  نصری(دکترای آبخیزداری و عضو هیئت علمی دانشگاه آزاد اسلامی و مسؤل پژوهش سازمان بسیج اساتید استان اصفهان) و بیژن شمس (استادیار و عضو هیئت علمی دانشگاه پیام نور) به ابعاد این سیل در کشورمان می پردازد.

* بسیج اساتید یکی از اقشاری در بسیج بود که در بحران سیل ورود کرد. در ابتدا مختصری از فعالیت های اساتید بسیجی در مناطق سیل زده بگوئید.

علی اکبر حسین‎رضا: بسیج اساتید استان تصمیم گرفتند با هدف رویکرد حل مسئله سیل وارد شوند که با همکاری که صورت گرفت و اطلاع رسانی عمومی خوبی که در کلیه دانشگاه ها انجام شد، اساتید کلیه دانشگاه‎ها استقبال خیلی خوبی برای حضور در میدان داشتند. به دلیل محدودیت زمانی و محدودیت حمل و نقلی که وجود داشت، توانستیم برخی از اساتید داوطلب را به مناطق سیل زده اعزام کنیم؛ با کمک هایی نقدی و غیر نقدی که اساتید انجام داده بودند به استان خوزستان اعزام شدیم و حدود پنج روز در استان خوزستان بودیم.

در خوزستان با توجه به اینکه قبلا اولویت سنجی شده بود ما بر این اساس یک سری اقلام را آماده کردیم و بعد از اعزام حدود 15 نفر در دو گروه تقسیم شده که گروه اول گروه مشاوره ای بود و گروه دوم اساتیدی بودند که کار جهادی و فیزیکی انجام می دادند و همچنین  با حضور خود هم مشکلات را می سنجیدند.

اساتید گروه اول بین مردم رفتند و به شکل های مختلف مشاوره انجام  می دادند و اساتید گروه دوم به روستاها رفته  و نکته مهم در فعالیت این گروه این بود که وقتی به این روستاها می رفتیم با اینکه 10 روز از وقوع سیل گذشته بود اما هنوز در این روستاها که ما حضور پیدا می کردیم هنوز هیچ کمکی به آن ها نرسیده بود.

فرهاد مصری‎نژاد: در موضوع جمع آوری منابع مالی، پویش ملّی اساتید دانشگاه‎ها از سوی بسیج اساتید در سراسر کشور و به‎خصوص در استان اصفهان اتفاق افتاد و حداقل یک روز حقوق اعضای هیئت علمی دانشگاه برای سیل زدگان جمع آوری شد و در مرحله اول و در اصفهان 30 میلیون تومان در این طرح کمک کردند.

وی افزود:  پویش یک روزه حقوق مستمر است و نباید فقط مختص یک یا دو ماه باشد؛ در مرحله جمع آوری اقلام کمک هایی ارسال و از دانشگاه آزاد هم یک ماشین اقلام مختلف بر اساس اولویت های اعلامی اعزام شد. در تیم اول افرادی را اعزام کردیم که نقش مشاوره ای داشته باشند؛ چرا که مردم مناطق سیل زده شرایط سختی داشته و از نظر جسمی و جانی متحمل ضرر شده بودند و در اولین روزها نیاز مبرم به مشاوره داشتند.

* این نحوه حضور اساتید در مناطق سیل‎زده چه بازخورد و بازتابی داشت؟

علی اکبر حسین‎رضا: در خوزستان برای مردم جالب بود که یک سری از اساتید به میان مردم آمده و کمک می کنند و این حضور و درکی که اساتید به معرض نمایش گذاشته بودند برای مردم خوشایند بود. همچنین این که اساتید اصفهانی به خوزستان آمده و به آن ها کمک می کنند یک همدلی بین مردم دو استان ایجاد کرده بود.  نکته ای که برای خود اساتید بسیار مهم بود، این بود که خود سازی که در این سفر شکل گرفت و آن محیط مانند محیط جبهه بود و همه پای کار آمده بودند.

روستاهایی که ما در آن‎ها حضور داشتیم در منطقه فکه و تپه های الله اکبر واقع شده بود که دسترسی حتی قایق هم به آن ها سخت بود. بسیج اساتید استان اصفهان به این روستاها وارد شد و اقلام را به آن ها رساند و مردم با دیدن این گروه علاقه آن‎ها نسبت به سپاه، اساتید و مردم اصفهان خیلی بهتر شد.

* فعالیت علمی و تحقیقاتی هم در این مدت از سوی اساتید انجام شد؟

علی اکبر حسین‎رضا: رویکرد حل مسئله در این روستاها انجام شد و گزارش آن را به صورت مکتوب آماده شد و بر اساس این گزارش نامه‎ای توسط دانشگاه صنعتی اصفهان با هماهنگی پژوهشکده آب بسیج اساتید استان در قالب نامه محترمانه به سران سه قوه در بحث سیل نوشته شد. اهم این نامه این بود که در مناطق سیل زده چیزی که مشاهده نشد مدیریت بود؛ در این مناطق مدیریت یکپارچه ای وجود نداشت و هر کس برای  خودش کار می کرد و کسی نبود که نیروهای جهادی در این مناطق را سازمان دهی کند.

* از نظر شما چه عواملی آسیب های سیل را تشدید کرد؟

بیژن شمس: ساخت و سازها در بستر رودخانه ها، عدم لایروبی در رودخانه ها، عدم مدیریت منابع طبیعی و عدم پیش بینی در حوزه های مختلف اصلی ترین دلایل وجود سیل بود؛ در استان و شهرهای مختلف سیل آمد و خسارت های بسیار زیاد مالی، جانی، ارضی و دامی به شکل های مختلفی بناها را از بین برد. سالیان طولانی در گذشته پیش بینی مدیریت آب های سطحی و بارش های باران را نداشتیم و عدم مدیریت در این حوزه باعث شد که این بارش ها تبدیل به سیل شده و ویرانگر شود.

در استان خوزستان شکل و نوع سیل با دیگر استان‎ها تفاوت داشت. استان خوزستان در دشت قرار دارد و پس از یک رشته کوه که چندین سد را در حوزه آبریز خود دارد و تفاوت آن با استان‎های دیگر این است که میزان سدهایی که در استان خوزستان احداث شده با استان‎های دیگر متفاوت است؛ سد کارون چهار از چهار محال و بختیاری به سمت خوزستان و پس از آن کارون سه و کارون یک سد تنظیمی مسجد سلیمان و سد گتون را داریم که سر رشته آبریز آب کارون می شود. همچنین از سمت استان لرستان سد دز و کرخه وجود دارد که آب سد دز با آب کارون ادغام می شود و هر دو به حوزه آبریز خلیج فارس وارد می شود.

حوزه آبریز سد کرخه هم وارد حورالعظیم می‎شود استان خوزستان از سمت استان چهار محال و بختیاری و لرستان در یک منطقه کوهستانی محصور شده است و شیب به سمت دریا و حورالعظیم است در پشت کوهستانی که در مرز بین چهار محال و بختیاری و خوزستان است استان اصفهان قرار دارد.

مسعود نصری: عوامل مؤثر بروز و تشدید سیلاب متعدد است؛ از عوامل فیزیکی می‎توان به مساحت حوزه تأثیرگذار، شیب و وضعیت پوشش و وضعیت زمین شناسی اشاره کرد که بارش‎ها و عوامل اقلیمی در حقیقت باعث تشدید این عوامل می‎شود. البته اگر به مسیرها و حریم‎ها تجاوز نشده بود، این حجم از خسارت را در مناطق پایین دست داشتیم.

مسؤل پژوهش سازمان بسیج اساتید استان اصفهان بیان کرد: مشکلاتی که در زمان مدیریت اتفاق می افتد در گوشه و کنار از مردم شنیده می شود مشکلات اخیر آب و خشکسالی مشکلات مردم است در مدیریت یکپارچه باید بر فرهنگ سازی مدیریت بحران کار شود که عمدتاً به صورت مسکن در مناطق مختلف عمل شده است.

در استان خوزستان منابع اعتباری خوبی وجود دارد ولی منابع کمتر در حوزه های تاثیر گذار استفاده می شده است؛ باید به عنوان متولی حوزه های تاثیر گذار خود را ببینیم در مجموعه اصفهان باید حوزه بالادست تاثیر گذار خود یعنی استان چهار محال و بختیاری و کوه های منطقه کوهرنگ را ببینیم در واقع بخشی از اعتبارات را صرف جلوگیری وکنترل از فرسایش آن مناطق کنیم تا آب با کیفیت داشته باشیم و سد رسوبات نداشته باشد.

کشوری موفق است که حداقل 50 درصد از بودجه های عمرانی آن انجام شود. گاهی هم با وجود برخی بودجه ها در حوزه عمران هیچ فعالیت و زیر ساختی انجام نشده است و مدیریت مُسَکنی ایجاد می شود. اگر کار اصولی باشد و کارآمدی پروژه ها به خوبی انجام شود مشکلات برطرف می شود. ما در مدیریت عمرانی به دلیل کمبود اعتبار در سال های بعد دوباره متحمل هزینه می شویم.

* از لحاظ علمی، مدیریت بحران در سیل‎های اخیر در سراسر کشور را چگونه ارزیابی می‎کنید؟

فرهاد مصری‎نژاد: سیستم دولتی در واقع سیستم اداری است؛ این دستگاه ها وقتی وارد یک فضا شوند می خواهند در چارچوب آن شرح وظایف تعیین شده فعالیت کنند در واقع باید دستور از مراجع صادر شود و بخشنامه ها به مبادی ذیربط و ارگان های مربوطه برسد تا مرحله عملیاتی شود. ناتوانی بعضی از مدیران در تصمیمات، اقدامات و برنامه ریزی ها و سردرگمی های آن ها باعث عدم هماهنگی و توانایی در مدیریت توزیع نیرو و اقلام شد و کمک ها به خوبی توزیع نشد.

ستاد بحران، ترکیبی از سازمان ها و ارگان های مختلف است که بحرانی را مدیریت می کند هماهنگی در آن وجود ندارد و باید به نحو موثرتری وارد شود؛ رئیس جمهور و یا معاون اول او باید در راس ستاد قرار داشته باشد و افراد و ارگان هایی که درگیر این موضوع می شوند با تمام امکانات و هم خود در ذیل این ستاد قرار بگیرند ستاد بحران باید ورای وزارتخانه ها باشد. همچنین باید جهادگونه و انقلابی وارد شد و مشکلات را حل کرد؛ تا این سیستم درست نشود مشکلات هم حل نمی شود، در مدیریت شهری سیستم مدیریت یکپارچه نیست هر کدام از ارگان ها همدیگر را مقصر می کنند، عزم جهت مدیریت واحد باید به هر طریقی بوجود آید.

علی اکبر حسین‎رضا: علی رغم کمک های شایانی که اتفاق می افتاد این کمک ها خوب به دست مردم نمی رسید، در بعضی روستاها کمک ها زیاد بود اما در برخی روستاها حتی بعد از ده روز اقلام به دستشان نرسیده بود. این برای یک کشور نقطه ضعف است که با توجه به دولتی که اکنون سر کار است و ادعاهای بسیاری  هم می کند، اما هیچ قدمی برای مدیریت واحد و یکپارچه در مواقع بحران بر نمی دارد؛ یکی از نکات قابل توجه دیگر این بود که وقتی به عنوان یک گروه جهادی وارد شهر می شدیم یک راهنمایی که به شما نشان دهد کدام منطقه مشکل دارد اصلا در خوزستان وجود نداشت.
اگر بسیج اساتید خوزستان و یا نیروهای سپاه و بسیج نبودند ما نمی دانستیم که کجاها باید وارد بشویم؛ که اگر این موضوع بتواند برای مشکلات این چنینی نظمی پیدا کند می تواند بسیار مفید باشد.

* از ساخت و سازهای غیرمجاز به عنوان عوامل تشدید کننده سیل نام بردید. باید با این ساخت و سازها چکار کرد و ماجرای این ساختمان های غیرمجاز تا چه زمانی ادامه دارد؟

فرهاد مصری‎نژاد:  متأسفانه سخت است که جرئت کنیم و بتوانیم با کسانی که ساخت و سازهای غیر مجاز و خلاف های علنی را انجام می دهند مقابله کنیم چون بیشتر آن ها آقازاده‌ها هستند. تا این موضوعات درست نشود نمی توان برای برنامه های بعد برنامه ریزی کرد، مجوزهای غیر قانونی به هر طریقی داده می شود و زمین خواری هایی در بستر رودخانه ها اتفاق می افتد ولی متاسفانه سازمانی که بتواند جوابگو باشد و  بر کار آن ها نظارت کند وجود ندارد و بعد از مدتی با اتفاقاتی مانند سیل این موضوعات هم رسانه ای می شود و دوباره پس از مدتی فراموش می شود تا زمانی که دوباره اتفاقی بیفتد

.

علی اکبر حسین‎رضا: باید قبل از وقوع و حین وقوع پیش بینی های لازم برای انجام برنامه ها داشته باشیم؛ مدیریت پیش بینی غلط و عدم مدیریت واحد در پیش بینی وقوع وجود دارد در سیل خوزستان و لرستان در حریم رودخانه منازلی را ساخته اند در تهران و شمیرانات نیز به حریم رودخانه تجاوز کرده و خانه سازی کرده اند که با یک سیل تمام آن ها تخریب می شود و در آن قسمت منازل یا دام های موجود از بین می روند که دولت و مردم مستلزم کمک به جبران خسارت و بازسازی  آن ها می شوند از ابتدا این برنامه غلط بود.

بیژن شمس: در رابطه با ساخت و سازهای غیرمجاز باید یگوئیم که بعضاً با مجوز دولتی هم ساخته می شوند و نیاز است دولت با عزم جدی و بدون مسامحه و بدون نظر گرفتن هر گونه رانتی به طور جدی با این ساخت و سازها برخورد کند تا حداقل زمینه برای سیل بعدی فراهم نشود. امروزه این ساخت و سازها تبدیل به یک معضل حدی شده که نقش منفی آن ها در بحران هایی مانند سیل، فقط یکی از تبعات آن است و در زمینه های بسیاری مشکل ایجاد می کنند.

* دکتر نصری از نقش فرسایش خاک صحبت کردند. فرسایش خاک چقدر می تواند اهمیت داشته باشد و برای این کار باید چه کرد؟

مسعود نصری:  در ایران مرکزی در سال 1333 و 1336 بارندگی هایی انجام شده است که وضعیت خیلی از حوزه های آبخیز را تغییر داده است. فرسایش های حوزه آبخیز و دره های خیلی بزرگ ناشی از سیلاب هاست که به مرور زمان در سال های مختلف تشدید و بزرگتر شده است و سطح عظیمی از خاک ها به هدر رفته است.

اکنون مسئولان در تخصیص اعتبارات عزم ملی داشته باشند و به حفاظت خاک توجه کنند که در آینده دچار مشکل نشویم؛ زیرا منابع خاک از دست می رود و هیچ تولیدی نخواهیم داشت. شرایط هدر رفت خاک و فرسایش خاک در فاصله یزد تا کرمان حتی با چشم هم دیده می شود و باعث شده است که فضای سبزها کمتر شود و بیشتر مناطق بیابانی شود.

در فاصله تهران تا قم هیچ خاکی وجود ندارد که بخواهیم تولید محصول داشته باشیم ولی در سال های گذشته تولید در آن مناطق بود. از دست دادن خاک از دست دادن کشور است فرسایش خاک در ایران دو تا سه برابر مقیاس جهانی است و بیشتر از حد نرمال است و باید کنترل شود. کنترل آن ناشی از این است که به طور سلیقه ای زمین های کشاورزی را در بالادست در جهت شیب قرار ندهیم به حفاظت خاک توجه داشته و تغییر کاربردی ندهیم.

انتهای پیام/

دیدگاهتان را بنویسید

- دیدگاه شما، پس از تایید سردبیر در پایگاه خبری صاحب نیوز منتشر خواهد‌شد
- دیدگاه‌هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد‌شد
- دیدگاه‌هایی که به غیر از زبان‌فارسی یا غیرمرتبط با خبر باشد منتشر نخواهد‌شد

روزشمار برجام!