صفحه اصلی » اجتماعی » خشم و غضب و راه های کنترل آن

خشم و غضب و راه های کنترل آن

حالت خشم و غضب از خطرناکترین حالاتی است که بر انسان عارض می شود و اگر انسان نتواند در این حالت خود راکنترل نماید باعث می شود انسان دست به تصمیم های خطرناکی بزند.

تاریخ انتشار: ۱۵:۱۰ - یکشنبه ۱۳۹۸/۰۴/۳۰

به گزارش صاحب نیوز؛ هیجان و حرکت خاصی است از روح انسان، به منظور غلبه و شکست فرد مقابل و به عبارت دیگر خشم حالت ایستادگی و تعرض موجود زنده است به هنگام روبرو شدن با انگیزه یا عاملی که منافع و مصالح اش را تهدید میکند. با بیانی روشن تر خشم واکنش هر موجود زنده است در برابر رویدادهای که از خواسته های او جلو می گیرد.

حالت خشم و غضب از خطرناکترین حالاتی است که بر انسان عارض می شود و اگر انسان نتواند در این حالت خود راکنترل نماید باعث می شود که نوعی جنون و دیوانگی به او دست دهد و این جنون و دیوانگی سبب می شود که انسان حالت تسلط بر خودرا از دست بدهد و در نتیجه منجر به تصمیم ها و جنایات خطرناکی گردد، تصمیماتی که باعث می شود که انسان یک عمر در پشیمانی و اضطراب زندگی نماید.

ديدگاه اسلام در مورد خشم

در متون دینی اسلام خشم را به «غضب و غیظ» تعبیر می کنند. دانشمندان و علمای اسلامی خشم را یکی از نعمت های بزرگ خداوند می دانند که در وجود انسان ها به ودیعه نهاده است و به واسطه آن، انسان برای بقای خویش، در برابر ناملایمات طبیعت تلاش می کند و به کمک آن به بازسازی و آبادی دنیا و آخرتش مشغول می شود. جهاد با دشمنان، حفظ نظام بشر، امر به معروف و نهی از منکر، اجرای تعزیرات، دفاع از جان و مال و جهاد با نفس فقط به کمک و یاری این غریزه ممکن می گردد و اگر غریزه خشم نبود، بشر رو به نابودی و تباهی می گذاشت.

در کتاب تصنیف غررالحکم و دررالکلم ص 302 ، ح   6893 از امام علی (ع) روایت شده که آن حضرت می فرمایند:« خشم هم نشين بسيار بدى است: عيب ها را آشكار، بدى ها را نزديك و خوبى ها را دور مى كند. »

در کتاب كافى(ط-الاسلامیه) ج 2 ، ص 305 ، ح 15 از امام باقر (ع) نقل شده که ایشان در مورد خشم و غضب فرمودند:« کسی که خشمش را از مردمان باز دارد خداوند نیز در روز قیامت عذابش را از او باز می دارد.»

در کتاب كافى(ط-الاسلامیه) ج2، ص 110، ح5 از امام صادق (ع) روایت شده که می فرمایند:« هيچ بنده اى خشم خود را فرو نخورد، مگر اين كه خداوند عزّوجلّ بر عزّت او در دنيا و آخرت افزود.»

مراتب خشم

1-تفریط 2-میانه روی 3-افراط

تفریط

عبارت است از ضعف یا نداشتن نیروی خشم که پسندیده نیست. نتیجه ضعف این قوه؛ عدم حساسیت به امور نامشروع، پستی و حقارت نفس و سکوت در برابر زشتی هاست. خداوند متعال در قرآن، بهترین اصحاب رسول خدا صلی الله علیه و آله را به استواری و مردانگی بسیار، وصف کرده است: «اشدّاء علی الکفّار؛ بر کافران بسیار سخت گیر هستند.» (فتح: 29)

ميانه روی

در این حالت، خشم به جا و به موقع از انسان صادر می شود به گونه ای که از حد شرع و عقل خارج نمی شود، بلکه تابع آنهاست. بی گمان این میزان از خشم نه تنها نکوهیده نیست، بلکه پسندیده و مورد تأکید دین نیز هست و نوعی شجاعت به شمار می رود. حضرت علی علیه السلام می فرماید:

پیامبر خدا صلی الله علیه و آله هرگز برای دنیا خشمگین نمی شد، ولی هرگاه برای حق خشمگین می شد، هیچ کس نمی توانست او را منصرف کند و هیچ چیز در برابر خشم او پایداری نمی کرد تا حق را یاری کند.

افراط

در این وضعیت، خشم بر انسان غلبه می کند، تا آنجا که اعمال و کردار فرد از کنترل عقل و دین و تبعیت از آنها خارج می شود. شخصی که در این حالت است، بینش درستی ندارد و فکر و نظر و تصمیم مناسبی نیز نخواهد داشت، در ضمن، هیچ گونه پند و نصیحتی بر او اثر نخواهد کرد. پی آمدهای این نوع خشم عبارتند از: رنگ پریدگی، لرزش اندام ها، خارج شدن اعمال از مدار نظم و ترتیب، تشویش در حرکات و گفتار، ناسزا گویی و حالت تهاجم.

عکس العمل افراد در برابر خشم

رسول خدا صلی الله علیه و آله ، در حدیثی می فرماید: «انسان ها در برابر خشم و غضب گوناگون هستند: بعضی دیر به خشم می آیند و زود آرام می گیرند. عده ای زود به خشم می آیند و زود برمی گردند، گروهی نیز زود به خشم می آیند و دیر آرام می گیرند. برخی دیگر، دیر به خشم می آیند و دیر آرام می شوند. بهترین اینان، کسانی هستند که دیر به خشم می آیند و زود آرام و راضی می شوند و بدترین ایشان، کسانی هستند که زود به خشم می آیند و دیر آرام و راضی می شوند.»

چرا خداوند غریزه خشم را در وجود انسان نهاده است؟

اگر غضب تا این اندازه در منطق اسلام نکوهیده شده پس به چه علت خداوند در وجود انسان قوه غضبیه خلق نموده است؟

در جواب بايد گفت که اصل غضب مانند ساير غرائز همچون شهوت، آرزو،‌و غيرت و … نه تنها موردنکوهش اسلام واقع نگرديده، بلکه نيکو نيز شمرده شده، ليکن آن چيزی که در اسلام مذمت شده عدم کنترل غرائز و از آنجمله غضب است؛‌و يا استفاده نابجا از غرائز مانند غضب آلوده شدن بخاطراموردنيوی.

قرآن مجید هم در این باره خطراب به پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) می فرماید:« یا اَبُّها النَّبِیُّ جاهِدِ الکُفّار وَ الْمُنافِقینَ وَ اغْلُظْ عَلَیْهِمْ : ای پیامبر بر علیه کفار و منافقان به جهاد برخیز و برآن ها سخت بگیر».

از امير المؤمنين (عليه السلام) هم نقل شده که فرمودند: «کانَ صَلَّی اللهُ عَلَیْه وَ آلِهِ لا یَغْضِبُ لِلدُّنْیا فَاِذا اَغْضَبَهُ الْحَقّ لَم یَعْرِفُهُ اَحَدٌ وَلَمْ یَقُمْ لِغَضَبهِ شیْءً حَتِّ یَنْتَصِرَ لَهُ: پيامبر اکرم هیچ گاه برای دنيا غضب نمی کرد ، و هنگامی که برای حق غضب می کرد کسی را نمی شناخت و غضبش را فرو نمی نشاند تا اينکه او را ياری می کرد».

پيامدهاى غضب و خشم‏

1-غضب، فكر و عقل انسان را ناكار آمد و زمين گير مى‏ كند

2-پيامبر(ص)فرمود: «غضب، ايمان را فاسد مى‏ گرداند؛همان گونه كه سركه عسل را فاسد مى ‏كند

غضب كليد هر بدى است و شيطان همه وجود فرد غضبناك را تسخير مى ‏كند و او را به هر عمل زشتى وا مى ‏دارد

3-فرد غضبناك و عصبانى، رفتارهاى نادرستى – مانند فحش دادن و پرخاشگرى كلامى، شماتت، مسخره كردن، فاش كردن اسرار و بدگويى از ديگران – را از خود بروز مى‏ دهد.

راه های پیشگیری از خشم آنی و ناگهانی

  1. به هنگام خشم، ذکر خدا بگویید و از شر شیطان به خدا پناه ببرید.
  2. اگر هنگام خشم ایستاده اید، بنشینید و اگر نشسته اید، بخوابید.
  3. هنگام مواجهه با خشم، با آب سرد وضو بگیرید یا غسل کنید.
  4. سکوت کنید، چون ممکن است در این حالت، فرد حرف هایی بزند که بعدا پشیمان شود.
  5. جا به جایی محل نیز در کاهش خشم مؤثر است.

6-وقتى كه با امور عصبانيت آفرين مواجه هستيد، براى مدتى (حدود 10 تا 15 دقيقه) راه دريافت‏هاى حسى خود را سد سازيد. براى مثال جلوى گوش های خود را بگيريد و چشمان خود را ببنديد و سر خود را پايين اندازيد.

7-زمينه ها و بسترهاي ديگر خشم را خود يا ديگران از ميان بردارند مانند گرسنگي، تشنگي، خستگي، بي خوابي و…

8-از افراد بدخلق و عصباني فاصله بگيرد و رفاقت نكند.

9-اعتقاد به قضا و قدر خداوندي را در وجودش تقويت كند و بداند كه گاهي پديد آمدن برخي حوادث ناگوار كه با ميل باطني او ناسازگار است، در اثر تقدير الهي است.

10-بدانند انسان هاي عصباني در ميان مردم و عقلاي عالم منفورند و بردباران عزيز و محترم.

11-ذكر «لا حول و لا قوة الا باللَّه» را زياد بر زبان جارى سازيد و سوره «والعصر» را زياد بخوانيد.

نتيجه گیری

اگر چه عقل ، همچون خورشید در شبهای تیره زندگی و چراغی روشن در تاریکی های راه معیشت است اما چندان نیرو ندارد که توشه راه نیز باشدو در برابر غرایز و احساسات یاوری کامل کند. لذا علاوه بر پرورش عقل به نیروی دیگر نیاز داریم آن اراده است. اگر اراده نیرو گیرد، به کمک خرد می شتابد تا دست در دست هم خشم را از پا در آورند و ایمان بهترین عامل تقویت اراده است . آنگاه که عقل دچار اشتباه می گردد، ايمان می تواند آن را راهنمای کند.

انتهای پیام/

پاسخی بگذارید

- دیدگاه شما، پس از تایید سردبیر در پایگاه خبری صاحب نیوز منتشر خواهد‌شد
- دیدگاه‌هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد‌شد
- دیدگاه‌هایی که به غیر از زبان‌فارسی یا غیرمرتبط با خبر باشد منتشر نخواهد‌شد